दुबईका युवराजले भेटे फ्लाईदुबईका पाइलट स्मित मच्छर

दुबई-तेल अवीव उडान दुर्घटना गराउने प्रयास: को हुन् आरोपी सह-पाइलट हमाम अल-हमामी?

काठमाडौँ, १८ असोज — फ्लाई दुबईका एक सह-पाइलटले यात्रुवाहक विमान दुर्घटना गराउने हिंसक प्रयास गरेको र यात्रु तथा चालक दलका अन्य सदस्यहरूले उनलाई नियन्त्रणमा लिएको केही दिन बितिसक्दा पनि उनको उद्देश्यबारे प्रश्नहरू उठिरहेका छन्। उनीसँग हाल संयुक्त अरब इमिरेट्समा सोधपुछ भइरहेको छ।   इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुका अनुसार बुधबार दुबईबाट तेल अवीवका लागि उडेको विमान इजरायल नजिक पुग्दै गर्दा सह-पाइलटले ककपिटमा रहेको आपतकालीन बन्चरो र छुरा प्रयोग गरी विमानका क्याप्टेनमाथि आक्रमण गर्नुका साथै विमान दुर्घटना गराउने प्रयास गरेका थिए। क्याप्टेनले ककपिटको ढोका खोल्न मिल्ने गरी सह-पाइलटलाई केही समय रोक्न र प्रतिवाद गर्न सफल भए। लगत्तै यात्रुहरूले सह-पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिए। त्यसपछि सोही उडानमा रहेका दुई जना 'अफ-ड्युटी' (ड्युटीमा नरहेका) पाइलटले विमानको नियन्त्रण सम्हाल्दै साउदी अरबको ताबुकमा आपतकालीन अवतरण गराए।   विमानमा १७४ जना सवार थिए। घटनामा कुनै पनि यात्रु गम्भीर घाइते भएनन्। तर, आक्रमणमा परी क्याप्टेनलाई चोट लागेको थियो। साउदी अधिकारीहरूका अनुसार चालक दलका दुई सदस्यलाई सामान्य चोटपटकका कारण अस्पताल भर्ना गरिएको थियो। साउदी अरेबियामा नियन्त्रणमा लिइएका ती सह-पाइलटलाई इजरायली, युएई र साउदी अधिकारीहरूको समन्वयमा बिहीबार युएई सारिएको छ र उनीसँग त्यहीँ सोधपुछ भइरहेको छ। को थिए फ्लाईदुबईका ती सह-पाइलट? उक्त उडानका सह-पाइलटको पहिचान आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन। यद्यपि अनुसन्धानसँग परिचित स्रोतहरूले बताएअनुसार उनको नाम हमाम अल-हमामी हो।   अल-हमामीले यसअघि ओमान एयरमा छोटो समय काम गरेका थिए, जहाँ उनी नयाँ पाइलटको तालिममा थिए। ओमानी सरकारको निगरानीका क्रममा उनी अतिवादी वेबसाइटहरू हेर्ने गरेको फेला परेपछि ओमान एयरले उनलाई 'डेस्क जब' (कार्यालयको काम) मा सरुवा गरेको थियो। स्रोतका अनुसार डेस्क ड्युटीमा सारिएपछि उनले सन् २०२४ तिर ओमान एयरबाट राजीनामा दिएका थिए।   त्यस्तै, एक समय अल-हमामीले दुबईमा 'एल अल' इजरायली एयरलाइन्सका विमानहरूको भिडियो पोस्ट गरेका थिए, जसको अन्त्यमा सन् २०२२ मा अमेरिकी ड्रोन हमलामा मारिएका अल-कायदा नेता अयमान अल-जवाहिरीको तस्बिर राखिएको थियो।   त्यसपछि उनी दुबई सरेका थिए। फ्लाई दुबईले ओमानी सरकारसँग उनको पृष्ठभूमि जाँच नगरी नै उनलाई नियुक्त गरेको स्रोतको दाबी छ। अल-हमामी ओमानका नागरिक भए पनि उनको जन्म ओमानबाहिर भएको थियो। उनकी आमा सिरियाली र बुबा ओमानी हुन्। ओमान सरकारले भने उनको नागरिकताका विषयमा आधिकारिक पुष्टि गरेको छैन। स्रोतहरूका अनुसार उनीसँग दोहोरो नागरिकता रहेको सम्भावना छ, जसका कारण उनलाई इजरायल जाने उडानको अनुमति मिलेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।   सह-पाइलटको उद्देश्य अझै अज्ञात   कथित आक्रमणमा सह-पाइलटको मूल उद्देश्य के थियो भन्ने अझै स्पष्ट हुन सकेको छैन।   "समय बित्दै जाँदा स्थिति स्पष्ट हुँदैछ; आक्रमणकारी इस्लामी अतिवादतर्फ आकर्षित भएका थिए। उनी यात्रुहरूसहित विमान दुर्घटना गराउने उद्देश्यले आएका थिए," नेतान्याहुले विज्ञप्तिमा भनेका छन्, "उनी कसैको उक्साहट वा निर्देशनमा सञ्चालित थिए कि थिएनन् भन्नेबारे अनुसन्धान भइरहेको छ।"   नेतान्याहुले सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै यो घटना "आत्माघातीको प्रयासजस्तो" देखिएको बताए। प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार सह-पाइलटले विमानलाई सन्तुलनमा राख्नुको सट्टा यसका उपकरणहरू बिगार्ने वा जाम गर्ने प्रयास गरेका थिए। नियन्त्रणमा लिइएपछि उनले आफूलाई मारिदिन भन्दै चिच्याएको फक्स न्युजले जनाएको छ। फक्ससँगको अन्तर्वार्तामा नेतान्याहुले संकलन गरिएको "व्यक्तिगत जानकारी" का आधारमा सह-पाइलट अतिवादी विचारधाराबाट प्रभावित भएको निष्कर्षमा पुगिएको बताए पनि थप विवरण खुलाएनन्।   इजरायली रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले यस घटनालाई "जिहादी आतंकवादी आक्रमणको प्रयास" भन्दै सह-पाइलटलाई "आतंकवादी" को संज्ञा दिएका छन्। अर्कातिर, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सह-पाइलटको सम्बन्ध इरानसँग हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। तर नेतान्याहुले भने इरानको संलग्नताबारे अहिल्यै निष्कर्षमा पुग्न हतार हुने बताएका छन्।   एक इजरायली सुरक्षा अधिकारीका अनुसार, अनुसन्धानकर्ताहरूले यो घटना ९/११ (११ सेप्टेम्बर) शैलीको आतंकवादी आक्रमणको प्रयास हुन सक्ने र आक्रमणकारी एक्लै थिए वा कुनै समूहमा जोडिएका थिए भन्नेबारे विस्तृत छानबिन गरिरहेका छन्।

साउदी तेल कम्पनी अरामकोमाथि आक्रमण: यमनमा द्वन्द्व अझ चर्कने संकेत

काठमाडौँ, १८ असोज। यमनको हुथी समूहले शनिबार रियादस्थित साउदी अरबको सरकारी तेल कम्पनी 'अरामको'का संरचनाहरूलाई लक्षित गरी ब्यालिस्टिक मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेको जनाएको छ।   समूहले यस आक्रमणलाई यमनको राजधानी सानामा हालै गरिएका हवाई हमलाको जवाफी कारबाहीका रूपमा व्याख्या गरेको छ।   हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले टेलिभिजनमार्फत दिएको वक्तव्यमा उक्त अभियानले "आफ्नो उद्देश्य सफलतापूर्वक हासिल गरेको" दाबी गरेका छन्। उनले आक्रमणका कारण लक्षित स्थलहरूमा आगलागी भएको बताए पनि क्षति वा हताहतीको विस्तृत विवरण भने खुलाएनन्। ग्रीनविच मानकसयम अनुसार बेलुका ८ बजेसम्म साउदी अरबले हुथीको यस दाबीबारे कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन।   सानामा हवाई हमला बढेको हुथीको दाबी प्रवक्ता सारीले पछिल्लो २४ घण्टामा साना र यमनका अन्य प्रान्तहरूमा ६० पटक हवाई हमला भएको र त्यसका लागि साउदी अरब जिम्मेवार रहेको बताए। उनले यस्ता हमलाहरूको कुल सङ्ख्या १,४२० पुगेको उल्लेख गरे पनि यो तथ्याङ्क कुन समयावधिको हो भन्नेबारे स्पष्ट पारेका छैनन्।   प्रवक्ताले अरामकोमाथिको आक्रमणलाई ती बमबारीहरूको प्रत्यक्ष जवाफका रूपमा प्रस्तुत गर्दै समूहले "नाकाबन्दीको जवाफ नाकाबन्दीले र तनाव बढाउने कदमको जवाफ सोहीअनुसार दिने" चेतावनी दिएका छन्।   नाकाबन्दीको धम्की हुथीहरूको अघिल्लो घोषणासँग मेल खान्छ यो चेतावनीले हुथीहरूले जुलाईमा चालेको कदमको झल्को दिन्छ, जतिबेला उक्त समूहले साउदी अरबविरुद्ध समुद्री नाकाबन्दीको घोषणा गरेको थियो। त्यसबेला हुथीहरूले यमनमा आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको भूभागमा साउदी पक्षबाट गरिएको समुद्री तथा हवाई घेराबन्दीको जवाफस्वरूप उक्त कदम चालिएको बताएका थिए।   शनिबार गरिएको भनिएको आक्रमण र त्यससँगै आएका भनाइहरूले साउदी सैन्य कारबाहीको निरन्तर जवाफका रूपमा सो समूहले जलयातायात वा ढुवानीमा थप प्रतिबन्ध अथवा थप आक्रमणको तयारी गरिरहेको सङ्केत गर्छन्। यद्यपि, अब कस्ता नयाँ उपायहरू अपनाइनेछन् भन्नेबारे दुवै पक्षले विस्तृत विवरण दिएका छैनन्।   यो घटनाक्रम एक दशकभन्दा लामो समयदेखि यमनमा जारी द्वन्द्वको पछिल्लो तनावपूर्ण मोड हो। इरान समर्थक सशस्त्र समूह 'हुथी'ले सन् २०१४ को सेप्टेम्बरमा साना र अन्य भूभाग आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो। सन् २०१५ को मार्चदेखि साउदी अरबले यमनको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सरकारलाई समर्थन गर्दै हुथीविरुद्ध सैन्य गठबन्धनको नेतृत्व गरिरहेको छ।   अरामको, जसलाई औपचारिक रूपमा 'साउदी अरेबियन आयल कम्पनी' भनेर चिनिन्छ, साउदी अरबको सरकारी स्वामित्वमा रहेको पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास कम्पनी हो। यो विश्वकै ठूला तेल उत्पादक कम्पनीहरूमध्ये एक भएकाले द्वन्द्वसँग जोडिएका सीमापार आक्रमणहरूमा यसका संरचनाहरू बारम्बार निसानामा पर्ने गरेका छन्।

युक्रेन युद्धका बीच रक्षा खर्च बढाउन रुसले शिक्षा बजेट कटौती गर्ने

काठमाडौँ, १८ असोज । युक्रेनसँगको युद्धमा खर्च बढ्दै जाँदा रुसले आगामी वर्ष रक्षा बजेटमा भारी वृद्धि गर्ने, शिक्षा क्षेत्रको बजेट कटौती गर्ने र कर बढाउने योजना बनाएको बजेट मस्यौदाले देखाएको छ।   युक्रेन युद्ध पाँचौँ वर्षमा प्रवेश गरिरहँदा यो बजेट सार्वजनिक भएको हो। यस अवधिमा दुवै पक्षले लामो दूरीका आक्रमणहरू तीव्र पारेका छन् भने मस्कोले किएभमाथि दैनिक हवाई हमला जारी राखेको छ। रुसी संसद्को तल्लो सदनमा स्वीकृतिका लागि पेस गरिएका यी योजनाहरूबारे मुख्य विवरण यस प्रकार छन्:   रक्षा खर्चमा भारी वृद्धि बजेट मस्यौदा अनुसार सरकारले सन् २०२७ मा रक्षा क्षेत्रमा कीर्तिमानी १७.१ ट्रिलियन रुबल (२०४ अर्ब अमेरिकी डलर) खर्च गर्ने योजना बनाएको छ। यो रकम सन् २०२७ का लागि गत वर्ष गरिएको अनुमानभन्दा करिब २६ प्रतिशतले बढी हो।   दस्तावेजअनुसार रक्षा खर्च कुल सरकारी खर्चको एक-तिहाइभन्दा बढी हुनेछ; जुन स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा तथा सामाजिक कल्याणका लागि छुट्याइएको संयुक्त बजेटभन्दा पनि बढी हो। कागजातहरूले सन् २०२८ र २०२९ मा रक्षा खर्च घट्ने अनुमान गरे पनि युक्रेनमा आक्रमण सुरु गरेयता रुसले आफ्ना दीर्घकालीन रक्षा खर्चका अनुमानहरूलाई पटक-पटक नाघ्दै आएको छ।   'सेन्टर फर युरोपियन पोलिसी एनालाइसिस'का वरिष्ठ अध्येता अलेक्जेन्डर कोलियान्डरका अनुसार रक्षासम्बन्धी वास्तविक खर्च गोप्य राखिने भएकाले यो अझ बढ्न सक्छ। "सार्वजनिक गरिएका कुल तथ्याङ्कहरू अर्थ मन्त्रालय र सुरक्षा निकायबिचको वार्ताका प्रारम्भिक प्रस्ताव मात्र हुन्," उनले गत साता एउटा लेखमा उल्लेख गरेका छन्।   सामाजिक खर्चमा कटौती   गत साता बजेटको मस्यौदा सार्वजनिक गर्दै रुसका अर्थमन्त्री एन्टोन सिलुआनोभले सामाजिक कल्याण र रक्षा खर्च दुवै सरकारको "प्राथमिकता" भएको दाबी गरेका थिए। तर बजेट दस्तावेजहरूले भने सामाजिक नीतिलगायत गैर-सैन्य क्षेत्रमा ठुलो कटौती भएको देखाउँछन्।   सन् २०२७ का लागि तय गरिएका प्रारम्भिक योजनाको तुलनामा स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा क्षेत्रको बजेट ५ प्रतिशतभन्दा बढीले घट्नेछ भने सामाजिक कार्यक्रमहरूमा हुने लगानी ६ प्रतिशतभन्दा बढीले कटौती हुनेछ।   दस्तावेजअनुसार बजेट कटौती हुने योजनाहरूमा सङ्घीय सरकारको क्यान्सर-विरोधी कार्यक्रम पनि समावेश छ, जसले आफ्नो कुल बजेटको करिब ९७ प्रतिशत हिस्सा गुमाउनेछ।   "सरकारले निजामती कर्मचारीको तलब र सङ्ख्या घटाइरहेको छ। साथै, निर्माण तथा सडक मर्मतसम्भारलगायतका पूर्वाधार विकास परियोजनाहरूमा पनि भारी कटौती गरिएको छ," स्तम्भकार बोरिस ग्रोजोभ्स्कीले 'इम्पोटेन्ट स्टोरीज' मा प्रकाशित लेखमा उल्लेख गरेका छन्। वित्तीय घाटा पूर्ति गर्न सरकारले कर बढाउने प्रस्ताव गरेको छ, जसमा बैंक निक्षेप र सम्पत्ति बिक्रीमा उच्च दरहरू समावेश छन्।   ऋणमा वृद्धि युक्रेनमा आक्रमण सुरु गरेयता रुसले लगातार बजेट घाटा व्यहोर्दै आएको छ। सन् २०२७ मा कुल बजेट घाटा करिब ५.४ ट्रिलियन रुबल (६४.४ अर्ब डलर) पुग्ने अनुमान छ; जुन गत वर्ष सोही वर्षका लागि गरिएको ३.२ ट्रिलियन रुबलको अनुमानभन्दा ७० प्रतिशतभन्दा बढी हो। सन् २०२७ मा राज्यको कुल ऋण गार्हस्थ्य उत्पादनको २० प्रतिशतभन्दा माथि पुग्ने अनुमान गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डका आधारमा यो सङ्ख्या कमै मानिए पनि रुसको अर्थ मन्त्रालयले यसअघि "सुरक्षित" भनी तोकेको सीमाभन्दा भने बढी हो।   साथै, सन् २०२७ मा सरकारले लिने कुल ऋणको परिमाण गत वर्ष सुरुमा योजना गरिएभन्दा करिब ४३ प्रतिशत बढी हुने अनुमान छ। "अहिले पर्याप्त रकम नै छैन," ग्रोजोभ्स्की भन्छन्, "सरकारले सबैलाई एउटै सन्देश दिइरहेको छ- अब बजेटको रकममा भर नपर्नुहोस्; त्यो रकम तिनैलाई मात्र दिइनेछ जसलाई दिनु अत्यन्तै आवश्यक छ।"

जितिया पर्वमा पोखरीमा डुबेका चार बालिकाको मृत्यु, ८ घण्टामै परिवारलाई ४-४ लाख राहत

रौतहट, १७ असोज । भारतको बिहारस्थित पूर्वी चम्पारण जिल्लाको मोतीहारी पहाडपुर क्षेत्रमा जितिया पर्वका अवसरमा पोखरीमा नुहाउने क्रममा डुबेर चार बालिकाको मृत्यु भएको छ। घटनामा पहाडपुर क्षेत्रकी प्रतिभा कुमारी, सोनमती कुमारी, फूलमती कुमारी र कीर्ति कुमारीको मृत्यु भएको भारतीय प्रशासनले जनाएको छ। मृतकमध्ये प्रतिभा कुमारी अच्छेलाल पासवानकी छोरी, सोनमती र फूलमती प्रमोद महतोका छोरी तथा कीर्ति कुमारी वीरेन्द्र महतोकी छोरी हुन्। जितिया पर्वका अवसरमा पोखरीमा नुहाउने क्रममा बालिकाहरू पानीमा डुबेका थिए। घटनापछि स्थानीयवासी तथा प्रशासनको पहलमा उद्धारको प्रयास गरिए पनि चारै जनाको मृत्यु भएको जनाइएको छ। पूर्वी चम्पारणका जिल्ला अधिकारीको निर्देशनमा मृतकका निकटतम आफन्तलाई घटनाको ८ घण्टाभित्रै जनही ४ लाख भारतीय रुपैयाँ राहत रकम चेकमार्फत उपलब्ध गराइएको प्रशासनले जनाएको छ। घटनाले पर्वका बेला पोखरी, नदी तथा अन्य जलाशयमा नुहाउने क्रममा बालबालिकाको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा पर्व तथा धार्मिक अवसरमा ठूलो संख्यामा मानिसहरू जलाशयमा जाने भएकाले स्थानीय प्रशासनले जोखिमयुक्त स्थान पहिचान गरी निगरानी र सुरक्षाको व्यवस्था गर्नुपर्ने देखिन्छ।