भर्खरै
काेशी प्रदेश
7 hours ago
हास्यकलाकार गणेश भट्टराई पथरीमा मृत अवस्थामा फेला
खेल
7 hours ago
झापा महिला गोल्डकप: पाहुना टोलीको पोष्टमा आर्मीको १० गोल
राजनीति
8 hours ago
नयाँ दिल्लीमा प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय विदेशमन्त्रीबिच भेटवार्ता सुरु
खेल
19 hours ago
‘ग्रान्ड थेफ्ट अटो भी आइ’ ले पहिलो दिनमै कमायो कीर्तिमानी ३.८ अर्ब डलर
विज्ञान/प्रविधि
20 hours ago
आजको मौसम : कोशी र मधेशमा हल्का वर्षाको सम्भावना
खेल
1 day ago
एनपीएल फाइनल: सुदूरपश्चिमले टस जित्यो, पहिले बलिङ गर्ने
कार्तिकमा मधेश प्रहरी देशभरकै उत्कृष्ट, डीआईजी ओम अधिकारीको नेतृत्वमा पहिलो स्थान

असोजमा दोस्रो बनेको मधेश प्रदेश प्रहरी कार्तिकमा शीर्ष स्थानमा उक्लियो, अपराध नियन्त्रणदेखि सीमा सुरक्षासम्मको कार्यसम्पादनमा सुधार सञ्जय मिश्रा/न्युज कारखाना रौतहट, ६ मंसिर। नेपाल प्रहरीको मासिक कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनमा मधेश प्रदेश प्रहरीले देशभरका सातवटै प्रदेश प्रहरी कार्यालयलाई पछि पार्दै कार्तिक महिनामा पहिलो स्थान हासिल गरेको छ। डीआईजी ओम अधिकारीको नेतृत्वमा रहेको मधेश प्रदेश प्रहरी कार्यालय जनकपुरले असोज महिनामा दोस्रो स्थान प्राप्त गरेको थियो। एक महिनामै दोस्रो स्थानबाट शीर्ष स्थानमा उक्लिएको मधेश प्रहरीको यो उपलब्धिलाई संगठनभित्र नेतृत्वको प्रभावकारिता र मातहतका प्रहरी इकाइको सक्रियतासँग जोडेर हेरिएको छ। सीमावर्ती सुरक्षा चुनौती, घना जनघनत्व र अपराध नियन्त्रणको जटिल जिम्मेवारी बोकेको मधेश प्रदेशमा प्रहरीको कार्यसम्पादन सुधार हुनु महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा लिइएको छ। नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयले अपराध नियन्त्रण, अनुसन्धान, शान्ति सुरक्षा, सेवा प्रवाह, प्रशासनिक अनुशासन, मानवअधिकार, फरार प्रतिवादी पक्राउ, राजस्व असुली, सीमा सुरक्षा तथा कर्मचारी गुनासो व्यवस्थापनलगायतका सूचकका आधारमा प्रदेश प्रहरी कार्यालयहरूको मासिक मूल्याङ्कन गर्दै आएको छ। यिनै सूचकमा उत्कृष्ट नतिजा प्राप्त गर्दै मधेश प्रहरीले कार्तिक महिनाको मूल्याङ्कनमा पहिलो स्थान सुरक्षित गरेको हो। नेतृत्वको निर्देशनदेखि कार्यान्वयनसम्म निगरानी डीआईजी अधिकारीले प्रदेश प्रहरीको नेतृत्व सम्हालेपछि कार्ययोजना कार्यान्वयन, नियमित अनुगमन र मातहतका कार्यालयको जिम्मेवारी मूल्याङ्कनलाई प्राथमिकता दिएको बताइएको छ। निर्देशन दिएर मात्र नभई त्यसको कार्यान्वयन अवस्था बुझ्ने र कमजोरी सुधार्न पहल गर्ने कार्यशैलीले संगठनको कार्यसम्पादनमा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिन्छ। प्रदेश प्रहरी कार्यालयका व्यवस्थापकीय टोलीमा एसएसपी प्रभु ढकाल, एसपी भेषराज रिजाललगायतका अधिकारीको सक्रियता पनि उपलब्धिको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा रहेको छ। आठवटै जिल्ला प्रहरी कार्यालयदेखि इलाका प्रहरी कार्यालय, चौकी र सीमावर्ती इकाइसम्मको परिचालन, समन्वय र नियमित समीक्षा गर्दै प्रहरी सेवामा एकरूपता ल्याउने प्रयास गरिएको छ। सीमा सुरक्षा र अपराध नियन्त्रणमा जोड भारतसँग खुला सीमा जोडिएको मधेश प्रदेशमा लागूऔषध ओसारपसार, तस्करी, मानव बेचबिखन, वित्तीय अपराध तथा अन्य अन्तरदेशीय आपराधिक गतिविधि नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण मानिन्छ। यस्ता गतिविधि नियन्त्रणका लागि सीमा क्षेत्रमा निगरानी, गस्ती, सूचनाको आदानप्रदान र अन्य सुरक्षा निकायसँगको समन्वयलाई प्रभावकारी बनाउने प्रयास गरिएको छ। त्यसैगरी फरार प्रतिवादी पक्राउ, अपराध अनुसन्धानको गुणस्तर सुधार, पीडितलाई न्याय प्रक्रियामा सहजीकरण तथा प्रहरी कर्मचारीका गुनासा सम्बोधन गर्ने विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको छ। प्रविधि र नागरिकमैत्री प्रहरी सेवामा प्राथमिकता बढ्दो साइबर अपराध, अनलाइन ठगी र सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगलाई ध्यानमा राख्दै डिजिटल सुरक्षासम्बन्धी सचेतना तथा प्रविधिको प्रयोगमा जोड दिइएको छ। विद्यालय र समुदायस्तरमा साइबर सुरक्षा, लागूऔषध दुर्व्यसन, महिला तथा बालबालिकाको सुरक्षा र ट्राफिक सचेतनासम्बन्धी कार्यक्रममार्फत नागरिकसँगको सम्बन्ध सुदृढ गर्ने प्रयास भइरहेको छ। मासिक मूल्याङ्कनमा पहिलो स्थान हासिल गर्नु मधेश प्रहरीका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि भए पनि यसको वास्तविक सफलता नागरिकले अनुभूति गर्ने सुरक्षा र सेवाको गुणस्तरमा निर्भर रहनेछ। डीआईजी अधिकारीको नेतृत्वमा प्राप्त यो नतिजाले मधेश प्रहरीलाई उत्कृष्टता कायम राख्ने चुनौतीसँगै नागरिकको विश्वास अझ बलियो बनाउने अवसरसमेत दिएको छ।

मोदी र मुर्मूलाई उपहार दिन प्रधानमन्त्रीले लगे मच्छिन्द्रनाथ तथा चारुमती बिहारकाे मूर्ति

नयाँ दिल्ली, ६ मंसिर । नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र ‘बालेन’ शाह दुईदिने भ्रमणका लागि भारतमा रहेका छन्।   प्रधानमन्त्री बनेयता उनको यो पहिलो भारत भ्रमण हो; साथै कुनै पनि विदेशी मुलुकको उनको यो पहिलो भ्रमण हो। यस भ्रमणका क्रममा उनले दुईवटा मूर्ति मध्ये एउटा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई र अर्को राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूलाई उपहार दिनेछन्। उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई रातो मच्छिन्द्रनाथको मूर्ति प्रदान गर्ने स्राेतले बताएकाे छ।     यी देवता नेपालको धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचानसँग गहिरो रूपमा जोडिएका छन्। काठमाडौँ उपत्यकामा उनलाई एक प्रमुख देवताका रूपमा पूजा गरिन्छ। परम्परागत नेपाली मान्यताअनुसार लिच्छवि वंशका राजा नरेन्द्रदेवले रातो मच्छिन्द्रनाथलाई हालको आसाम क्षेत्रबाट काठमाडौँ उपत्यकामा ल्याएका थिए।   नेपालका प्रधानमन्त्रीले राष्ट्रपति मुर्मूलाई काठमाडौँको चाबहिलमा अवस्थित चारुमती विहारसँग सम्बन्धित एउटा मूर्ति पनि प्रदान गर्नेछन्। यस विहारको इतिहास मौर्य सम्राट अशोक र उनकी छोरी चारुमतीसँग जोडिएको छ।   परम्परागत विवरणअनुसार सम्राट अशोक आफ्नी छोरीका साथ काठमाडौँ उपत्यका पुगेका थिए। पछि उनले देवपाल नामक स्थानीय राजकुमारसँग विवाह गरिन् र देवपाटन क्षेत्रमा बसोबास गर्न थालिन्। चारुमती स्वयंले नै यस क्षेत्रमा उक्त विहार स्थापना गरेकी थिइन् र उनको देहावसान पनि यहीँ भएको थियो।

कला
अर्थ
गौरमा रौतहट एक्सपोको रौनक, स्थानीय व्यापार उकास्ने लक्ष्यसहित महोत्सव सुरु

मंसिर २२ गतेसम्म चल्ने एक्सपोमा व्यापार, कृषि र पर्यटन प्रवर्द्धनसँगै मनोरञ्जनका आकर्षक व्यवस्था न्युज कारखाना तहट, ६ मंसिर। रौतहटको सदरमुकाम गौरमा स्थानीय व्यापार, कृषि तथा पर्यटनलाई चलायमान बनाउने उद्देश्यसहित रौतहट एक्सपो २०८३ सुरु भएको छ। गौर राइस मिलको मैदानमा आइतबारदेखि सुरु भएको एक्सपो मंसिर २२ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ। रौतहट उद्योग वाणिज्य संघको आयोजना तथा निर्माण व्यवसायी संघको सहआयोजनामा सुरु भएको एक्सपोको गौर नगरपालिकाका प्रमुख शम्भू साह कानुले उद्घाटन गरेका हुन्। उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै नगरप्रमुख साहले गौरलाई समृद्ध नगर बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। उनले रौतहटका व्यापारीको अवस्था दिनप्रतिदिन कमजोर बन्दै गएको उल्लेख गर्दै भन्सार तथा कर नीतिमा सुधार नगरेसम्म स्थानीय बजारको अवस्था उकास्न कठिन हुने बताए। उनका अनुसार विगतमा नेपालबाट स्थानीय उत्पादन भारत र बंगलादेशसम्म निर्यात हुने गरे पनि अहिले त्यो अवस्था कमजोर बनेको छ। सरकारले किसानका समस्या समाधानमा पर्याप्त ध्यान नदिँदा कृषि उत्पादन घटेको र बाढी तथा डुबानले समेत कृषिक्षेत्र प्रभावित भएको उनले बताए। किसानले समयमा बीउ र पर्याप्त मलखाद नपाउँदा उत्पादनमा समस्या भइरहेको उल्लेख गर्दै नगरप्रमुख साहले स्थानीयस्तरमै बीउ तथा मलखादको सहज व्यवस्थापन गर्नुपर्नेमा जोड दिए। गौर बजारमा व्यापार घट्नुको प्रमुख कारण आयातमा लाग्ने उच्च कर रहेको उनको भनाइ थियो। उनले आयात कर घटाएर व्यापारिक गतिविधि बढाउन सरकारसँग माग गरे। एक्सपो उद्घाटन समारोहमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य रेवन्त झा, दुर्गा भगवती गाउँपालिकाका अध्यक्ष शम्भूकुमार सिंह, पूर्वप्रदेशसभा सदस्य बाबूलाल साह कानुलगायतले सम्बोधन गरेका थिए। एक्सपोले स्थानीय व्यवसायीलाई व्यापार विस्तार तथा नयाँ ग्राहकसँग जोडिने अवसर प्रदान गर्ने आयोजकको विश्वास छ। मेलामा विभिन्न व्यावसायिक स्टल, खेलकुद तथा मनोरञ्जनका सामग्री राखिएको एक्सपो संयोजक एवं रौतहट उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष रवीन्द्रनाथ गोपालीले जानकारी दिए। दर्शकलाई आकर्षित गर्न लन्डन ब्रिज, जलपरी, ब्रेक झुलालगायतका मनोरञ्जनात्मक सामग्री राखिएका छन्। त्यस्तै, सांस्कृतिक कार्यक्रमअन्तर्गत स्थानीय कलाकारदेखि भोजपुरी टिकटक कलाकारसम्मको प्रस्तुति रहने व्यवस्था मिलाइएको आयोजकले जनाएको छ। एक्सपो प्रवेशका लागि ५० रुपैयाँ शुल्क निर्धारण गरिएको छ।

सुनको मूल्य प्रतितोला २८ सय रुपैयाँले घट्यो
झन्डै साढे ७ अंकले घट्यो नेप्से, कारोबार रकममा झिनो सुधार
एकैदिन सुन तोलामा १२ हजार दुई सयले घट्यो
‎गौर भन्सारको राजस्वमा उछाल, चार महिनामै १६ करोड ६९ लाख असुली
स्वास्थ्य
भारतमा क्षयरोगका कारण हुने मृत्युदरमा ३८ प्रतिशतले कमी
लामो समय टिभी हेर्दा स्वास्थ्यमा कस्तो असर पर्छ ? यस्ता छन् बच्ने उपाय
आज विश्व शौचालय दिवस, बिभिन्न कार्यक्रम गरि मनाइदैँ
पर्यटन
तराईको गर्मी छल्ने शीतल गन्तव्य ‘समला’ : प्रकृति, संस्कृति र सम्भावनाको सुन्दर संगम
यस्तो छ ‘मंगलग्रह’ वाट फर्किएका चारजनाको रोचक यात्रा अनुभव

काठमाडौं, ४ मंसिर । यदि तपाईं मंगल ग्रहको यात्रा गर्ने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने आफ्ना 'इमोजी' हरूलाई भने सँगै नलैजानुहोला।   अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा रहेका अन्तरिक्ष यात्रीहरूले जस्तै मंगल ग्रहमा जाने अन्तरिक्ष यात्रीहरूले पनि पृथ्वीमा रहेका आफ्ना परिवारजनसँग इमेलमार्फत असीमित रूपमा कुराकानी गर्न पाउने छन्। पृथ्वीबाट करिब २५० माइलको उचाइमा रहेको अन्तरिक्ष स्टेशनमा यस्तो सञ्चार लगभग तत्कालै हुन्छ। तर, मंगल ग्रहको हकमा भने यस्तो हुँदैन।   आफ्नो कक्षमा रहेको स्थितिका आधारमा मंगल ग्रह पृथ्वीबाट ३ करोड ४० लाख माइलदेखि २५ करोड माइलसम्मको दूरीमा हुन सक्छ। यसको अर्थ पठाइएको सन्देश प्राप्तकर्ताको मेलबक्ससम्म पुग्न २३ मिनेटसम्मको समय लाग्न सक्छ। त्यसमाथि धेरै डाटा खपत गर्ने 'इमोजी' थप्नुभयो भने तपाईंले यात्रामा करिब ४ मेगाबाइटको फाइल बोके सरह हुनेछ, जसले सञ्चार प्रक्रियालाई अझ सुस्त बनाउने छ।   "मैले 'थम्स-अप' (औंला उठाएर सहमति जनाउने संकेत) पठाएकै कारण चार मिनेटको [थप] ढिलाइ हुनेछ," रस एल्डर भन्छन्। उनी नासाद्वारा हालै सम्पन्न गरिएको एक वर्ष लामो सिमुलेसन (नक्कल गरिएको अभियान) का कमान्डर थिए। यो अभ्यास ह्युस्टनस्थित जोनसन स्पेस सेन्टरको परिसरमा रहेको एउटा ह्याङ्गरभित्र निर्माण गरिएको, मंगल ग्रहमा बस्न मिल्ने बासस्थानको एक परिष्कृत नमुना (प्रोटोटाइप) मा सञ्चालन गरिएको थियो।   'क्रु हेल्थ एण्ड पर्फर्मेन्स एक्सप्लोरेसन एनालग' नाम दिइएको यस कार्यक्रममा एल्डर र उनका तीन सहकर्मीहरूले सन् २०२५ अक्टोबर १९ देखि २०२६ अक्टोबर ३१ सम्म अर्थात् ३७८ दिनसम्म एउटा १,७०० वर्ग फिटको घेराभित्र समय बिताए। उक्त ठाउँमा सुत्नका लागि चारवटा निजी कोठा, दुईवटा शौचालय, वैज्ञानिक प्रयोग गर्ने क्षेत्र, व्यायाम गर्ने ठाउँ, जसमा स्थिर साइकल र रोइङ मेसिन थिए, टेलिभिजनसहितको बैठक कोठा तथा खाना पकाउने र तयारी गर्ने भान्साकोठाको व्यवस्था थियो।   यस मिसनको उद्देश्य मंगल ग्रहको तुलनात्मक रूपमा छोटो यात्राको अवधि र कार्यभारलाई सकेसम्म हुबहु उतार्नु थियो। भविष्यमा जब 'रातो ग्रह' (मंगल ग्रह) तर्फको वास्तविक यात्रा सुरु हुनेछ, अन्तरिक्ष यात्रीहरूले पहिले ६ महिनाको यात्रा गरेर त्यहाँ पुग्नेछन् । त्यसपछि एक वा दुई महिना ग्रहको सतहमा बिताउने छन् र पुनः ६ महिना लगाएर पृथ्वी फर्कने छन्। यसपछि अझ लामो अवधिका मिसनहरू र अन्ततः मंगल ग्रहमा स्थायी आधार शिविर (बेस) स्थापना गर्ने योजना छ। यद्यपि, यस अन्वेषण अभियानका लागि कुनै निश्चित मिति भने अझै तय भइसकेको छैन।   त्यो अन्तिम कामको तयारी गर्न क्रु हेल्थ एण्ड पर्फर्मेन्स एक्सप्लोरेसन एनालगका तथाकथित एनालग अन्तरिक्ष यात्रीहरूले आफ्नो समय आफैंमा मानसिक र शारीरिक परीक्षणहरू गर्न, पानी संरक्षण र पुनर्चक्रण प्रोटोकलहरूको अध्ययन गर्न, सूक्ष्मजीव समुदायहरूमा डिएनए विश्लेषण गर्न, दहन र सामग्री विज्ञानको अनुसन्धान गर्न र समर्पित इनडोर नर्सरीमा बाली उब्जाउनमा बिताए।   तिनीहरूले नक्कली, स्पेससुट गरिएको मंगल ग्रह पदयात्रामा पनि निस्के, नक्कली एयरलकबाट बाहिर निस्किए र आफ्नो क्वार्टर बाहिर "स्यान्डबक्स" उपनाम दिइएको कुराको अन्वेषण गरे, भित्ताहरूमा मंगल ग्रहको परिदृश्यको डायोरामा सहितको रातो माटोको १,२०० वर्ग फिट। तिनीहरू भीअार  हेडसेट लगाएर ट्रेडमिलमा हिँड्दै लामो भर्चुअल वास्तविकता भ्रमणहरूमा पनि गए।   र, त्यो सञ्चार ढिलाइ वास्तविक थियो, चालक दलले पठाएको सन्देशहरू "मिसन नियन्त्रण" वा परिवारका सदस्यहरूको कम्प्युटरमा देखा पर्नु अघि २३ मिनेटसम्म लाग्ने र प्रतिक्रियाहरूले अन्तरिक्ष यात्रीहरूसम्म पुग्न अर्को २३ मिनेट लिने गर्थे। "तपाईंले साँच्चै स्पष्ट र संक्षिप्त हुन आवश्यक छ र सन्देश पुर्‍याउनुपर्छ," एल्डर भन्छन्, "राउन्ड ट्रिपहरूको संख्यालाई सकेसम्म कम गर्न।"   भविष्यमा मंगल ग्रहमा वास्तविक मिसनहरूको योजना बनाउने टोलीहरूलाई चालक दलले प्रदान गर्ने डेटा अमूल्य हुनेछ। "हामीले [मंगल ग्रहको पैदल यात्रा] प्रदर्शन, व्यायाम विज्ञान, व्यायाम प्रदर्शन, संज्ञानात्मक भार र संज्ञानात्मक प्रदर्शन साथै रक्त कार्य र अन्य प्रकारका बायोमेडिकल डेटा बिन्दुहरू जस्ता धेरै शारीरिक उपायहरू हेर्यौं," एनालग परियोजना वैज्ञानिक सारा ह्वाइटिङ भन्छिन्, जो चालक दलको हिस्सा थिइनन्।   एनालग अन्तरिक्ष यात्रीहरूको दिनहरू प्रयोगहरू, मर्मतसम्भार र स्यान्डबक्समा यात्राहरूको साथ पूर्ण रूपमा तालिकाबद्ध राखिएको थियो र नियन्त्रकहरूले चीजहरूलाई अझै व्यस्त बनाए, सिमुलेटेड ब्रेकडाउन वा आपतकालिनहरूको बारेमा कहिलेकाहीं अलर्टहरू फ्याँक्दै, जसलाई "इन्जेक्ट" भनेर चिनिन्छ।   "तिनीहरू ती चीजहरूको अंश हुन् जुन एनालगले उपकरण विफलताको सन्दर्भमा पत्ता लगाउन खोजिरहेको छ," ह्वाइटिङ भन्छिन्, "तिनीहरूमध्ये केही इन्जेक्ट हुन् र केही वास्तविक हुन्।"   बासस्थानमा जीवन त्यति कठिन थिएन। टोलीले बोर्ड गेमहरू आफूसँगै ल्याएको थियो र मनपर्ने चलचित्रहरूले भरिएको डीभीअार  प्रकारको प्रणाली थियो। "म चलचित्रहरूको ठूलो प्रशंसक हुँ," एल्डर भन्छन्, "त्यसैले मेरो संग्रह धेरै ठूलो थियो। तपाईंले भन्नुभयो, मसँग सायद यो थियो। मलाई लाग्छ कि घरको डिजिटल डेटा पक्षको लागि मेरो अधिकांश आवंटन चलचित्रहरू थिए, त्यसैले मैले ती सबै ल्याएँ।"   सुत्ने कोठा आरामदायी र निजी थियो, ६० वर्ग फिटको, जसमा दुईवटा ओछ्यान, डेस्क र कुर्सी, भण्डारण ठाउँ र समायोज्य प्रकाश थियो। नुहाउने ठाउँ तातो र वास्तविक थियो, विलासी अन्तरिक्ष स्टेशन अन्तरिक्ष यात्रीहरूसँग हुँदैन, भिजेको वाइप र सुख्खा शैम्पूमा भर पर्दै। तर, नुहाउने ठाउँहरू पनि छोटो थिए किनकि चालक दलले मंगल ग्रहमा जस्तै पानी, साबुन र शैम्पू संरक्षण गर्न सचेत हुनुपर्थ्यो।   खाना पास गर्न मिल्ने थियो, अन्तरिक्ष स्टेशन मेनुमा भएको जस्तो होइन, जुन आफैंमा सैन्य-शैलीको खाना-तयार-खाने, थर्मोस्टेबिलाइज्ड र रिहाइड्रेटेबल रासन जस्तै हो । जुन विभिन्न प्रकारका एन्ट्रीहरू, साइडहरू र मिठाईहरूमा आउँछ। तर, एनालग चालक दलले साइटमा उब्जाएको ताजा तरकारीहरूसँग संरक्षित भाडालाई पनि पूरक बनायो। वास्तविक मिसनमा, चालक दलको लागि अक्सिजन र बिरुवाहरूको लागि कार्बन डाइअक्साइड दुवै जहाजमा बोकेर ग्रहको कार्बनडाइ अक्साइड वायुमण्डलबाट सङ्कलन गरिनेछ।   “हामीसँग गोलभेडा, खुर्सानी जस्ता चीजहरू थिए, चाहे त्यो मसालेदार होस् वा गुलियो, धेरै पातदार सागसब्जी र विभिन्न सलाद र धेरै फरक जडीबुटीहरू थिए,” एल्डर भन्छन्, “हामीसँग पुदिना र तुलसी थियो, त्यसैले हामीसँग पहिले नै भएको खानामा थप्न फरक विकल्पहरू थिए।”   चालक दल तीन पुरुष र एक महिला मिलेर बनेको थियो। एल्डर, एक वायु सेना परीक्षण पाइलट, साथै एलेन एलिस, एक अमेरिकी अन्तरिक्ष बल अधिकारी; जेम्स स्पाइसर, एक एयरोस्पेस उद्योगमा एक प्राविधिक निर्देशक र एफएउ उपकरण-रेटेड व्यावसायिक हवाईजहाज पाइलट; र विद्युतीय इन्जिनियर म्याथ्यू मोन्टगोमेरी।   जब चार जनालाई एक वर्षभन्दा बढी समयको लागि सानो ठाउँमा सीमित गरिन्छ, व्यक्तित्व भिन्नताहरू हुने निश्चित छ, तर एल्डरले त्यो प्रश्नलाई बेवास्ता गर्छन्, नेशनल आउटडोर लिडरशिप स्कूलमा चालक दलले सौहार्दता र पारस्परिक सीपहरू निर्माण गर्न भाग लिएको कार्यक्रमलाई औंल्याउँदै।   “सबै चालक दलका सदस्यहरूले एकअर्काको बारेमा सबै कुरा सिक्न पाए, जुन हामीले बासस्थान भित्र सामना गर्ने चुनौतीहरूसँग धेरै तुलनात्मक थियो,” उनी भन्छन्, “त्यसैले हामीले एकअर्कालाई राम्रोसँग बुझ्न, हामी आफूलाई संलग्न गराइरहेका लक्ष्यलाई राम्रोसँग बुझ्नको लागि प्रवेश गर्नु अघि थप प्रतिनिधिहरू पायौं।”   वास्तविक मंगल ग्रहमा त्यहाँ जाने टोलीले अनेकौं खतराहरूको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। एनालग मिसनमा पनि केही जोखिमहरू थिए, जसमध्ये धेरैजसो शारीरिक स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित थिए। मिसनमा आउनु अघि टोलीका कुनै पनि सदस्य डाक्टर, नर्स वा अन्य स्वास्थ्यकर्मी थिएनन्। तर, एलिसलाई 'मेडिकल अफिसर' (चिकित्सा अधिकारी) को जिम्मेवारी दिइएको थियो र उनलाई चिकित्सा उपकरणहरू चलाउन तथा सामान्य रोगहरूको निदान गर्न तालिम दिइएको थियो।   यदि साँच्चै कुनै गम्भीर स्वास्थ्य आपतकाल आइपरेको भए मिसन नै अन्त्य गर्नुपर्छ भन्ने थिएन। बिरामीको अवस्था कति गम्भीर छ र रोग अरूमा सर्न सक्ने सम्भावना छ कि छैन भन्ने जस्ता कुराहरूलाई विचार गरेर केवल बिरामी परेका सदस्यलाई मात्र बाहिर निकाल्ने विकल्प अपनाउन सकिन्थ्यो।   एल्डर भन्छन्, “कतिपय अवस्थामा त तत्कालै सोचेर निर्णय लिनुपर्ने हुन्छ । जस्तै, अहिलेको परिस्थितिमा कस्ता खतराहरू छन् भनेर विचार गर्नु। तर, यस्ता मिसनहरू सुरु गर्नुअघि नै टोलीका सदस्यहरूको स्वास्थ्य र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न निश्चित योजनाहरू बनाइएका हुन्छन्। यसमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त भनेको ‘कसैलाई हानी नपुर्‍याउनु’ भन्ने हो।”   अहिले बाहिरी संसारमा फर्किएर आफ्ना परिवारसँग रहेका एनालग टोलीका सदस्यहरू अर्को अन्तरिक्ष यात्राका लागि आतुर छन् र यसपटकको यात्रा वास्तविक हुनेछ। नासा ले हालै नयाँ अन्तरिक्ष यात्री उम्मेदवारहरूका लागि आवेदन खुला गरेको छ, जसका लागि नोभेम्बर ७ देखि डिसेम्बर ३ सम्म आवेदन दिन सकिनेछ। छनोट भएका व्यक्तिहरूको घोषणा अर्को वर्षको शरद ऋतुमा गरिनेछ। एनालग  टोलीका चारै जना सदस्यहरू आफ्नो आवेदन तयार पार्न जुटिरहेका छन् र उनीहरू सबै अन्तिम छनोटमा पर्न चाहन्छन्।   एल्डर भन्छन्, “हामीले ठट्टामा भन्ने गरेका छौं कि यात्रामा जान तयार भइसकेका चार जना सदस्यहरू त पहिले नै उपलब्ध छन्। त्यसैले, उनीहरूको छनोट निकै सजिलो हुनेछ।”   - टाईमवाट  

मान्छेले कागसँग कसरी ब्यावहार गर्ने ?

काठमाडाैं, २१ कार्तिक । मान्छेले कागसँग मित्रवत्, सद्भावपूर्ण र सम्मानजनक व्यवहार गर्नुपर्छ।   हाम्रो संस्कृति, प्रकृति र पर्यावरणको दृष्टिकोणले कागसँगको व्यवहारसम्बन्धी मुख्य कुराहरू यसप्रकार छन्:   संस्कृति र परम्पराअनुसार सम्मान: तिहारको पहिलो दिन अर्थात् काग तिहारका दिन कागलाई यमराजको दूत र सन्देशवाहकको रूपमा मानी पूजा गर्ने र मीठा-मीठा परिकार खान दिने गरिन्छ। यस दिन कागलाई श्रद्धापूर्वक भोजन अर्पण गरेर सम्मान प्रकट गरिन्छ।   प्रकृति र पर्यावरणको रक्षकका रूपमा हेर्ने: कागले हाम्रा वरपरका फोहोरमैला, सडेगलका वस्तुहरू खाएर वातावरणलाई सफा राख्न प्राकृतिक कुचीकार को रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले यसलाई पर्यावरणको सहयोगी जीवका रूपमा सम्मान गर्नु पर्छ।   हिंसा नगर्ने: काग वा अन्य पशुपन्छीलाई अनावश्यक रूपमा तर्साउने, ढुंगा हान्ने वा चोट पुर्‍याउने काम गर्नु हुँदैन। उनीहरूको बासस्थान र सहअस्तित्वको सम्मान गर्नुपर्छ।   हाम्रो समाजमा कागलाई शुभ-अशुभ समाचार ल्याउने पात्रको रूपमा मात्र नभई प्रकृति र जीवजन्तुप्रतिको सहअस्तित्व र सद्भावको प्रतीकको रूपमा लिइन्छ।

न्युजिल्यान्डको तटमा ५० वटा ह्वेल माछा अलपत्र, केहीकाे मृत्यु

वेलिंग्टन, २० कात्तिक । न्युजिल्यान्डको उत्तरी टापुको समुद्र तटमा दर्जनौं पाइलट ह्वेल अलपत्र अवस्थामा फेला परेका छन्।   उद्धारकर्ताहरूले जीवित रहेका ह्वेलहरूलाई पुनः समुद्रमा फर्काउने प्रयास गरिरहेको देशको संरक्षण विभागले बिहीबार जनाएको छ।   उत्तरी टापुको अति दक्षिणी बिन्दु केप प्यालिसर नजिकैको न्गावी तटमा कम्तीमा २० पाइलट ह्वेल अलपत्र परेको संरक्षण विभागले जनाएको छ। विभागले स्थानीय इवी (माओरी जनजाति) र फसेका ह्वेलहरूको उद्धार गर्ने विशेषज्ञ समूह 'प्रोजेक्ट जोनाह'सँगको सहकार्यमा काम गरिरहेको बताएको छ। अहिलेसम्म दुई वटा ह्वेललाई सफलतापूर्वक पुनः समुद्रमा फर्काइएको छ।   रेडियो न्युजिल्यान्डका अनुसार स्थानीयहरूले रातभर तटीय क्षेत्रमा ५० वटा ह्वेल अलपत्र परेको बताएका छन्। धेरैजसो ह्वेलको चोटपटक लागेर मृत्यु भइसकेको छ भने स्वयंसेवकहरूले पानी र तौलियाको प्रयोग गरी जीवित रहेका ह्वेलहरूलाई ओसिलो र जीवित राख्ने प्रयास गरिरहेका छन्।   "यो निकै भयावह छ। जीवित रहेकाहरू पनि अन्तिम सास फेर्दै छन्," न्गावी (Ngawi) का स्थानीय बासिन्दा रब बार्घले रेडियो न्युजिल्यान्डलाई बताए।    बिहीबार फेसबुकमा गरिएको एक पोस्टमा 'प्रोजेक्ट जोनाह' ले चार वटा ह्वेल अझै जीवित रहेको र समुद्रमा पानीको सतह बढ्ने समय (high tide) मा तिनलाई पुनः पानीमा फर्काउने प्रयास गरिने जनाएको छ।   न्युजिल्यान्ड र छिमेकी अस्ट्रेलियामा ह्वेल तटमा अड्किने घटनाहरू सामान्य मानिन्छन्। यसको मुख्य कारण यी दुवै टापु राष्ट्रलाई घेरेर रहेका गहिरा महासागरहरूमा 'पाइलट ह्वेल' (pilot whale) को ठूलो सङ्ख्यामा उपस्थिति हुनु हो। यद्यपि, ह्वेलहरू किन यसरी अचानक तटमा अड्किन्छन् भन्ने यकिन कारण भने अहिलेसम्म थाहा हुन सकेको छैन।

भाकल, विश्वास र भक्तिको संगम बन्दै मोरङको पाथीभरा मन्दिर (फोटो फिचर)

तेजन खड्का/न्युज कारखाना मोरङ, १९ कात्तिक । मनमा अनेकौँ कामना, हृदयमा अटुट विश्वास र ओठमा माताको नाम। यही श्रद्धा र भक्तिभाव बोकेर पुग्ने भक्तजनको चहलपहलले पछिल्लो समय मोरङको सुन्दरहरैँचा नगरपालिका–स्थित सलकपुर चन्द्रनगरमा रहेको पाथीभरा माताको मन्दिर धार्मिक आस्थाको महत्त्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा परिचित हुँदै गएको छ। धार्मिक विश्वास, आध्यात्मिक शान्ति र प्राकृतिक सौन्दर्यको संयोजन रहेको यस मन्दिरमा दिनहुँ विभिन्न स्थानबाट भक्तजन दर्शन तथा पूजाआजाका लागि पुग्ने गरेका छन्। स्थानीयस्तरमा सुरु भएको धार्मिक आस्थाले विस्तारै गाउँ–ठाउँको सीमा पार गर्दै जिल्ला, देश र विदेशसम्मका भक्तजनलाई आकर्षित गर्न थालेको छ। माताप्रतिको अगाध श्रद्धा र विश्वासले यस मन्दिरलाई धार्मिक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गराउँदै लगेको छ। पाथीभरा माताको नामसँग जोडिएका अनेकौँ धार्मिक विश्वास र जनआस्थाले यहाँ आउने भक्तजनको मनमा छुट्टै स्थान बनाएको छ। कसैले जीवनमा आइपरेका समस्या समाधान हुने विश्वास बोकेर माताको दर्शन गर्छन् त कसैले परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र सुस्वास्थ्यको कामना गर्छन्। कतिपयले आफ्नो सन्तानको उज्ज्वल भविष्य, रोजगारी, व्यवसायमा सफलता तथा जीवनका महत्त्वपूर्ण कामना पूरा होऊन् भन्दै भाकल गर्ने गरेका छन्। भक्तजनका लागि मन्दिर केवल धार्मिक विधि पूरा गर्ने स्थान मात्र होइन, मनमा रहेका पीडा, चिन्ता र निराशा बिसाउने विश्वासको थलो पनि हो। दैनिक जीवनका अनेकौँ उतारचढावबीच मानिसलाई मानसिक शान्ति, आत्मबल र आशा प्रदान गर्ने धार्मिक स्थलका रूपमा यसको महत्त्व बढ्दै गएको देखिन्छ। भाकलदेखि कृतज्ञतासम्मको आस्था मन्दिरमा पुग्ने भक्तजनका आस्थाका कथा फरक–फरक छन्। कसैले पहिलोपटक माताको दर्शन गर्न आउने इच्छा पूरा भएको खुसी साट्छन् भने कसैले वर्षौँदेखि गर्दै आएको भाकल पूरा भएको विश्वाससहित पुनः मन्दिर पुगेर पूजा अर्चना गर्छन्। कसैले आफ्नो परिवारको सुखद भविष्यको कामना गर्छन् त कसैले जीवनमा आइपरेका कठिनाइबाट मुक्ति मिलोस् भन्दै प्रार्थना गर्छन्। धार्मिक आस्थामा विश्वास गर्नेहरूका लागि भाकल केवल कुनै इच्छा पूरा गराउने कामना मात्र होइन, आफ्नो विश्वास र समर्पण व्यक्त गर्ने माध्यम पनि हो। मनोकामना पूरा भएको अनुभूतिपछि पुनः मन्दिर पुगेर धन्यवाद व्यक्त गर्ने परम्पराले यहाँको धार्मिक वातावरणलाई थप जीवन्त बनाएको छ। मन्दिर परिसरमा देखिने भक्तजनका गतिविधिले पनि यहाँको धार्मिक महत्त्व झल्काउँछन्। हातमा पूजाका सामग्री बोकेर आउने, माताको दर्शन गर्ने, दीप प्रज्वलन गर्ने र श्रद्धापूर्वक शिर झुकाउने दृश्यले मन्दिर परिसरलाई भक्तिमय बनाउँछ। कसैका आँखामा खुसी देखिन्छ त कसैका अनुहारमा प्रार्थना पूरा हुने आशा। यस्ता दृश्यले मानिसको जीवनमा आस्था र विश्वासले राख्ने स्थानलाई सहजै अनुभूत गराउँछन्। सहज पहुँचले थपिँदै भक्तजनको आकर्षण धार्मिक महत्त्वसँगै यस मन्दिरको अर्को उल्लेखनीय पक्ष यसको सहज पहुँच हो। पूर्व–पश्चिम लोकमार्गको नजिकै रहेको मन्दिरमा पुग्न टाढाबाट आउने भक्तजनलाई समेत सहज छ। लामो दूरी हिँड्नुपर्ने वा कठिन बाटो पार गर्नुपर्ने अवस्था नहुँदा बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा शारीरिक रूपमा हिँडडुल गर्न कठिनाइ हुने व्यक्तिहरूका लागि पनि दर्शन गर्न अनुकूल वातावरण रहेको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यम ‘सुन्दरहरैँचा अपडेट’का सञ्चालक तथा पत्रकार शिव भट्टराई ‘भोजपुरे’का अनुसार लोकमार्गको नजिकै मन्दिर रहेकाले विभिन्न स्थानबाट आउने भक्तजनलाई दर्शन गर्न सहज भएको छ। उनका अनुसार विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, अशक्त तथा शारीरिक रूपमा असहज अवस्था भएका व्यक्तिहरूले समेत सहज रूपमा मन्दिरसम्म पुगेर माताको दर्शन गर्न पाउनु यसको महत्त्वपूर्ण विशेषता हो। धार्मिक स्थलसम्म पुग्न सहज हुनु पनि भक्तजनको आकर्षण बढाउने एउटा आधार बनेको उनको भनाइ छ। धार्मिक स्थलको विकास र विस्तारका लागि धार्मिक महत्त्वसँगै भौतिक पहुँचको पनि उत्तिकै भूमिका हुन्छ। यस दृष्टिले सलकपुरको पाथीभरा मन्दिरले सहज पहुँचको सुविधा पाउनु सकारात्मक पक्ष हो। यातायातको सहजताले टाढाका भक्तजनलाई समेत मन्दिरसम्म पुग्न प्रेरित गरेको छ। धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको स्थल सलकपुरको पाथीभरा मन्दिर धार्मिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा मात्रै नभई स्थानीय पर्यटनको सम्भावना बोकेको स्थलका रूपमा समेत परिचित हुँदै गएको छ। प्रकृतिको सुन्दरता, शान्त वातावरण र धार्मिक महिमाको संयोजनले यस क्षेत्रलाई थप आकर्षक बनाएको छ। धार्मिक पर्यटनको विकासले कुनै क्षेत्रको पहिचान विस्तार गर्न मात्र होइन, स्थानीय आर्थिक गतिविधिलाई समेत चलायमान बनाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ। मन्दिरमा भक्तजनको आवागमन बढ्दै जाँदा आसपासका क्षेत्रमा साना व्यवसाय, स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन तथा सेवा सुविधाको विस्तार हुने सम्भावना रहन्छ। यसका लागि मन्दिर परिसरको सरसफाइ, व्यवस्थित पूजाआजा, आवश्यक पूर्वाधारको विकास, खानेपानी, विश्रामस्थल, शौचालय तथा सूचना व्यवस्थापनमा ध्यान दिन सके धार्मिक पर्यटकका लागि थप सहज वातावरण निर्माण हुन सक्छ। मन्दिरको मौलिक धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व जोगाउँदै व्यवस्थित रूपमा विकास गर्न सके यसले सलकपुरको पहिचानलाई अझ फराकिलो बनाउन मद्दत पुग्नेछ। धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण स्थानीय समुदायको साझा जिम्मेवारी पनि हो। मन्दिरसँग जोडिएका परम्परा, जनविश्वास र धार्मिक गतिविधिको संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तालाई समेत यस क्षेत्रको महत्त्वबारे जानकारी गराउन सके यसको पहिचान दीर्घकालसम्म कायम राख्न सकिन्छ। एउटै आस्थाले जोडिएका अनेकौँ मन मानिसको विश्वास व्यक्त गर्ने तरिका फरक हुन सक्छ। कसैले मौन प्रार्थना गर्छन्, कसैले दीप बाल्छन्, कसैले फूल चढाउँछन् त कसैले मनोकामना पूरा भएपछि पुनः माताको दर्शन गर्न पुग्छन्। तर सबैको भावनाको केन्द्रमा एउटै कुरा हुन्छ-आस्था, विश्वास र समर्पण। सलकपुरको पाथीभरा मन्दिरमा देखिने भक्तजनको चहलपहलले यही भावनालाई उजागर गर्छ। यहाँ पुग्ने हरेक व्यक्तिका आ–आफ्नै कथा, चाहना र अनुभूति छन्। कसैका लागि यो मनोकामना पूरा हुने विश्वासको केन्द्र हो, कसैका लागि पारिवारिक सुख र समृद्धिको कामना गर्ने स्थल त कसैका लागि केही समय शान्त वातावरणमा बिताएर आत्मिक सन्तुष्टि प्राप्त गर्ने ठाउँ। धार्मिक विश्वास मानिसको व्यक्तिगत अनुभूति र आस्थासँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले यहाँ आउने प्रत्येक भक्तजनले मन्दिरलाई आफ्नै भावनाअनुसार अनुभूत गर्छन्। कसैले माताको दर्शनबाट आत्मविश्वास प्राप्त गर्छन् त कसैले आफ्नो दुःख–पीडा बिर्सेर नयाँ आशासहित फर्किन्छन्। समयसँगै सलकपुरको पाथीभरा मन्दिरप्रतिको आकर्षण विस्तार हुँदै जानु यस क्षेत्रको धार्मिक पहिचानका लागि सकारात्मक संकेत हो। सहज पहुँच, भक्तजनको बढ्दो आवागमन र स्थानीय समुदायको अपनत्वले यसको महत्त्व थप उजागर गरिरहेको छ। भाकल गर्नेहरूका लागि आशाको केन्द्र, भक्तजनका लागि श्रद्धाको स्थल र स्थानीय क्षेत्रका लागि धार्मिक पहिचान बनेको सलकपुरको पाथीभरा मन्दिरले आस्था र विश्वासको साझा सन्देश दिइरहेको छ। यहाँ पुग्ने भक्तजनका हातमा पूजा सामग्री, मनमा अनेकौँ कामना र हृदयमा माताप्रतिको अगाध श्रद्धा देखिन्छ। यही श्रद्धा, विश्वास र भक्तिको निरन्तरताले सलकपुरको पाथीभरा मन्दिरलाई धार्मिक आस्थाको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गराउँदै लगेको छ। तस्बिरहरुः सुजन दाहाल

कृषि
तीन दिनसम्म भारी वर्षा र हिमपातको सम्भावना: धानबाली नभित्र्याउन अनुरोध
आज अन्तर्राष्ट्रिय गरिबी निवारण दिवस, बिभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइदैँ
स्वच्छ खाद्यन्नको महत्त्व र यसलाई जोगाउनु पर्ने आवश्यकता
अध्यात्म/दर्शन
विज्ञान/प्रविधि
गोपनीयता उल्लंघनको आरोपमा फेसबुकलाई इटालीकाे ८८० मिलियन डलर जरिवाना
गाईको गोबरले पाेत्दा घरमा राेक्छ विकिरणवाट हुने हानी
आजको मौसमः तराई र उपत्यकामा कुहिरो लाग्ने
कर्णालीमै पहिलोपटक देउती यातायातले भित्र्यायो उच्च प्रविधिका बीएस सिक्स बस
आजको मौसमः तराई र उपत्यकामा कुहिरो लाग्ने क्रम बढ्दो
आजको मौसमः तराई र उपत्यकाहरूमा बिहानपख हुस्सु/कुहिरो लाग्ने
पार्सल कर्मचारीको एउटा सानो गल्ती: चिनियाँ हातमा अमेरिकी लडाकु बिमान 'एफ-३५' काे प्रविधि
आजको मौसम: तराई भू-भागका थोरै ठाउँमा हुस्सु लाग्ने
आजको मौसमः पाँच प्रदेशमा भारी बर्षा जारी रहने
नेपाली प्रविधि कम्पनी 'सोसयर' लाई अन्तर्राष्ट्रिय आईएसओ प्रमाणीकरण
अमेरिका र चीनबिच एआई प्रतिस्पर्धा, कस्ले जित्ला त ?
सोसयरले पायो सूचना सुरक्षा व्यवस्थापनसम्बन्धी आईएसओ प्रमाणीकरण
राजनीति
मोदी र मुर्मूलाई उपहार दिन प्रधानमन्त्रीले लगे मच्छिन्द्रनाथ तथा चारुमती बिहारकाे मूर्ति
प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय विदेशमन्त्री बिच शिष्टाचार भेटवार्ता
प्रधानमन्त्री बालेन दिल्लीमा, राज्यमन्त्री जितिन प्रसादले गरे स्वागत
बालेन भारत लागे, आज विदेशमन्त्री जयशंकरसँग मात्र भेटवार्ता
प्रधानमन्त्री बालेन भारत प्रस्थान, यी हुन् ३५ सदस्यीय सरकारी प्रतिनिधिमण्डल
सामान्य रूपमा नयाँ दिल्ली प्रस्थान गर्दै प्रधानमन्त्री बालेन
२५ घन्टाका लागि विराजभक्त श्रेष्ठ कार्यवाहक प्रधामन्त्री
मधेश सरकारमा एमाले, कांग्रेस र नेकपा सहभागी नहुने, होला त संसद् विघटन ?
मधेशका नवनियुक्त मुख्यमन्त्री यादवले लिए पद तथा गोपनीयताको शपथ
भारत भ्रमणमा जान लागेका प्रधानमन्त्री बालेनलाई आफ्नै स्टाटस भारी
अन्तर्राष्ट्रिय
ट्रेलरको ठक्करले कार दुई टुक्रा, एकै परिवारका सातजनाको मृत्यु
३०० वर्ष पुरानो ‘बाओबाब’ रूख चोरी हुनवाट रोकियो, अब अफ्रिकामै रोपिने

काठमाडौं, ६ मंसिर । दक्षिण अफ्रिकामा वातावरणविद्हरू पुराना ‘बाओबाब’ रूखहरूलाई पुनः रोप्ने काममा जुटेका छन्।   करिब २० टन तौल भएका यी रूखहरूलाई एक निर्यातकर्ताले खनेर हजारौँ माइल टाढा जर्जिया पठाउने प्रयास गरेका थिए।   गत बुधवार यी बाओबाब रूखहरू दक्षिण अफ्रिकाको उत्तर–पूर्वी क्षेत्रमा पर्ने टिम्बाभाटीको एक आरक्ष मा आइपुगेका छन्। त्यहाँ तिनलाई पुनः रोपिनेछ र रूखहरूलाई तंग्रिन मद्दत पुगोस् भनेर केबल (डोरी) को सहारा दिइनेछ। जुलाई महिनादेखि यी रूखहरू डर्बनस्थित एउटा गोदाममा अलपत्र परेका थिए; आवश्यक अनुमति नलिई ओसारपसार गरिएको भन्दै अधिकारीहरूले तिनलाई नियन्त्रणमा लिएका थिए।   वन, मत्स्यपालन तथा वातावरण विभागले यी रूखहरू जर्जिया पठाउन लागिएको पुष्टि गरेको छ तर खरिदकर्ताको नाम भने खुलाएको छैन। यो घटनाले चार वर्षअघि केन्यामा भएको यस्तै अर्को घटनाको सम्झना गराउँछ। त्यतिबेला आठवटा बाओबाब रूखहरूलाई उखेलेर जर्जियाका प्रभावशाली अर्बपति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री बिद्जिना इभानिस्भिलीको स्वामित्वमा रहेको ‘शेक्भेतिली डेन्ड्रोलोजिकल पार्क’ मा पठाउने प्रयास गरिएको थियो। इभानिस्भिलीले उक्त पार्कलाई जर्जियाकै प्राचीन र विशाल रूखहरूले भरिदिएका छन्, जसलाई उनले कालो सागर हुँदै पानीजहाजमार्फत ओसारेका थिए।   केन्याका बाओबाब रूखहरू निर्यात गर्ने प्रयासलाई सुरुमा वातावरणविद्हरूको तीव्र विरोधपछि रोकिएको थियो। उनीहरूले यस कार्यलाई ‘जैविक चोरी’ भन्दै निन्दा गरेका थिए, तर पछि तिनलाई निर्यात गर्न अनुमति दिइयो।   विज्ञहरूका अनुसार यस्तो प्रकारको निर्यात निकै दुर्लभ हुन्छ। वन्यजन्तु तथा वनस्पतिहरूको व्यापार अनुगमन गर्ने गैरसरकारी संस्था ‘ट्राफिक’का पूर्वी तथा दक्षिणी अफ्रिका हेर्ने कार्यक्रम निर्देशक डेभिड न्युटन भन्छन्, “बाओबाब रूखहरूलाई सजावटका बिरुवाका रूपमा प्रयोग गरिनु निकै अनौठो कुरा हो किनभने यिनलाई जमिनबाट खनेर निकाल्न, ओसार्न र फेरि अर्को ठाउँमा सफलतापूर्वक हुर्काउन अत्यन्तै गाह्रो हुन्छ।”   ‘बाओबाब फाउन्डेसन’ की संस्थापक सारा भेन्टर, जसले दक्षिण अफ्रिकाका यी रूखहरूलाई पुनः रोप्ने अभियानको नेतृत्व गरिरहेकी छिन्, भन्छिन् कि यदि तिनलाई छिटो पुनः रोपियो भने बाँच्ने सम्भावना राम्रो हुन्छ। मे देखि अक्टोबरसम्मको जाडो महिना, जब रूखहरूका पात झर्छन् र तिनको वृद्धि प्रक्रिया सुस्त (Dormant) हुन्छ, यस्ता रूखहरूलाई सार्नका लागि उपयुक्त समय मानिन्छ। “वसन्त ऋतु सुरु हुनेबित्तिकै (नोभेम्बरमा) रूखहरूले नयाँ पालुवा पलाउनका लागि आफूभित्र सञ्चित पानीको प्रयोग गर्छन्; त्यसैले त्यो समय आउनुअघि नै हामीले तिनलाई जतिसक्दो चाँडो जमिनमा रोपिहाल्नुपर्छ,” उनले भनिन्।   यति ठुला रूखहरूलाई ओसारपसार गर्दा आउने कठिनाइहरूका कारण यो उद्धार कार्यमा ढिलाइ भएको छ। यी रूखहरूलाई असाधारण भार बोक्न सक्ने विशेष ट्रकहरूमा राखेर ओसारिन्छ। ती पाँचवटा बाओबाब रूखहरूको तौल १९ देखि २९ टनसम्म छ, तिनको व्यास ४.५ मिटर (१५ फिट) सम्म र उचाइ १२.५ मिटरसम्म छ।   ‘जीवनको रूख’ भनेर चिनिने बाओबाब रूखहरू दक्षिण अफ्रिकी कानुनअन्तर्गत संरक्षित छन्; यसको अर्थ यिनलाई काट्न वा हानि पुर्‍याउन अनुमतिपत्र आवश्यक पर्छ।   केन्याकी ल्यान्डस्केप डिजाइनर, प्राध्यापक तथा बागवानीविद् वाम्बुई इपोलिटोले भनिन्, “बाओबाब केवल पारिस्थितिक प्रणालीको एउटा हिस्सा मात्र होइन, यो आफैँमा एउटा पूर्ण पारिस्थितिक प्रणाली हो। यी रूखहरू जैविक विविधताका मुख्य आधार हुन्।”   चमेरो र ‘बुश बेबी’ (एक प्रकारको सानो प्राइमेट) देखि लिएर खरानी टाउको भएका सुगा र ‘सदर्न ग्राउन्ड हर्नबिल’ (एक प्रकारको चरा) सम्मका जीवजन्तुहरू यसका खोपाहरूमा आश्रय लिन्छन्, जबकि हात्ती, बाँदर र ‘वार्थग’ (जंगली सुँगुर प्रजाति) ले यसका फलहरू खान्छन्।   इपोलिटोले थपिन्, यी रूखहरूको सांस्कृतिक महत्त्व पनि निकै ठुलो छ। उनले भनिन्, “अफ्रिकामा यो सधैँ एक पवित्र रूख मानिन्छ। तपाईं सेनेगल, माली वा घाना—जहाँसुकै जानुहोस्, यदि कुनै बाओबाब रूखको वरिपरि समुदाय बसोबास गर्छ भने, त्यो रूख पवित्र मानिन्छ। कसैका पुर्खा (धेरै पुस्ता अघिका हजुरबुबा–हजुरआमा) कुनै समय यस रूखमुनि बसेका थिए; त्यसैले यो त्यस क्षेत्रको मानव इतिहासकै एक हिस्सा हो।”   भेन्टरका अनुसार बाओबाबका जराहरू धेरै गहिरा हुँदैनन्, जसको अर्थ यिनलाई रोप्दा धेरै गहिरो खाडल खन्नु पर्दैन र यिनीहरू निकै छिटो फेरि पलाउन सक्छन्। पुनः रोपेपछि हात्तीहरूबाट हुने क्षति रोक्नका लागि यी रूखहरूलाई केबल (डोरी/तार) को सहायताले अड्याइन्छ र विद्युतीय बार लगाएर सुरक्षित गरिन्छ।   यी रूखहरू २०० देखि ३०० वर्ष पुराना भएको अनुमान गरिएको छ। भेन्टर भन्छिन्, “बाओबाब रूखहरू सजिलै १,००० वर्षसम्म बाँच्न सक्छन्; त्यसैले यदि यिनीहरू जोगिए भने यिनको अझै केही सय वर्षको आयु बाँकी छ।”   रूखहरूलाई गैरकानुनी रूपमा उखेलेको र ओसारपसार गरेको आरोपमा एक ल्यान्डस्केपिङ कम्पनीका मालिकविरुद्ध फौजदारी मुद्दा दर्ता गरिएको छ।  

हसिनाको घोषित फिर्ती अघि बंगलादेशमा सीमा सुरक्षा कडा

ढाका, ६ मंसिर । पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाले डिसेम्बरमा बंगलादेश फर्कने योजना घोषणा गरेपछि ‘बोर्डर गार्ड बंगलादेश’ (बीजीबी) ले देशका सीमा क्षेत्रमा निगरानी बढाएको छ।   हाल भारतमा रहेका अवामी लिगका ठुलो संख्याका नेता तथा कार्यकर्ता शेख हसिनाको आगमनअघि वा सोही समय आसपास बंगलादेश प्रवेश गर्ने प्रयास गर्न सक्ने र यसले शान्ति–सुरक्षाको अवस्थालाई अझ बिगार्न सक्ने आशंका सुरक्षा अधिकारीहरूले व्यक्त गरेका छन्।   सार्वजनिक सुरक्षा कायम राख्न र सम्भावित अशान्ति नियन्त्रण गर्न ढाका, नारायणगन्ज, गाजीपुर, गोपालगन्ज, मयमनसिंह, फरिदपुर र कक्स बजारमा बीजीबीका कुल ९० प्लाटुन जनशक्ति परिचालन गरिएको छ।   बीजीबीले सीमा क्षेत्रमा जनशक्ति, गुप्तचर निगरानी, विशेष गस्ती र जाँच चौकीको संख्या बढाएको छ। रात्रिकालीन निगरानी उपकरण (नाइट–भिजन डिभाइस), थर्मल क्यामेरा, ड्रोन र अन्य निगरानी प्रविधिको प्रयोग भइरहेको छ भने संवेदनशील क्षेत्रहरूमा बत्ती जडान गरी उज्यालोको व्यवस्था गरिएको छ।   बीजीबी मुख्यालयका सञ्चालन निर्देशक लेफ्टिनेन्ट कर्नेल मोहम्मद महबुब मुर्शेद रहमानले शनिबार ‘ढाका ट्रिब्युन’ सँग कुरा गर्दै सबै सीमा क्षेत्रमा निगरानी कडा पारिएको बताउनुभयो। स्थापित कानुनी प्रक्रियाविपरीत भारतबाट मानिसहरूलाई बंगलादेशतर्फ धकेल्ने कुनै पनि प्रयास विफल पारिने उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो। प्रवेश गर्दा आवश्यक कागजातसहित अध्यागमन प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने र आवश्यक परे दुवै देशका प्रहरीको उपस्थितिमा औपचारिक हस्तान्तरण गरिनुपर्ने उहाँको भनाइ छ।   जेस्सोर सीमा क्षेत्रमा बीजीबीले अवैध प्रवेश रोक्न स्थानीय बासिन्दा र राजनीतिक नेताहरूलाई समेत संलग्न गराएको छ। जेस्सोरस्थित बीजीबीको ४९ औँ बटालियनका कमान्डर लेफ्टिनेन्ट कर्नेल गुलाम मोहम्मद सैफुल आलम खानका अनुसार अवैध प्रवेशबारे सूचना दिने स्थानीय बासिन्दालाई पुरस्कार दिइनेछ र उनीहरूको परिचय गोप्य राखिनेछ। स्थानीय बासिन्दा र राजनीतिक प्रतिनिधि सम्मिलित टोलीले रातिको समयमा काँडेतार लगाइएको सीमा क्षेत्रका ढोकाहरूमा निगरानी गरिरहेको तथा बीजीबीका जवानहरूले हतियारसहित गस्ती जारी राखेको उहाँले जानकारी दिनुभयो। यस बटालियनले ७० किलोमिटर लामो सीमा क्षेत्रको रेखदेख गर्छ, जहाँ करिब हरेक तीन किलोमिटरमा एउटा सीमा चौकी (बोर्डर आउटपोस्ट) रहेको छ।   सातखिरामा बीजीबीको ३३ औँ बटालियनले आफ्नो ५४ किलोमिटर लामो सीमा क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाएको छ। बटालियनका कमान्डर लेफ्टिनेन्ट कर्नेल काजी आशिकुर रहमानका अनुसार त्यहाँ गस्ती बढाउनुका साथै गुप्तचर सूचना संकलन र मुख्य बिन्दुहरूमा जाँच कडा पारिएको छ।   सिलहटमा बीजीबीले प्रहरी र गुप्तचर निकायहरूसँग सहकार्य गरिरहेको छ। ४८ औँ बटालियनका कमान्डर लेफ्टिनेन्ट कर्नेल नुर उद्दिन अहमदका अनुसार अवैध प्रवेश र तस्करी नियन्त्रण गर्न ड्रोनको प्रयोग र थप गस्ती परिचालन गरिएको छ।   देशभर विभिन्न आक्रमण र तोडफोडका घटनाहरू भइरहेका पृष्ठभूमिमा यो सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको हो। प्रहरीको तथ्यांकअनुसार नोभेम्बर ७ देखि १८ को बीचमा ७८ स्थानमा बम विस्फोटका घटना भएका छन् भने ७४ वटा सवारी साधनमा आगजनी गरिएको छ। प्रहरीका संरचना र सवारी साधनलाई समेत निसाना बनाइएको थियो। प्रहरीका अनुसार यी घटनासम्बन्धी कुल ३८ वटा मुद्दा दर्ता गरिएका छन् र ६३ जनालाई पक्राउ गरिएको छ।

इरानसँगको अमेरिकी युद्धको खर्च ४८.३ अर्ब डलर बढी, पुर्वाधार क्षतिकाे छैन् रेकर्ड

काठमाडौं, ५ मंसिर । फेब्रुअरी २८ मा कंग्रेसको स्वीकृतिबिना डोनाल्ड ट्रम्पले सुरु गरेकाे इरानसँगको अमेरिकी युद्धको लागत नोभेम्बर १३ सम्ममा ४८.३ अर्ब डलर नाघेको पेन्टागनका बजेट अधिकारी आर्थर मिलरले बताएका छन ।   नौसेना नियन्त्रक बन्न आफ्नो मनोनयनमाथि विचार भइरहेका बेला मिलरले हालै अमेरिकी सिनेट सशस्त्र सेवा समिति समक्ष बयान दिने क्रममा यी तथ्याङ्क प्रस्तुत गरेका हुन ।   उक्त लागतमा अमेरिकी सैन्य अपरेशन, उपकरण र गोलाबारुदको खर्च समेटिए पनि मध्यपूर्वभरि रहेका अमेरिकी सैन्य प्रतिष्ठानमा भएको क्षति भने समावेश नगरिएको मिलरले स्पष्ट पारेका छन ।   समाचार अनुसार सयौँ विमान ह्याङ्गर, ब्यारेक, राडार प्रणाली, गोदाम र अन्य अमेरिकी सैन्य पूर्वाधारमा भएको क्षतिको मूल्य अर्बौ डलर पुगेको छ; यद्यपि, सुनुवाइका क्रममा पटक-पटक सोध्दा पनि मिलरले कुल क्षतिको अनुमानित रकम बताएनन । तर, समितिका अध्यक्ष रोजर विकर, जो मिसिसिपीका रिपब्लिकन सिनेटर हुनु, ले मिलरलाई जतिसक्दो चाँडो यकिन तथ्याङ्क उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएका छन् ।   अक्टोबर महिनामा ‘वाल स्ट्रिट जर्नल’ले पेन्टागनका स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै त्यस क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी संरचनामा भएको क्षति ५ अर्बदेखि १५ अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्ने समाचार प्रकाशन गरेको थियो।   वासिङ्टनस्थित ‘सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडीज’ नामक थिंक ट्यांकले भित्र रहेका उपकरण र प्रणालीलाई बाहेक गरी केवल भवनहरूको मर्मत र पुनर्निमाणका लागि मात्र ४ अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च लाग्ने अनुमान गरेको छ।   ट्रम्प प्रशासनले विभिन्न समयमा यो युद्ध वास्तवमा युद्ध नै नभएको, यसमा जित हासिल भइसकेको र यो चाँडै समाप्त हुने तर्क गर्दै आएको छ। तर, हाल यो युद्ध कहिले टुंगिने हो भन्ने कुनै संकेत देखिँदैन। यसका साथै, अमेरिकी सेनाको खर्च त छँदै छ, ‘होर्मुज जलडमरु’ बन्द रहँदा विश्व अर्थतन्त्रले पनि हरेक दिन ठूलो मार खेपिरहेको छ; र यो अवस्था ‘इस्लामिक गणतन्त्र’ (इरान) माथि अमेरिकाले गरेको आक्रमणको प्रत्यक्ष परिणाम हो।   अमेरिकी सेनाका लागि आवश्यक रकम जुटाउन भन्दै ट्रम्प प्रशासनले पेन्टागनको सन् २०२७ को १.५ ट्रिलियन डलर बराबरको रक्षा बजेट, जुन सन् २०२६ को तुलनामा ४० प्रतिशतले बढी हो, पारित गर्न कंग्रेसलाई आग्रह गरिरहेको छ।   नोभेम्बर ३ को मध्यावधि निर्वाचनअघि नै यो बजेट पारित हुने सम्भावना कम थियो भने अहिले कंग्रेसका दुवै सदनमा रिपब्लिकनहरूबाट डेमोक्र्याटहरूले नियन्त्रण लिएको अवस्थामा यो बजेट पारित हुने सम्भावना लगभग असम्भवजस्तै देखिन्छ।  

रियादमा हुथी आक्रमण: सार्वभौम कोषको ८० तले टावरमा क्षति

रियाद, ४ मंसिर । साउदी अरबको सार्वभौम सम्पत्ति कोष (सोभरेन वेल्थ फन्ड) को मुख्यालय रहेको रियादस्थित एक गगनचुम्बी भवन बिहीबार क्षतिग्रस्त भएको छ।   यमनका हुथी विद्रोहीहरूले नयाँ आक्रमण गरेको साउदी अरबले जनाइरहँदा प्रत्यक्षदर्शीहरूले एएफपी (AFP) लाई यस्तो जानकारी दिएका हुन्।   छिमेकी मुलुक यमनमा जारी गृहयुद्धमा गर्मीयामयता लडाइँ पुनः चर्किएसँगै साउदी अरबले आक्रमणहरूको बढ्दो लहर सामना गरिरहेको छ। उक्त द्वन्द्वमा रियादले हुथी विद्रोहीहरूका विरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सरकारलाई समर्थन गर्दै आएको छ।   लगभग त्यही समयमा नागरिक रक्षा अधिकारीहरूले "सम्भावित खतरा" को चेतावनी जारी गरे पनि केही मिनेटपछि खतरा टरिसकेको बताए। हुथीहरूसँग लडिरहेको साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धनले "रियादतर्फ हुथी विद्रोहीहरूले प्रहार गरेको क्षेप्यास्त्रको खतरालाई निष्क्रिय पारिएको" जनाएको छ।   "प्रारम्भिक मूल्याङ्कनले भग्नावशेष खसेको संकेत गर्छ, भौतिक क्षतिको सर्वेक्षण हाल भइरहेको छ," गठबन्धनका प्रवक्ता तुर्की अल-मल्कीले भने। प्रत्यक्षदर्शीहरूले पछि बताएअनुसार रियादको सार्वजनिक लगानी कोष टावर क्षतिग्रस्त भएको छ। ८० तले यो भवन सहरको वित्तीय जिल्लाकै सबैभन्दा अग्लो हो।   "मुख्य भागका धेरै तल्लामा क्षति पुगेको छ, झ्यालका सिसा फुटेका छन्," नाम नखुलाउने सर्तमा एक स्रोतले भने। दुई अन्य स्रोतहरूले पनि क्षतिको पुष्टि गरेका छन्। ३८५ मिटर अग्लो यो टावर राजा अब्दुल्लाह वित्तीय जिल्लामा अवस्थित छ, जसलाई साउदी अरबको आर्थिक महत्वाकांक्षाको प्रतीक मानिन्छ।   भव्य गगनचुम्बी भवन, विलासी पसल र हरियाली क्षेत्र रहेको यस जिल्लामा गोल्डम्यान स्याक्सजस्ता बहुराष्ट्रिय कम्पनीका साथै साउदी स्टक एक्सचेन्जको मुख्यालय पनि छ।   साउदी अरेबियाका वास्तविक शासक क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमानको अध्यक्षतामा रहेको यो सार्वभौम सम्पत्ति कोष विश्वकै ठूलामध्ये एक हो, जसको व्यवस्थापनमा ९०० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी सम्पत्ति छ।   तेल माथिको निर्भरता घटाएर अर्थतन्त्रलाई विविधीकरण गर्ने साउदीको प्रमुख योजना पछिल्लो लडाइँका कारण जोखिममा परेको छ। मल्कीले बिहीबार यमनको सिमानामा रहेको साउदी अरेबियाको दक्षिणी क्षेत्रतर्फ प्रहार गरिएका पाँचवटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रलाई पनि गठबन्धनले रोकेको बताए।   इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले पछिल्ला हप्तामा साउदी अरबविरुद्ध आक्रमण तीव्र पारेका छन्। उनीहरूले विमानस्थल, ऊर्जा पूर्वाधार, सैन्य अखडा र रियादको वित्तीय क्षेत्रलगायतलाई निशाना बनाउँदै आएका छन्।   गत अक्टोबरमा रियादस्थित किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको घातक आक्रमणमा १४ जनाको मृत्यु हुनुका साथै सयौँ घाइते भएका थिए। त्यसपछि त्यहाँ दुई हप्तासम्म उडान सेवा बन्द गर्नुपरेको थियो।यसको जवाफमा साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले यमनका हुथी नियन्त्रित क्षेत्रका अखडाहरूलाई लक्षित गरी हवाई कारबाही गरिरहेको छ।   बिहीबार हुथी पक्षका सञ्चारमाध्यमहरूले साउदी अरबले यमनको राजधानी सानामा पुनः आक्रमण गरेको जनाएका छन्। 'अल-मसिराह' टेलिभिजन च्यानलले सानास्थित संवाददातालाई उद्धृत गर्दै साउदी सेनाले "फेरि एकपटक 'अल-यातिम डेभलपमेन्ट फाउन्डेसन' को जुत्ता तथा कपडा कारखानामा आक्रमण गरेको" दाबी गरेको छ।   साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले भने धमार सहरमा ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गर्ने लन्च प्याड नष्ट गरेको जनाएको छ। सानाबाट करिब १०० किलोमिटर (६० माइल) दक्षिणमा पर्ने यो सहरबाट हुथीहरूले रियादतर्फ मिसाइल प्रहार गर्दै आएका थिए।   विश्वका सबैभन्दा गरिब मुलुकमध्ये एक यमनमा लामो समयदेखि गृहयुद्ध चलिरहेको छ। सन् २०२२ मा युद्धविराम लागू भएपछि द्वन्द्व केही मत्थर भए पनि यस गर्मीयामदेखि पुनः चर्किएको छ। युद्ध पुनः सुरु भएयता हुथीहरूले ठूलो भूभाग नियन्त्रणमा लिएका छन् र अहिले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सरकारको अन्तरिम राजधानी 'आदेन' नजिक पुगिसकेका छन्।   संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार पछिल्लो चरणको लडाइँमा १,६०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ भने ३ लाखभन्दा बढी विस्थापित भएका छन्। बिहीबार बिहान सबेरै साउदी राजधानीमा रहेका एएफपीका पत्रकारहरूले शक्तिशाली विस्फोटको आवाज सुनिएको बताएका छन्।   सरकारी समाचार संस्था एसपीएका अनुसार बिहीबार साउदी युवराजले रियादमा अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका प्रमुख एडमिरल ब्राड कूपरसँग भेटवार्ता गरे। उक्त समाचार माध्यमका अनुसार दुवै पक्षले "विशेष गरी सैन्य क्षेत्रमा द्विपक्षीय सम्बन्धको समीक्षा गरे र क्षेत्रीय घटनाक्रमबारे छलफल गरे।"   बुधबार रियादमा अर्को शक्तिशाली विस्फोट हुँदा घरहरू थर्किएका थिए। स्थानीय बासिन्दाका अनुसार सामान्यतया यस्तो अवस्थामा आउने मोबाइल अलर्ट यसपटक प्राप्त भएको थिएन।   सहरको उत्तरी भेगमा बस्ने एक स्थानीयले भने, "विस्फोट निकै ठूलो थियो। पूर्वसूचना नपाई विस्फोटको आवाज सुन्नु निकै डरलाग्दो हुन्छ।" गठबन्धन सेनाले हुथी विद्रोहीहरूले रियाद र दक्षिणी क्षेत्रतर्फ प्रहार गरेका दुईवटा ड्रोनलाई बीचमै रोकेको (इन्टरसेप्ट गरेको) जनाएको छ।   हुथी विद्रोहीका सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले 'एक्स' मा पोस्ट गर्दै आफ्नो समूहले क्रुज मिसाइल प्रयोग गरी रियाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र राजधानीको वित्तीय क्षेत्रलाई निशाना बनाएको बताएका छन्।

खेल
युएईले नेपाललाई दियो १२२ रनको लक्ष्य
सुदूरपश्चिम रोयल्स एनपिएल च्याम्पियन

काठमाडौं, ५ मंसिर। सुदूरपश्चिम रोयल्स तेस्रो प्रयासमा नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को च्याम्पियन बनेको छ । शनिबार त्रिवि क्रिकेट मैदानमा भएको तेस्रो संस्करणको फाइनलमा लुम्बिनी लायन्सलाई १० विकेटले हराउँदै सुदूरपश्चिम विजयी भएको हो ।  सुदूरपश्चिमको जितमा स्कटल्यान्डका ओपनर जर्ज मन्सेले अविजित १२५ रन बनाए । उनी एनपिएलमा शतक बनाउने छैटौं तथा व्यक्तिगत सर्वाधिक रन बनाउने पहिलो खेलाडी बने । यससँगै सुदूरले एक फाइनलसहित लगातार तीन भेटमा बेहारेको हारको बदला समेत लियो । टस हारेर ब्याटिङ गरेको लुम्बिनीले निर्धारित २० ओभरमा ६ विकेट गुमाउँदै एक सय ५६ रनको लक्ष्य दिएको थियो । प्रत्युत्तरमा सुदूरपश्चिमले बिना विकेट गुमाउँदै १३.३ ओभरमा पहिलोपटक च्याम्पियन बन्यो ।  यसअघि मन्सेले आक्रमक ब्याटिङ गर्दै २८ बलमा पाँच चौका र ३ छक्कासहित अर्धसतक बनाएका थिए । तेस्रो एनपिएलमा तेस्रो खेल खेलेका उनको पहिलो अर्धसतक हो ।  यसअघि डेब्यु खेलमै लुम्बिनीविरुद्ध डक आउट तथा दोस्रो खेलमा चितवनविरुद्ध ८ रन मात्रै जोडेका थिए । ११औं ओभरमा जर्जले लुम्बिनीका कप्तान रोहितलाई दुई छक्कासहित १८ रन हिर्काएपछि खेल सुदूरको पक्षमा आएको थियो ।  ओपनिङ जोडी विनोद भण्डारीसँगै मन्सेले आक्रम ब्याटिङ गर्दै पावर प्लेमै ६० रन जोडेका थिए । विनोदले २७ बलमा तीन चौकासहित ३० रनको योगदान गरे ।  यसअघि पहिलो इनिङ्समा लुम्बिनीको लागि दिलिप नाथले सर्वाधिक अविजित ३९ रन बनाए । उनले ३१ बलमा तीन छक्का हिर्काएका थिए । दिलिप र अमेरिकी २३ वर्षीय अलराउन्डर अली शेखसँग पाँचौं विकेटको लागि ३३ रनको साझेदारी गरेका थिए । अलीले १२ बलमा समान दुई चौका र छक्कासहित २४ रन बनाए । यसअघि निरोशान डिकवेला र दिलिपले ३४ रनको साझेदारी गरेका थिए ।  कप्तान रोहितकुमार पौडेलले सर्वाधिक ३० रन बनाए । ३१ बलमा दुई चौका प्रहार गरेका रोहित रन आउट भएका थिए । श्रीलंकन ब्याटर निरोशान डिकवेलाले १७ बलमा २८ रन बनाए ।  १ चौका र २ छक्का हिर्काएका उनलाई श्रीलंकाकै थारिन्दु रत्नायेकेले बोल्ड गरेका हुन् । यसअघि ओपनर डार्सी सर्टले १८ बलमा चार चौकासहित २१ रनको योगदान गरेका थिए ।  अर्का ओपनर आसिफ शेख भने १ रन बनाएर आउट भएका थिए । छैटौं नम्बर क्रिजमा आएका सन्दीप जोरा मात्र ४ रन बनाएर आउट भए ।  सुदूरको लागि स्कट कुगुलेइनले २ तथा हेमन्त धामी, थारिन्दु रात्नायेके र दीपेन्द्रसिंह ऐरीले समान एक विकेट लिए । अनिल खरेल र इशान पाण्डे विकेटविहीन भएका थिए ।  

रंगपुर साझेदारी वनको संरक्षणसँगै उपभोक्तालाई सहज सेवा, गरुडा र गौरमा काठ दाउरा डिपो खोलिने

३ हजार ४६२ हेक्टर वनको व्यवस्थापन गर्दै आएको समूहको पाँचौँ साधारण सभा सम्पन्न, ३९ हजारभन्दा बढी घरधुरी लाभान्वित सञ्जय मिश्रा/न्युज कारखाना रौतहट, ५ मंसिर। रौतहटको रंगपुर साझेदारी वन उपभोक्ता समूहले वन संरक्षणलाई प्रभावकारी बनाउँदै उपभोक्तालाई वन पैदावार सहज रूपमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित गरुडा र गौरमा काठ दाउरा बिक्री डिपो स्थापना गर्ने योजना अघि सारेको छ। शनिबार गरुडास्थित होटल एएन प्लाजामा सम्पन्न समूहको पाँचौँ साधारण सभाले वनको दिगो व्यवस्थापन, उपभोक्ताको सुविधा, रोजगारी विस्तार र संस्थागत सुशासनलाई प्राथमिकतामा राख्दै आगामी कार्ययोजना प्रस्तुत गरेको हो। उत्तरमा चन्द्रपुरदेखि दक्षिणमा गौरसम्म फैलिएको वन क्षेत्रबाट काठ दाउरा लिन दक्षिणी क्षेत्रका उपभोक्ताले भोग्दै आएको कठिनाइलाई कम गर्न दुई स्थानमा बिक्री डिपो सञ्चालन गर्ने प्रस्ताव गरिएको समूहले जनाएको छ। कुल ३ हजार ४६२.९१ हेक्टर वन क्षेत्रको संरक्षण गर्दै आएको समूहमा रौतहटका १० नगरपालिका र एक गाउँपालिकाका ४२ वडाका ३९ हजार २९५ घरधुरी आबद्ध छन्। २०६१ सालमा गठन भई विधिवत् दर्ता भएको समूहले वन संरक्षणसँगै स्थानीय समुदायको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा समेत योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ। जिल्ला समन्वय समिति रौतहटका अध्यक्ष रामअयोध्या प्रसाद यादवको प्रमुख आतिथ्यतामा सम्पन्न सभामा समूहका अध्यक्ष अशोक प्रसाद यादवले प्रगति प्रतिवेदन तथा आर्थिक विवरण प्रस्तुत गरेका थिए। कार्यक्रममा मधेश प्रदेश वन मन्त्रालयका सचिव राजीव कुमार झा, डिभिजन वन कार्यालय रौतहटका प्रमुख मन्जुर अहमदलगायतको उपस्थिति थियो। वन सुरक्षामा गस्ती र निगरानी वन क्षेत्रको संरक्षणका लागि नियमित गस्ती, रात्रिकालीन निगरानी, चोरी निकासी नियन्त्रण तथा वन अतिक्रमण रोकथामका गतिविधि सञ्चालन भइरहेको अध्यक्ष यादवले जानकारी दिएका छन्। वन क्षेत्रका मुख्य नाकामा करिब ९५० मिटर खाल्डो खन्ने, अवैध रूपमा काठ दाउरा ओसारपसार गर्ने व्यक्तिबाट वन पैदावार तथा प्रयोग भएका साधन बरामद गर्ने र वन ऐनअनुसार कारबाही गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिइएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। वनको संरक्षणलाई अझ प्रभावकारी बनाउन जलाशय तथा पोखरी निर्माण, सौर्यबत्ती र सीसी क्यामेरा जडान, तारबार, झाडी सफाइ तथा अग्निरेखा निर्माण गर्ने योजना पनि अघि सारिएको छ। एक वर्षमा ९५ लाखभन्दा बढी आम्दानी समूहले आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा विभिन्न स्रोतबाट ९५ लाख ५५ हजार १९१ रुपैयाँ १३ पैसा आम्दानी गरेको आर्थिक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। वन पैदावार बिक्री, संकलन, अनुदान, व्यवस्थापन शुल्क तथा अन्य शीर्षकबाट उक्त रकम प्राप्त भएको हो। वन पैदावार बिक्रीबाट मात्रै ५७ लाख ५२ हजार ९२१ रुपैयाँ ४२ पैसा आम्दानी भएको प्रतिवेदनमा जनाइएको छ। समूहले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि ५ करोड ५० लाख ८३ हजार १४८ रुपैयाँ ९१ पैसाको आम्दानी प्रस्ताव गरेको छ। वन संरक्षणसँगै रोजगारी विस्तार समूहले वन व्यवस्थापनका विभिन्न गतिविधिमार्फत स्थानीयलाई रोजगारी उपलब्ध गराउँदै आएको छ। हाल ७ जना वन हेरालु, एक जना चालक र एक जना कार्यालय सचिवलाई नियमित रोजगारी दिइएको छ भने वनसम्बन्धी काममा सयौँ श्रमिक संलग्न हुँदै आएका छन्। वनको दिगो व्यवस्थापनका लागि नयाँ कार्ययोजना तयार गरी स्वीकृतिको प्रक्रियामा रहेको समूहले जनाएको छ। समूहको विधान २०८१ डिभिजन वन कार्यालयबाट स्वीकृत भइसकेको छ भने उपभोक्ताको मागअनुसार फलफूलका बिरुवा वितरण गर्ने कार्य पनि गरिएको छ। आगामी दिनमा वन्यजन्तु उद्धार तथा संरक्षण केन्द्र स्थापना, प्रशासनिक भवन निर्माण र वन विकासका अन्य कार्यक्रमलाई समेत अघि बढाउने योजना समूहले बनाएको छ। सभाले वन संरक्षण, पारदर्शिता र उपभोक्ताको हितलाई केन्द्रमा राखेर स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकारसँग सहकार्य गर्दै वनको दिगो व्यवस्थापन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ। कार्यक्रममा वनका ४२ क्षेत्रका प्रतिनिधि, उपभोक्ता समूहका पदाधिकारी, जनप्रतिनिधि, सरकारी कर्मचारी, सुरक्षा निकायका प्रतिनिधि, पत्रकार तथा स्थानीय उपभोक्ताको सहभागिता रहेको थियो।

दोस्रो एक्स्ट्रिम झापा महिला गोल्डकप: झापा ११ विजयी

न्यूज कारखाना पथरी, ५ मंसिर। दोस्रो एक्स्ट्रिम झापा महिला गोल्डकपको उद्घाटन खेलमा सजिना स्याङताङको ह्याट्रिकको मद्दतले झापा–११ फुटबल क्लबले आरएस पोखरा फुटबल क्लबलाई १०–० ले हराउँदै सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ ।   एकपक्षीय खेलमा झापाले पोखरालाई दबाबमा राखेको थियो । खेल अवधिभर पोखराले झापाको पोस्टमा गोलको अवसर सिर्जना गर्न सकेन । पहिलो हाफमा प्रतिस्पर्धात्मक खेल पस्केको पोखराले दोस्रो हाफमा ८ गोल खाएको थियो । झापाको जितमा सजिना स्याङताङले ह्याट्रिकसहित ४, ममता राउतले २ तथा सेमिहाङमा लिम्बु, सञ्जु तामाङ, अञ्जली चन्द र पुनम चेम्जोङले १–१ गोल गरे । झापाले पहिलो गोलका लागि खेलको ३६ औँ मिनेट पर्खिनु पर्‍यो । झापाका लागि पहिलो गोल सेमिहाङमा लिम्बुले गरिन् । अञ्जली चन्दले गरेको कर्नर प्रहारमा डि–बक्समा रहेकी उनले वान टचमा गोल गरिन् । ४१ औँ मिनेटमा झापाका लागि सजिना स्याङताङले गरिन् । २–० ले अगाडि रहेको झापाका लागि ५५ औँ मिनेटमा सजिनाले नै व्यक्तिगत दोस्रो तथा टिमको लागि तेस्रो गोल गरिन् । ६५ औँ मिनेटमा झापाका वैकल्पिक खेलाडी सञ्जु तामाङले मैदानको मध्यभागबाट सिंगल खेल्दै सुन्दर गोल गरिन् । ६६ औँ मिनेटमा सजिनाले गोल गर्दै ह्याट्रिक पूरा गरिन् । ७४ औँ मिनेटमा झापाका ममता राउतले गोल गरिन् । ७८ औँ मिनेटमा अर्काे गोल थप्दै झापालाई बलियो अवस्थामा पुर्‍याइन् । ह्याट्रिक पूरा गरेकी सजिनाले ८० औँ मिनेटका अर्काे गोल थपिन् । ८५ औँ मिनेटमा झापाका पुनम चेम्जोङले पोखराका खेलाडीबाट रिबाउन्स भएको बललाई डिबक्समा रहेकी चेम्जोङले गरेको कडा प्रहार गोल भएको थियो । खेलको अतिरिक्त समयमा अञ्जली चन्दले गोल गर्दै १०–० को अवस्थामा खेललाई पुर्‍याइन् । खेलको प्लेयर अफ द म्याच विजेता झापाकी सजिना स्याङताङ घोषित भइन् ।  उनले नगद १५ हजार रुपैंयाँ पुरस्कार पाइन् । आइतबार विभागीय क्लब त्रिभुवन आर्मी फुटबल क्लब र भारतको एभी एफसीबीच हुनेछ । प्रतियोगितामा आयोजक झापा–११ सहित आरएस पोखरा फुटबल क्लब, बागमती युथ क्लब, भुटानको थिम्पु राभेन वुमन एफसी, भारतको एभी फुटबल क्लब, नेपाल पुलिस फुटबल क्लब, त्रिभुन आर्मी एफसी र सशस्त्र प्रहरीको एपिएफ एफसीको सहभागिता रहेको छ । प्रतियोगिताको विजेताले नगद ११ लाख तथा उपविजेताले ५ लाख ५० हजार रुपैंयाँ पुरस्कार पाउने छ । प्रतियोगिताको उत्कृष्ट एकजना खेलाडीले १ लाख ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउने छ । त्यसैगरी, उत्कृष्ट गोलकिपर, मिड फिल्डर, डिफेनडर, सर्वाधिक गोलकर्ता तथा प्रशिक्षकले जनही २५ हजार रुपैंयाँ पुरस्कार पाउनेछ ।    

लुम्बिनीले सुदूरपश्चिमलाई दियो १५६ रनको लक्ष्य

काठमाडौं, ५ मंसिर । तेस्रो नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को फाइनल खेलमा लुम्बिनी लायन्सले सुदूरपश्चिम रोयल्सलाई १५६ रनको विजयी लक्ष्य दिएको छ । टस हारेर पहिले ब्याटिङमा ओर्लिएको लुम्बिनीले २० ओभरमा पाँच विकेट गुमाउँदै १५५ रन मात्र बनाउन सक्यो । सुरुवाती ओभरमा केही धरमराए पनि त्यसपछि भने लुम्बिनी लायन्सको मध्यक्रमले सम्हालिएर खेल्यो।  रोहित पौडेलको संयमित ब्याटिङमा दिलीप नाथको आक्रामक ब्याटिङ थपिएपछि टोलीले १५५ रनको योगफल खडा गरेको हो । दिलिप नाथले सर्वाधिक अविजित ३९ रन बनाए । उनले ३१ बलमा तीन छक्का हिर्काएका थिए । अलि शेखले १२ बलमा २४ रन बनाएका थिए । यसअघि निरोशान डिकवेला र दिलिपले ३४ रनको साझेदारी गरेका थिए । कप्तान रोहितकुमार पौडेलले सर्वाधिक ३० रन बनाए । ३१ बलमा दुई चौका प्रहार गरेका रोहित रन आउट भएका थिए । श्रीलंकन ब्याटर निरोशान डिकवेलाले १७ बलमा २८ रन बनाए । १ चौका र २ छक्का हिर्काएका उनलाई श्रीलंकाकै थारिन्दु रत्नायेकेले बोल्ड गरेका हुन् । यसअघि ओपनर डार्सी सर्टले १८ बलमा चार चौकासहित २१ रनको योगदान गरेका थिए । अर्का ओपनर आसिफ शेख भने १ रन बनाएर आउट भएका थिए । छैटौं नम्बर क्रिजमा आएका सन्दीप जोरा मात्र ४ रन बनाएर आउट भए । सुदूरको लागि स्कट कुगुलेइनले २ तथा हेमन्त धामी, थारिन्दु रात्नायेके र दीपेन्द्रसिंह ऐरीले समान एक विकेट लिए । अनिल खरेल र इशान पाण्डे विकेट विहिन भएका थिए । लुम्बिनी लगातार दोस्रो पटक उपाधि जित्ने योजनामा छ । दोस्रो संस्करणको फाइनलमा सुदूरलाई हराउँदै लुम्बिनीले पहिलो पटक उपाधि जितेको थियो ।

शिक्षा
नोभेम्बर २२ मा विश्वः जोन एफ. केनेडीको हत्या भएकाे दिन पनि
नोभेम्बर २१ मा विश्वः आइन्स्टाइनको ऐतिहासिक शोधपत्र प्रकाशित
नोभेम्बर १९ मा विश्वः शीतयुद्धको औपचारिक अन्त्यको घोषणा भएकाे दिन
आज अन्तर्राष्ट्रिय सहनशीलता दिवस, बिभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइदैँ
नाेभेम्बर १६ मा विश्वः अमेरिका र सोभियत सङ्घबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना
नोभेम्बर १५ मा विश्वः नाथुराम गोड्सेलाई फाँसी
मधेशको शिक्षा पुरानै लयमा फर्काउन गुणस्तरीय शिक्षामा जोड दिनुपर्छ : मन्त्री सिंह