मानव बेचबिखनसम्बन्धी अमेरिकी प्रतिवेदन हङकङद्वारा अस्वीकार

स्वतन्त्रता दिवस भोजका लागि २३ हात्ती मार्ने निर्णय, बोत्सवाना सरकारको आलोचना

काठमाडौँ, १७ असोज । बोत्सवानाले आफ्नो ६०औँ स्वतन्त्रता दिवस मनाउन मासुको जोहो गर्न २३ वटा हात्ती मार्ने अनुमति दिएपछि पशु अधिकारकर्मीहरूको तीव्र आलोचना खेप्नुपरेको छ।   विश्वमै सबैभन्दा बढी हात्तीको जनसङ्ख्या रहेको यो दक्षिणी अफ्रिकी मुलुकले बेलायतबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको ६० वर्ष पुगेको अवसरमा देशभर विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दैछ।   बीबीसीका अनुसार बोत्सवानाको वातावरण तथा पर्यटन मन्त्रालयले जारी गरेको अनुमतिपत्रले अधिकारीहरूलाई "विशेष अवसर वा सत्कारका लागि" भनी वर्णन गरिएको प्रयोजनका लागि २३ वटा हात्ती र अन्य वन्यजन्तुको सिकार गर्न छुट दिएको छ।   तर, सरकारकाे यस निर्णयले वन्यजन्तु संरक्षण समूहहरूमा चिन्ता बढाएको छ। बोत्सवानास्थित 'एलिफेन्ट प्रोटेक्सन सोसाइटी' (हात्ती संरक्षण समाज) का अध्यक्ष ओइट्से नावालेबताएअनुसार हात्तीहरूलाई अझ बढी संरक्षणको आवश्यकता छ। उनले चेतावनी दिए कि उत्सवको भोजका लागि हात्तीको प्रयोग गर्दा वन्यजन्तु संरक्षणबारे गलत सन्देश जान सक्छ । साथै, आधिकारिक रूपमै हात्ती मार्ने कार्यलाई स्वीकृति दिँदा यसलाई स्वीकार्य मानिने अवस्था सिर्जना भई अवैध सिकारलाई समेत बढावा मिल्न सक्छ। "बन्दुकको आवाजका कारण सधैँ एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा लखेटिँदा हात्तीहरूले आफ्नो सामाजिक संरचना गुमाएका छन्," नावाले भने।   उता, बोत्सवानाका केही नागरिकले 'खुर-मुख रोग' को प्रकोपका बिच वन्यजन्तुको मासु उपभोग गर्ने विषयमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, अधिकारीहरूले रोगको फैलावट नियन्त्रण गर्न विभिन्न उपाय लागू गरेका छन्।माउनका एक वृद्ध, छेनात्से मोनवेलाले आफ्नो समुदायलाई हात्तीको सट्टा भैँसी उपलब्ध गराइनुपर्ने बताए। उनले हात्तीको सांस्कृतिक र वातावरणीय महत्त्व रहेको तर्क गर्दै उत्सवका लागि कुन जनावर प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय गर्दा बोत्सवानाको वन्यजन्तु संरक्षणसम्बन्धी विगतको इतिहासलाई ध्यानमा राख्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन ।     ती २३ वटा हात्तीलाई आठ जिल्लामा विभाजन गरिने भएको थियो। शुक्रबार बिहानसम्म कतिवटा मारिए भन्ने कुरा तत्काल स्पष्ट हुन सकेकाे छैन। स्थानीय सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूमा बासिन्दाहरू हात्तीका मृत शरीर वरिपरि जम्मा भएर मासु सङ्कलन गरिरहेको देखाइएको थियो। केही क्षेत्रमा मानिसहरूले चक्कु प्रयोग गरी सिधै जनावरको शरीरबाट मासु काटिरहेको दृश्य पनि देखिएको थियो। चोबे जिल्लामा एउटा विद्यालय परिसरमा रहेको हात्तीको मृत शरीरबाट स्थानीय बासिन्दाले मासु सङ्कलन गरेको घटनापछि स्थानीय सांसदले चिन्ता व्यक्त गरेका थिए ।   सांसद सिमासिकु मापुलाङ्गाले यसरी जथाभाबी मासु वितरण गर्दा वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि समस्या सिर्जना हुन सक्ने बताए। उनले स्वच्छता कायम गर्न र वितरणलाई व्यवस्थित बनाउन मासुलाई साना प्याकेटहरूमा तयार पार्नुपर्ने सुझाव दिए। वन्यजन्तुको बाहुल्यता भएका केही समुदायमा हात्तीको मासु खाइन्छ, विशेष गरी कानुनी रूपमा गरिएको सिकारबाट प्राप्त मासु स्थानीय स्तरमा वितरण गर्दा। यद्यपि, बोत्सवानाभरि यसलाई दैनिक उपभोग्य मुख्य खाद्य पदार्थका रूपमा लिइँदैन।   देशको कानुनले वन्यजन्तुको मासुमा कडा नियन्त्रणको व्यवस्था गरेको छ; सामान्यतया यसको स्वामित्व राख्नका लागि उक्त मासु कानुनी सिकारबाट प्राप्त भएको प्रमाण आवश्यक पर्छ। यस विवादले बोत्सवानाले आफ्नो विशाल हात्तीको जनसङ्ख्यालाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्नेबारे लामो समयदेखि चलिरहेको बहसलाई पुनः ब्युँताएको छ।   बोत्सवानामा १ लाख ३० हजारभन्दा बढी हात्ती रहेका छन्। वन्यजन्तु क्षेत्रको नजिक बसोबास गर्ने समुदायहरूले हात्तीले बालीनाली र सम्पत्तिमा क्षति पुर्‍याएको गुनासो बारम्बार गर्दै आएका छन् भने यी जनावरहरूसँगको जम्काभेटका कारण केही मानिसको ज्यान समेत गएको छ। सरकारले हात्तीको जनसङ्ख्या व्यवस्थापन गर्न र मानिस तथा वन्यजन्तुबिचको द्वन्द्व कम गर्नका लागि 'नियमित सिकार' को बचाउ गर्दै आएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार सिकारबाट प्राप्त हुने रकम स्थानीय समुदायमा संरक्षण र विकासका कार्यहरूमा खर्च गरिन्छ।   बोत्सवानाले सन् २०१४ मा तत्कालीन राष्ट्रपति इयान खामाको कार्यकालमा 'ट्रफी हन्टिङ' (मनोरञ्जनात्मक सिकार) मा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। पाँच वर्षपछि उनका उत्तराधिकारी मोकग्वेत्सी मासिसीको पालामा उक्त प्रतिबन्ध फुकुवा गरियो। सन् २०२४ को निर्वाचन जितेर पदभार सम्हालेका राष्ट्रपति डुमा बोकोको कार्यकालमा पनि सिकारको क्रम जारी छ।   सरकारको भनाइ अनुसार सिकारबाट प्राप्त राजस्व संरक्षण र स्थानीय विकासमा सहयोग पुर्‍याउन प्रयोग गरिन्छ। वातावरण तथा पर्यटन मन्त्री विन्टर म्मोलोत्सीले गत वर्ष संसद्लाई जानकारी गराएअनुसार सन् २०२५ मा हात्ती पाइने क्षेत्रका परियोजनाका लागि विशेष हात्ती सिकार कोटाबाट १ करोड ५६ लाख पुला अर्थात करिब ११ लाख अमेरिकी डलर बराबर आम्दानी भएको थियो।   यद्यपि, संरक्षणवादी समूहहरूले सिकारको यो स्तर दिगो छ कि छैन भन्ने प्रश्न उठाइरहेका छन्। बोत्सवानाको सिकार नीतिका समर्थकहरूको तर्क छ कि अन्तर्राष्ट्रिय आलोचनाले सधैँ हात्तीको ठूलो जनसङ्ख्यासँगै बसोबास गर्ने ग्रामीण समुदायले भोग्नुपर्ने कठिनाइहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्दैन। उनीहरू भन्छन् कि हात्तीको बासस्थान र मानिसका खेत तथा बस्तीहरू एकअर्कासँग जोडिँदै जाँदा हात्तीले बालीनाली र पूर्वाधार नष्ट गर्न सक्छन् तथा मानिसहरूका लागि खतरा पनि निम्त्याउन सक्छन्।

सङ्कटमा स्वीट्जरल्याण्डका हिमनदी: सन् २०२६ मा मात्रै ५% भन्दा बढी बरफ नष्ट

काठमाडौँ, १६ असोज । स्वीट्जरल्याण्डका हिमनदीहरूले विगत पाँच वर्षमा आफ्नो कुल परिमाण (मास) को करिब २० प्रतिशत हिस्सा गुमाएको विज्ञहरूले बताएका छन्।   अध्ययनअनुसार स्वीस हिमनदीहरू तीव्र गतिमा पग्लिरहेका छन्। युरोपमा देखिएको अभूतपूर्व 'हिटवेभ' (अत्यधिक गर्मीको लहर) का कारण यस वर्ष हिमनदीको आकारमा इतिहासकै दोस्रो ठूलो गिरावट दर्ता भएको छ।   'ग्लेसियर मनिटरिङ इन स्विट्जरल्याण्ड' नेटवर्कको नयाँ अध्ययनअनुसार यस वर्ष मात्रै स्वीस हिमनदीको परिमाण ५.५ प्रतिशतले घटेको छ। प्रतिवेदनअनुसार विगत पाँच वर्षमा स्वीस हिमनदीहरूले आफ्नो कुल बरफको करिब पाँचौँ भाग गुमाइसकेका छन्। यसले भविष्यमा खानेपानीको आपूर्तिमा गम्भीर संकट निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। साथै, प्रतिवेदनले युरोपेली क्षेत्रका हिमनदीहरूको दीर्घकालीन अस्तित्वमाथि नै प्रश्न उठाएको छ।   "यस्तै अवस्था रहे अल्पाइन हिमनदीहरू दीर्घकालसम्म टिकिरहने कुनै सम्भावना छैन,"  ग्लामसका प्रमुख मथियास हुसले भने, "यस वर्ष हिमनदीहरूले ठूलो परिमाणमा बरफ गुमाएका छन्।" हिउँदमा कम हिमपात र गर्मीयाममा कीर्तिमानी तापक्रमका कारण हुसले सन् २०२६ लाई "विनाशकारी वर्ष" को संज्ञा दिएका छन्।   "यी हिमनदीहरू अब अस्तित्वमा रहने छैनन्," उनले थपे, "सम्भवतः आगामी १० देखि १५ वर्षभित्र यहाँ बरफ पूर्ण रूपमा समाप्त हुनेछ।" ग्लामसको प्रतिवेदनले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिको असरबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै विशेष गरी युरोप महादेश तीव्र गतिमा तातिरहेको उल्लेख गरेको छ।   मानवीय गतिविधिका कारण हुने जलवायु परिवर्तनतर्फ संकेत गर्दै हुसले भने, "अहिले हामीले अनुभव गरिरहेको तापक्रम वृद्धि शतप्रतिशत मानवीय गतिविधिका कारण भएको हो। यो एकदमै स्पष्ट छ। यदि मानवीय उत्सर्जन र जीवाश्म इन्धनको प्रयोग नभएको भए यो स्तरको तापक्रम वृद्धि हुने नै थिएन।"

फार्मदेखि किचेनसम्म खाद्य स्वच्छतामा वरपीपल रिसोर्ट अति उत्तम

न्युज कारखाना पोखरा, १२ असोज । पोखराको लेकसाइडस्थित वरपीपल रिसोर्टको किचेन, खाद्य सामग्री र सरसफाइ व्यवस्थालाई खाद्य स्वच्छताको उच्चतम श्रेणीमा राखिएको छ। खाद्य प्रविधि तथा गुणस्तर नियन्त्रण कार्यालय, पोखराले गरेको निरीक्षणपछि रिसोर्टलाई अति उत्तम प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको हो। कार्यालयका अनुसार निरीक्षणका क्रममा खाना तयार गर्ने किचनदेखि पानी, फलफूल तथा तरकारी, अन्य खाद्य सामग्री र कर्मचारीको व्यक्तिगत स्वच्छतासम्मका पक्ष परीक्षण गरिएको थियो। कार्यालय प्रमुख विजन श्रेष्ठका अनुसार होटल तथा रेष्टुरेन्टको खाद्य स्वच्छता निरीक्षण तथा स्तरीकरणसम्बन्धी निर्देशिकाले खाद्य स्वच्छताका लागि चार तह— ‘सामान्य’, ‘सन्तोषजनक’, ‘उत्तम’ र ‘अति उत्तम’—निर्धारण गरेको छ। निरीक्षणपछि वरपीपल रिसोर्ट सबैभन्दा माथिल्लो तहमा परेको उनले बताए। ‘हामीले वरपीपल रिसोर्टको किचन, सरसफाइ, खाद्य स्वच्छता, कच्चा पदार्थको अवस्था, हाइजिनलगायतका पक्ष परीक्षण गर्दा अति उत्तम अवस्था भेटियो,’ श्रेष्ठले भने। सोमबार कार्यालयले रिसोर्टका महाप्रबन्धक श्याम गुरुङलाई प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गरेको हो। वरपीपलको खाद्य व्यवस्थापनको एउटा विशेषता रिसोर्ट परिसरबाहिर पोखरामै रहेको ७० रोपनी क्षेत्रफलको कृषि फार्मसँग जोडिएको छ। रिसोर्टले सञ्चालन गरेको वरपीपल अर्गानिक एग्रो फार्ममा भैंसी, कुखुरा, तरकारी तथा फलफूल उत्पादन हुँदै आएको छ। रिसोर्टका लागि आवश्यक दूध, अण्डा, तरकारी र फलफूलमध्ये ठूलो हिस्सा आफ्नै फार्मबाट आपूर्ति गर्ने गरिएको महाप्रबन्धक गुरुङले बताए।  रिसोर्ट सञ्चालक जितु गुरुङका अनुसार कृषि उत्पादनलाई रिसोर्टको आपूर्ति प्रणालीसँग जोड्नुका साथै यसलाई दिगो पर्यटनको अभ्यासका रूपमा पनि अघि बढाइएको छ। रिसोर्टका एक्जुकेटिभ सेफ सुमन श्रेष्ठका लागि खाद्य स्वच्छताको प्रमाणपत्र दैनिक किचन अभ्यासको परिणाम हो। २८ वर्षदेखि सेफका रूपमा काम गर्दै आएका श्रेष्ठका अनुसार किचेनमा आउने खाद्य सामग्री परीक्षण गरेर मात्र प्रयोग गर्ने र खाना तयार गर्ने क्रममा सरसफाइ तथा गुणस्तरमा निरन्तर ध्यान दिने गरिएको छ। खाद्य स्वच्छताको प्रमाणपत्रसँगै रिसोर्टले आफ्नो आतिथ्य सेवाको दायरा पनि विस्तार गरेको छ। वरपीपलमा अहिले ५० वटा कोठा छन्। रिसोर्टमा जिम हल, साउना, स्टिम र स्पालगायतका सुविधा छन्। पर्याप्त पार्किङ, तीनवटा हल र डाइनिङको व्यवस्था पनि रहेको रिसोर्टले जनाएको छ।  

विश्व पर्यटन दिवसको अवसरमा स्मार्ट दरबार होटलमा एक दिने चित्रकला प्रदर्शनी

काठमाडौं, १२ असोज । विश्व पर्यटन दिवस २०२६ को अवसर पारेर उद्योग, पर्यटन श्रम तथा यातायात मन्त्रालय प्रदेश पर्यटन कार्यालय काठमाडौंले एकदिने चित्रकला तथा फोटो प्रदर्शनी, अन्तक्र्रिया तथा साइकल यात्राको आयोजना गरेको छ ।  आइतबार धुम्बराहीस्थित स्मार्ट दरबार होटलमा गरिएको प्रदर्शनी तथा अन्तक्र्रियात्मक कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै वागमती प्रदेशका उद्योग, पर्यटन श्रम तथा यातायात मन्त्री राजेन्द्र प्रजापतिले पर्यटनको आधार कला र संस्कृति रहेको बताए । उनले पर्यटन व्यवसायी र संस्कृतिकर्मीको समन्वय हुन जरुरी रहेको बताउँदै स्थानीय कला र संस्कृतिको जर्गेनामा राज्यसँगै सबै पक्षले हातेमालो गर्दै अगाडि बढ्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरे ।  उनले भने, ‘काठमाडौं उपत्यकाको पर्यटनको प्रवर्धन र विकास गर्न स्थानीय कला र संस्कृतिलाई सँगसँगै लिएर जानु पर्दछ । यसो गर्न सकियो भने त्यो दिगो र पर्यटनमुखी हुन्छ ।’ चित्रकला तथा फोटो प्रदर्शनीमा १५ कलाकारका २० भन्दा बढी कलाकृति राखिएको थियो ।  एक्सपोलर नेपाल नेटवर्क काठमाडौंको सहकार्यमा गरिएको प्रदर्शनीमा कलाकार देवेन्द्र थुम्केली, एससी सुमन, केशव राज खनाल, प्रीिप अधिकारी, प्रकाश मिजार, सञ्जय प्रधान, रामनारायण महतो, बिके नरबहादुर, आवरण पौडेल, शोभा ढकाल, सिकेन्दर चौधरी (सिके), देवांशी काफ्ले, नारायण ढुङ्गाना लगायतको सहभागिता थियो । कलाकारले नेपाल तथा वागमती प्रदेशका सभ्यता, सम्पदा, संस्कृति, प्रकृति, जनजीवन तथा पर्यावरणका विषयमा कलाकृति बनाएका थिए । उद्योग, पर्यटन श्रम तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव दिपेन्द्र सुवेदीले कला र संस्कृतिको प्रवर्धन र विकासमा मन्त्रालय लागिरहेको बताए । उनले पर्यटन कला र संस्कृतिसँग जोडिएको बताउँदै नेपालको विविधतालाई पर्यटनमार्फत अगाडि बढाउने गरी काम गरेको सुनाए ।  कार्यक्रममा उद्योग, पर्यटन श्रम तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव जीवलाल भुसाल र अर्का अनिता निरौला, संस्कृतिविद् डा.सुदर्शनराज तिवारी, संस्कृतिविद् डा. अर्जुनमणि दिक्षित, संस्कृतिविद् सुर्यलाल प्रजापति, नेपाल पर्यटन बोर्डका सदस्य सहदेव धमला, नेपाल एसोसिएसन अफ र्‍याफटिङका पूर्वअध्यक्ष शिव अधिकारी, होटल संघ वागमती प्रदेशका अध्यक्ष रामसुन्दर बके, जलवायुविज्ञ ङमिन्द्र दाहालले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । उद्योग, पर्यटन श्रम तथा यातायात मन्त्रालयअन्तर्गत प्रदेश पर्यटन कार्यालय काठमाडौंका कार्यालय प्रमुख पवन कुमार पोखरेलले पर्यटनको दिगो विकासका लागि काम भइरहेको बताउँदै प्रकृति, संस्कृति तथा कलालाई सँगसँगै अगाडि बढाउनु पर्नेमा जोड दिए । उनले विश्व पर्यटन दिवसको अवसर पारेर गरिएको कार्यक्रमले कला र संस्कृतिको प्रवर्धनमा टेवा पुग्ने विश्वास आफूहरुले लिएको बताए । कार्यक्रमको सहजीकरण प्रदेश पर्यटन कार्यालय काठमाडौंका वरिष्ठ शाखा अधिकृत अम्बिक घिमिरेले गरेका थिए ।  प्रदर्शनीमा सहभागी कलाकार प्रकाश मिजारले विश्व पर्यटन दिवस २०२६ को अवसरमा गरिएको प्रदर्शनीले कला र पर्यटनबिचको सम्बन्धलाई उजागर गरेको तथा महत्वपूर्ण बिषय समावेश हुनु सरहानीय भएको बताए ।  

दिगो प्याकेजिङ र हरित ब्यावसायका पाँच पुरस्कृत

असाेज २३ः चिया निगमकाे स्थापना भएकाे दिन

फेरि सुर भयाे वर्षा, मधेशबाहेकका प्रदेशमा शुक्रबारसम्म धान नकाट्न अपिल