मिर्गौला पीडित चेपाङ बाबुको सहारा बने डा. सुनील शर्मा, छाेरीकाे पढाइ खर्च बेहाेर्ने
आफ्नै उपचार र चार सन्तानको भविष्यको चिन्तामा छटपटाइरहेका रामकृष्ण चेपाङको आँसु पुछ्ने आशा बने डा. शर्मा, आर्थिक अभावले रोक्न लागेको सीमाना चेपाङको सपना अब काठमाडौंमा फुल्ने तेजन खड्का/न्युज कारखाना मोरङ, ११ कात्तिक । गरिबीले सपना देख्न रोक्दैन, तर कहिलेकाहीँ त्यही सपनालाई पूरा गर्ने बाटोमा ठूलो पर्खाल बनेर उभिन्छ। पढेर केही बन्ने रहर बोकेका हजारौँ छोराछोरी आर्थिक अभावका कारण आफ्नो इच्छालाई मनभित्रै दबाउन बाध्य छन्। परिवारको कमजोर आर्थिक अवस्थाले उनीहरूको प्रतिभा र सम्भावनालाई ओझेलमा पारिरहेको छ। तर, कसैको जीवनमा समयमै मिल्ने सानो साथले पनि भविष्यको दिशा बदल्न सक्छ। मकवानपुरको राक्सिराङ गाउँपालिका–८ की सीमाना चेपाङको जीवनमा यस्तै एउटा आशाको ढोका खुलेको छ। आईटी विषय पढेर आत्मनिर्भर बन्ने सपना देखेकी सीमाना आर्थिक अभावका कारण आफ्नो लक्ष्यसम्म पुग्न सक्नेमा विश्वस्त थिइनन्। छोरीलाई उच्च शिक्षा पढाएर सक्षम बनाउने रहर उनका बुबा रामकृष्ण चेपाङको पनि थियो। तर, मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि आफ्नै स्वास्थ्यसँग संघर्ष गरिरहेका रामकृष्णका लागि छोरीको उच्च शिक्षाको खर्च जुटाउनु सहज थिएन। चार सन्तानको भविष्यको चिन्ता र आर्थिक बाध्यताबीच उनको मनमा एउटै प्रश्न थियो—छोरीलाई पढाउने सपना कसरी पूरा गर्ने? यही प्रश्नको जवाफ खोजिरहेका रामकृष्णले सायद सोचेका थिएनन्, कुनै दिन एउटा भेटले छोरीको भविष्यको बाटो नै बदलिदिनेछ। नेपाली कांग्रेसका नेता डा. सुनील कुमार शर्मा पार्टीका तल्लो तहका नेता तथा कार्यकर्तासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध स्थापित गर्ने उद्देश्यले ‘ग्राउन्ड जिरो’ अभियानअन्तर्गत जिल्ला दौडाहामा थिए। मकवानपुर पुगेका बेला उनको भेट रामकृष्ण र उनकी छोरी सीमानासँग भयो। सामान्य भेटघाटबाट सुरु भएको कुराकानीमा रामकृष्णले आफ्नो पारिवारिक अवस्था र छोरीलाई आईटी पढाउन नसकेको बाध्यता सुनाए। एउटा बाबुको मनमा गुम्सिएको पीडा सुनेपछि डा. शर्माले सीमानाको पढाइको जिम्मेवारी लिने प्रतिबद्धता जनाए। आर्थिक अभावका कारण अधुरै रहने अवस्थामा पुगेको उनको सपना अब नयाँ सम्भावनातर्फ अघि बढ्ने भएको छ। ‘डा. शर्मा काठमाडौंलबाट मकवानपुर आउनुभएको रहेछ। उहाँलाई भेट्ने मेरो धेरै पहिलेदेखिको इच्छा थियो। भगवान्ले आज भेट्ने मौका जुराइदिनुभयो,’ रामकृष्णले भावुक हुँदै भने, ‘म गरिब परिवारको मान्छे हुँ। छोरीलाई आईटी पढाउने अवस्था थिएन। उहाँले छोरी पढाउने जिम्मा लिइदिनुभयो।’ रामकृष्णका लागि यो एउटा शैक्षिक अवसरको खबर मात्रै थिएन। आफ्नै स्वास्थ्य, परिवारको जिम्मेवारी र आर्थिक अभावसँग जुधिरहेका बेला छोरीको भविष्यबारे मनमा बोकेको चिन्ता केही हलुका भएको क्षण पनि थियो। अभावबाट अवसरतर्फको यात्रा डा. शर्माले सीमाना र उनका बुबालाई प्रत्यक्ष भेटेरै काठमाडौंमा आईटी तथा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) विषयमा स्नातक तहको अध्ययन गर्ने व्यवस्था मिलाउने बताए। उनका अनुसार सीमानाका लागि टेक्सास कलेजमा अध्ययनको अवसर जुटाइनेछ। ‘सीमाना, हामी तपाईंलाई काठमाडौं लिएर जाँदैछौँ। टेक्सास कलेजमा आईटी पढ्नुहुन्छ। त्यहाँका प्रिन्सिपल भेषराज पोख्रेल मेरा गाउँले साथी पनि हुनुहुन्छ। तपाईंले आईटी र एआईमा स्नातक गर्नुहुन्छ,’ शर्माले उनलाई हौसला दिँदै भने। आफूले कल्पना गरेको पढाइको बाटो यसरी खुल्ला भन्ने सीमाना सायद सोचिरहेकी थिइनन्। अवसरको खबर सुनेपछि उनको अनुहारमा खुसी छायो। ‘एकदमै खुसी र रमाइलो लागिरहेको छ, धेरै धेरै धन्यवाद,’ उनले भनिन्। एउटा युवतीका लागि यो खुसी कलेज भर्ना हुने अवसरमा मात्र सीमित छैन। आफ्नो रुचिको विषय पढ्ने, सीप हासिल गर्ने, रोजगारी पाउने र आफ्नै खुट्टामा उभिने सम्भावनासँग पनि जोडिएको छ। छात्रवृत्तिसँगै रोजगारीको आधार डा. शर्माले सीमानाको अध्ययनलाई निरन्तरता दिन आर्थिक सहयोगको व्यवस्थासमेत मिलाउने बताएका छन्। उनका अनुसार चार वर्षको अध्ययनमा करिब १० लाख २० हजार रुपैयाँ खर्च लाग्नेछ। त्यसमध्ये सात लाख रुपैयाँ कलेजले बेहोर्ने र बाँकी तीन लाख २० हजार रुपैयाँ आफूहरूले व्यवस्था मिलाउने उनले बताए। त्यतिमात्र होइन, सीमानालाई पढाइसँगै काम गर्ने अवसर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता पनि उनले जनाएका छन्। काठमाडौं मेडिकल कलेजमा रोजगारीको व्यवस्था मिलाउने जिम्मेवारी लिँदै शर्माले अध्ययन र कामलाई सँगसँगै अघि बढाउन उनलाई प्रेरित गरे। ‘चार वर्षमा तपाईं आईटीको विशेषज्ञ बन्नुहुन्छ। अब जागिर खाँदै पढ्ने है त,’ उनले भने, ‘आईटी पढ्ने र स्नातकोत्तर गर्ने अनि आफूजस्तै आर्थिक कठिनाइमा रहेका बालबालिकाको भविष्य उज्यालो बनाउने।’ उनका यी शब्दमा सीमानालाई आफ्नो भविष्य निर्माण गर्न दिएको प्रेरणा मात्रै छैन, आफू सक्षम भएपछि अरूको जीवनमा पनि उज्यालो छर्न सक्ने बन्नुपर्छ भन्ने सन्देशसमेत छ। किनकि सहयोगको वास्तविक अर्थ कसैलाई एउटा कठिनाइबाट पार लगाउनुमा मात्रै सीमित हुँदैन। उसलाई भविष्यमा आफ्नै बलमा अघि बढ्न सक्ने बनाउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। एउटी छोरीको सपना, एउटा बाबुको राहत मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि आफ्नै उपचार र परिवारको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका रामकृष्णका लागि छोरीको पढाइ र रोजगारीको व्यवस्था हुने खबर ठूलो राहत बनेको छ। छोरीलाई पढाउने चाहना हुँदाहुँदै आर्थिक अवस्थाका कारण असहाय महसुस गर्नुपर्ने बाध्यताबाट उनी केही आशावादी बनेका छन्। बाबुको सपना छोरीलाई पढाएर सक्षम बनाउने थियो। छोरीको चाहना आफ्नो रुचिको विषय पढेर भविष्य निर्माण गर्ने थियो। तर, ती दुवै चाहनाबीच आर्थिक अभावको पर्खाल थियो। अब छात्रवृत्ति, अध्ययन र रोजगारीको अवसरले त्यो पर्खाल पार गर्ने बाटो देखाएको छ। सीमानाको जीवनमा यो अवसर कति ठूलो उपलब्धिमा बदलिन्छ भन्ने कुरा आगामी दिनले देखाउनेछ। चार वर्षको अध्ययन, नयाँ परिवेश, प्राविधिक ज्ञान र व्यावसायिक जीवनको सुरुआत उनका लागि चुनौतीरहित भने हुनेछैन। तर, सपना पूरा गर्ने अवसर पाउनु नै संघर्षको यात्रामा महत्त्वपूर्ण सुरुआत हो। अब सीमानाले आफ्नो मिहिनेत, अनुशासन र लगनशीलतामार्फत यो अवसरलाई उपलब्धिमा बदल्नुपर्नेछ। उनको सफलता व्यक्तिगत जीवनको उपलब्धि मात्रै नबनोस्, आफूजस्तै आर्थिक कठिनाइमा रहेका अरू बालबालिकाका लागि पनि प्रेरणा बनोस् भन्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। शिक्षामा सहयोगको अर्को उदाहरण स्वास्थ्य र शिक्षालाई सामाजिक सेवासँग जोड्दै आएका डा. शर्मा आफ्नो स्वामित्वमा रहेका काठमाडौं मेडिकल कलेज र नोबेल मेडिकल कलेजमार्फत असहाय, आदिवासी, विपन्न तथा दलित परिवारका एक हजारभन्दा बढी विद्यार्थीलाई छात्रवृत्तिमा अध्ययन गराएर चिकित्सक तथा स्वास्थ्य प्राविधिक बन्न सहयोग गरेको बताइएको छ। सीमान्तकृत सन्थाल समुदायका दिनेश हास्दा र दलित समुदायका ओमप्रकाश विश्वकर्मा पनि उनको सहयोगमा अध्ययन गरेर चिकित्सक बनेका उदाहरण हुन्। सीमानालाई आईटी तथा एआई अध्ययनको अवसर उपलब्ध गराउने पहल पनि आर्थिक अभावका कारण शिक्षाबाट वञ्चित हुन सक्ने युवालाई सम्भावनाको ढोका खोल्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। चिकित्सा शिक्षामा छात्रवृत्ति उपलब्ध गराउँदै आएको भनिएको उनको सहयोग अब प्रविधि शिक्षातर्फसमेत जोडिन खोजेको छ। आजको समयमा सूचना प्रविधि र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको ज्ञानले रोजगारी, उद्यमशीलता र नयाँ अवसरका ढोका खोल्न सक्छ। यस्तो विषय अध्ययन गर्ने अवसर आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारका युवाका लागि झनै अर्थपूर्ण हुन्छ। तर, एउटा कुरा महत्त्वपूर्ण छ—सीमानाको भविष्य केवल कसैले उपलब्ध गराएको छात्रवृत्ति वा रोजगारीको अवसरले मात्र निर्धारण गर्नेछैन। त्यसलाई सार्थक बनाउने उनको आफ्नै संघर्ष, अध्ययनप्रतिको लगाव र निरन्तर प्रयास पनि हो। सहयोगको उज्यालो अरूको जीवनसम्म पुग्न सकोस् सीमानाको कथा एउटा विपन्न परिवारकी छोरीले शिक्षा पाउने अवसरको कथा हो। यो आफ्ना सन्तानलाई सक्षम बनाउने सपना बोकेका अभिभावकको विवशता र त्यही विवशताबीच जन्मिएको आशाको कथा पनि हो। रामकृष्णले छोरीलाई पढाउन चाहेका थिए, तर आर्थिक अवस्थाले साथ दिएको थिएन। सीमाना पढ्न चाहन्थिन्, तर सपना पूरा गर्ने बाटो सहज थिएन। यस्तो अवस्थामा प्राप्त भएको सहयोगले उनीहरूलाई नयाँ सम्भावनातर्फ अघि बढ्ने आधार दिएको छ। समाजमा यस्ता धेरै सीमाना छन्, जसको प्रतिभा आर्थिक अभावका कारण अवसरको प्रतीक्षामा छ। यस्ता युवालाई समयमै शिक्षा, सीप र रोजगारीको अवसर उपलब्ध गराउन सकिए उनीहरूको जीवन मात्रै होइन, परिवार र समाजको भविष्यसमेत बदलिन सक्छ। डा. शर्माको यो पहलले एउटा प्रश्न पनि सम्झाउँछ—समाजमा आर्थिक रूपमा कमजोर बालबालिकाले सपना देख्न र त्यसलाई पूरा गर्न आवश्यक अवसर कसरी पाउन सक्छन्? सीमानाका लागि काठमाडौंमा आईटी र एआई पढ्ने बाटो खुलेको छ। अब उनको लक्ष्य ज्ञान र सीप हासिल गरेर आत्मनिर्भर बन्नु हो। भविष्यमा उनले पनि आफूजस्तै अभावमा रहेका बालबालिकालाई सहयोग गर्न सकिन् भने आज प्राप्त गरेको सहयोगको उज्यालो अर्को पुस्तासम्म पुग्नेछ।
पोखरा एभेन्जर्सले सुदूरपश्चिमलाई दियो १४६ रनको लक्ष्य
काठमाडौं, ११ कात्तिक । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को आफ्नो पहिलो खेलमा पोखरा एभेन्जर्सले सुदूरपश्चिम रोयल्सलाई १४६ रनको लक्ष्य दिएको छ । बुधबार त्रिवि क्रिकेट मैदानमा टस हारेर ब्याटिङ सुरु गरेको पोखराले निर्धारित २० ओभरमा ७ विकेट गुमाउँदै १४५ रन बनायो । पोखराको लागि अर्जुन घर्तीले अविजिति सर्वाधिक ४० रन बनाए । उनले २५ ओभरमा चार चौका र एक छक्का हिर्काएका हुन् । उनी पहिलोपटक पोखराबाट खेलेका हुन् । दुईपटक कर्णालीबाट खेलेका अर्जुनलाई कर्णालीले रिटेन गरेको थिएन । ओपनर मेहदी हसनले २१ बलमा ३२ रन बनाए । ४ चौका र १ छक्का हिर्काएका हसनलाई दिनेश खरेलले कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीबाट क्याच गराएका थिए । कप्तान कुशल भुर्तेलले १७ बलमा २१ रन बनाए । बंगलादेशका चर्चित अलराउन्डर सकिव अल हसनले १६ बलमा १४ रनको योगदान गरे । ओपनर दिनेश खरेलले ४, श्रीलंकाका ब्याटर सदिरा समराविक्रमाले ८ र धनञ्जय लक्षनले ११ रनको योगदान गरेका थिए । बलिङतर्फ सुदूरका अनिल खरेलले सर्वाधिक ३ विकेट लिएका थिए । उनले ३ ओभरमा २३ रन खर्चिए । यसबाहेक हेमन्त धामी, स्कट कुगुलेइन र दीपेन्द्रसिंह ऐरीले समान एक विकेट लिएका थिए ।
राजश्वको दायरामा आउन व्यापारीलाई प्रमुख रजकको आग्रह, कर शिक्षा अभियान चलाइने
सञ्जय मिश्रा/न्युज कारखाना सिमरा, ११ कात्तिक। आन्तरिक राजश्व कार्यालय सिमराका प्रमुख उपसचिव विकास कुमार रजकले बारा र रौतहटका व्यापारी तथा व्यवसायीलाई कानुनअनुसार व्यवसाय दर्ता गरी करको दायरामा आउन आग्रह गरेका छन्। उनले करसम्बन्धी समस्या समाधान गर्दै व्यवसायीलाई सहज रूपमा सेवा उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धतासमेत जनाएका छन्। हालै कार्यालय प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका रजकले न्युज कारखानासँग कुरा गर्दै बजार अनुगमनका क्रममा पसल बन्द गरेर भाग्नुभन्दा कानुनसम्मत रूपमा फर्म तथा व्यावसायिक प्रतिष्ठान दर्ता गरी कारोबार गर्न व्यापारीलाई आग्रह गरेका हुन्। उनका अनुसार विगतमा विभिन्न झन्झट र हैरानीका कारण कतिपय व्यवसायी चाहेर पनि मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) लगायत कर प्रणालीको दायरामा आउन नसकेको अवस्था छ। अब त्यस्ता समस्या दोहोरिन नदिने र व्यवसायीलाई आवश्यक सहजीकरण गर्ने उनको भनाइ छ। कार्यक्षेत्रअन्तर्गतका बजारमा अनुगमन गर्न जाँदा आसपासका पसलसमेत बन्द हुने गरेको उल्लेख गर्दै रजकले कानुनअनुसार कारबाही गर्न सकिने भए पनि व्यवसायीलाई सुधारको अवसर दिन आफूहरू तत्पर रहेको बताए। तिहारअघि नै कर शिक्षा अभियान व्यापारी तथा व्यवसायीलाई करसम्बन्धी जानकारी दिन आन्तरिक राजश्व कार्यालय सिमराले विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने भएको छ। तिहारअघि नै बारा र रौतहटका प्रमुख बजारमा पुगेर व्यवसायीसँग प्रत्यक्ष छलफल गर्ने योजना रहेको कार्यालय प्रमुख रजकले जानकारी दिए। करसम्बन्धी जानकारी लिन चाहने व्यवसायीले कार्यालयको वेबसाइट हेर्न वा सूचना अधिकारी रवि श्रेष्ठलाई ९८५५०२५८७४ नम्बरमा सम्पर्क गर्न सक्नेछन्। यसअघि जिल्ला भन्सार कार्यालय गौरको प्रमुखको जिम्मेवारीमा रहेका उपसचिव रजक गत असोज २९ गते त्यहाँबाट बिदा भएका थिए। असोज २३ गतेको निर्णयअनुसार सरुवा भएका उनी कात्तिक ९ गते सोमबार आन्तरिक राजश्व कार्यालय सिमरामा हाजिर भई कार्यभार सम्हालेका हुन्। गौर भन्सार कार्यालयको प्रमुख रहँदा रजकको कार्यकालमा आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा वार्षिक लक्ष्यभन्दा ४१.४१ प्रतिशत बढी राजश्व संकलन भएको थियो। त्यस्तै, लामो समयदेखि भन्सार परिसरमा थन्किएका पुराना तथा नयाँ सवारीसाधन र विभिन्न मालवस्तुको समयमै लिलाम बढाबढ प्रक्रिया अघि बढाउन पनि उनी सफल भएका थिए। बारा र रौतहटका व्यवसायीलाई कर प्रणालीमा आबद्ध गराउँदै राजश्व संकलन बढाउने र करदातालाई सहज सेवा उपलब्ध गराउने विषयलाई आफ्नो प्राथमिकतामा राखेको कार्यालय प्रमुख रजकले बताएका छन्।
३३ अंकले बढ्यो नेप्से, साढे सात अर्बको कारोबार
सुन तोलामा नौ सयले बढ्यो, चाँदी कतिमा हुँदैछ कारोबार ?
नेप्से स्थिर रहँदा पौने ६ अर्बको कारोबार
सुनको भाउ तोलामा आठ सयले बढ्यो, चाँदीको घट्यो
मिर्गौला पीडित चेपाङ बाबुको सहारा बने डा. सुनील शर्मा, छाेरीकाे पढाइ खर्च बेहाेर्ने
फ्रिज माथी झुक्किएर पनि नराख्नुहाेस यी चीज, निम्तिन सक्छ खतरा
दशैंको खानपानले पाचन प्रणाली बिग्रियो? अपनाउनु होस् यी ५ स्वस्थ तरिका
आमादब्लममा यस वर्षको पहिलो मानवीय क्षति: जर्मन पर्वतारोही मृत फेला
घुम्ने हाे दशैंमा ‘भर्जिन’ प्रदेश कर्णाली ? यी हुन सक्छन् उपयुक्त विकल्प
शेरबहादुर थापा/न्यूज कारखाना सुर्खेत, ३० असोज । दशैं हरेक नेपालीको आँगनमा आइसकेको छ । हिन्दुहरुको महान पर्व दशैं मनाउन तयारी भइरहेका बेला नेपालकै ‘भर्जिन’ प्रदेशको रुपमा रहेको कर्णाली प्रदेश पर्यटकहरुको पर्खाईमा बसिरहेको छ । कर्णाली प्रदेश सरकारले प्रदेशका १० वटै जिल्लाका १०१ पर्यटकीय क्षेत्रहरु पहिचान गरी पर्यटन गन्तव्यका रुपमा घोषणा गरिसकेको छ । तीनै पर्यटकीय क्षेत्रमा यहाँहरुको दशैं छैन भने घुम्न आउन सक्नुहुन्छ । प्रदेश राजधानी सुर्खेतमै केही प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थलहरु छन् । देउती बज्यै मन्दिर, बुलबुले ताल, दोस्रो लुम्बिनीको रुपमा चिनिएको देउती बज्यै, शहिद पार्क, घण्टाघर पार्कलगायतका स्थानहरु सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरभित्रकै आकर्षण हुन् । सुर्खेतमै बराहताल, भाइरल रोड, गोठिकाँडा, जुर्बटालगायतका स्थानहरुले पनि सुर्खेतको पर्यटकीय पहिचान दिइरहेका छन् । दैलेखको पञ्चकोशी, कालिकोटको पचालझरना, सल्यानको कुपिन्डे दह, रुकुमको स्यार्पुताल, जुम्लाको चन्दननाथ, हुम्लाको हिल्सा, लिमी, डोल्पाको शे फोक्सुण्डो ताल लगायतका पर्यटकीय गन्तव्यहरुले कर्णालीको मात्र होइन मुलुककै पहिचान दिइरहेका छन् । त्यसका साथै कर्णालीका केही मानव निर्मित स्थानहरुले पनि कर्णालीको पर्यटकीय सम्भावना बोकेका छन् । तीमध्ये सुर्खेतको सहिद पार्क, गिरी पार्क, दैलेखको गुराँसेमा निर्माण गरिएको भ्यु टावर, दैलेखको जलजलस्थित पेट्रोलियम पदार्थ उत्खनन् स्थल, कालिकोटको पिली क्षेत्र (युद्ध पर्यटकीय स्थल) राष्ट्रगुरु योगीनाथको जन्मस्थान नरहरीनाथको लालु, कालिकोटको त्रिवेणीपाटन, रुडुबन्चुलगायतका क्षेत्रहरु कर्णालीका पर्यटकीय सम्भावना बोकेका क्षेत्रहरु हुन् । यहाँ कर्णाली प्रदेशका केहि महत्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलहरुको बारेमा संक्षिप्त रुपमा जानकारी दिन खोजिएको छ । काँक्रेविहार सुर्खेतको काँक्रेविहार दोस्रो लुम्बिनीका रुपमा परिचित छ । तेह्रौ शताब्दीतिर काँक्रेविहार निर्माणको अनुमान गरिए पनि यसको आधिकारिक तथ्य भने भेटिएको छैन । बौद्ध धर्मको व्यापकतालाई रोक्न शंकराचार्य र उनका शिष्य अनुयायीहरुले बौद्धविहार भत्काई शिव मन्दिर निर्माण गराएको र यही सन्दर्भमा लाटिकोइली शिव मन्दिरको स्थापना गरिएको हो भन्ने पनि अनुमान गरिन्छ । यसको निर्माण गर्नेमा पाण्डव, बौद्ध लामा समेतलाई लिने गरिएको छ । काँक्रेविहारको भग्नावशेषलाई हेर्दा उत्कृष्ट शिल्पकारी कारिगरले विभिन्न आकारमा रहेका ढुङ्गाहरुमा विभिन्न प्रकारका बुट्टाहरु कुदेको भग्नावशेष पाइन्छ । प्रायः जंगलभरी यस्ता बुट्टाहरु कुदिएका ढुङ्गाहरु भेटिन्छन् । देउती बज्यै देउती बज्यै कर्णाली प्रदेशकै मुख्य धार्मिक पर्यटकीयस्थलका रुपमा चिनिएका छ । सुर्खेत पुग्ने वित्तिकै गंगामाला देउती बज्यैको मन्दिरको दर्शन गर्न पाइन्छ । रत्न राजमार्गको नेपालगन्ज–सुर्खेत खण्डको पिपिरादेखि दुई सय मिटर दक्षिणमा अवस्थित यो मन्दिर हिन्दु धर्मावम्वीहरुको प्रमूख आकर्षण पनि हो । गंगामाला देउती बज्यै मन्दिरको इतिहास सुर्खेतमा बसोबास गरिरहेका पुरानो राजी जातिसँग जोडिएको छ । बुलबुले ताल सुर्खेतको बुलबुले ताल कर्णाली प्रदेशकै प्रमूख पर्यटकीय आकर्षण हो । कर्णाली प्रदेशको स्थायी राजधानी भएसँगै बुलबुले तालमा आउने पर्यटकहरुको संख्यामा पनि वृद्धि भएको छ । जमिनमुनिबाट बुलबुल गर्दै पानी आउने भएर नै यसको नामाकरण बुलबुले ताल गरिएको हो । ३० बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको बुलबुलेल ताल कर्णाली प्रदेशकै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य हो । बुलबुलेमा गार्डेन, शान्ति पार्क, पिकनिक स्थलसहित एउटा पछिलले समय बोटिङ गर्न पाइएने भए पछि दैनिक पर्यटकहरुको संख्या बढी रहेको छ । ज्वाला र पञ्चकोशी सुर्खेतबाट कर्णालीको याात्रामा निस्कने जो कोहीका लागि सुर्खेतको छिमेकी जिल्ला दैलेखमा रहेको श्रीस्थान, नाभिस्थान, धुलेश्वर, पादुका, कोटिला पञ्चकोशी क्षेत्र पर्यटकका लागि अर्को रोजाई हुन् । पञ्चकोशीको शीरस्थान, नाभिस्थानमा निरन्तर प्रज्वलित ज्वाला बलिरहेको दृश्य हेर्न तथा यहाँ तीर्थ गर्न नेपालीका साथै भारतीयहरु पनि आउँछन् । श्रीस्थानको ज्वाला क्षेत्र अन्तर्गत १०८ शक्तिपीठ पर्दछन् । पचाल झरना कालिकोटको पचाल झरना गाउँपालिकाको खार्दुमा रहेको ‘पचाल झरना’ उत्कृष्ट नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यमा पर्छ । ३ सय ८१ मिटर लम्बाइ भएको यो एसियाकै सबैभन्दा अग्लो झरनाका रूपमा दाबी गरिएको छ । तर हाल ३ सय ६५ मिटर अग्लो तेह्रथुमस्थित ह्यातुङ झरना नेपालकै सबैभन्दा अग्लो झरनाको रुपमा परिचित छ । कालिकोट सदरमुकामदेखि करिब १६ घन्टाको पैदल यात्रापछि पचाल झरनामा पुग्न सकिन्छ । कुपिन्डे दह सल्यानको बनगाड कुपिन्डे नगरपालिकाको सेजुवाल टाकुरा, मार्के, माझकाँडा, धाजी पीपल र कजेरी बस्तीको बीचमा रहेको कुपिण्डे दह प्राकृतिक रूपले सुन्दर मानिन्छ । कुपिण्डे दहले वर्षमा तीन पटक वर्षा, हिउँद र गर्मी महिनामा पानीको रङ्ग बदल्छ । हरियाली रुख विरुवा, सुन्दरबस्ती सल्यानी संस्कृतिको जनजीवनले जो कोहीलाई पनि कुपिण्डे दह पुग्दा आनन्दको महसुस हुन्छ । दहको किनारमा बराहको मन्दिर छ । डुङ्गा सयर गर्ने, मनोरम वातावरण र हिमश्रृङ्खलाको दृश्यावलोकनमा ग्रामीण पर्यटक रमाउन थालेका छन् । शे–फोक्सुण्डो ताल डोल्पाको शे–फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्छ फोक्सुन्डो ताल । छिनमा नीलो, छिनमै कालो र छिनमै सिन्दुरे बन्छ ताल । काञ्जिरोवा हिमालको काखमा अवस्थित शे–फोक्सुण्डो गाउँपालिका–८, डोल्पामा पर्ने ताल (३,६०० मिटर)को क्षेत्रफल ४.९५ वर्ग किमी छ । यसको अधिकतम लम्बाइ ५.९३ किमि र अधिकतम चौंडाइ १.८० किमि छ भने गहिराइ १४५ मिटर । ताल २३ सेप्टेम्बर २००७ मा रामसार साइटमा सूचीकृत भएको छ । लिमी उपत्यका अझैपनि राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिन नसकेको जिल्ला हो, हुम्ला । जिल्ला सदरमुकाम सिमिकोटबाट करिब एक हप्ताको पदमार्गपछि लिमी उपत्यका पुग्न सकिन्छ । ११औँ शताब्दीको हल्जी गुम्बा र गाउँमा रहेका साना–ठूला गुम्बा यहाँका मुख्य आकर्षणका केन्द्र हुन् । खस साम्राज्यको आधार खण्ड र तिब्बती संस्कृति यहाँका अन्य आकर्षण हुन् । स्यार्पु ताल रुकुमको स्यार्पु ताल बर्षातको समयमा एक पटक अवलोकन गर्नै पर्ने ताल हो । मुसिकोटबाट रातामाटा, गाराघाट, छिन्खेत हुँदै स्यार्पु पुग्ने एउटा बाटो छ भने मुसिकोटबाट सल्ले, कैलदेउ, गिल्बाङ हुँदै पुग्ने अर्काे बाटो छ । चारैतिर हरियाली गाँउ बिचमा सुन्दर तालमा डुंगा शयर गर्नुको मज्जा बेग्लै छ । रुकुम जिल्लालाई पर्यटकीय दृष्टीकोणले अग्रपंतिमा लिनको लागी यो स्यार्पु तालको उत्तिकै महत्व छ । रुकुम सदरमुकामदेखि १ दिनको पैदलदुरीमा पर्ने बाँफिकोटमा अवस्थित स्यार्पु तालमा रमाउन पुग्ने पर्यटकका लागी होमस्टे पनि सञ्चालनमा छन् । तालमा ¥याफ्टिङ बोट सञ्चालनमा ल्याइएको छ । ८ देखि १२ जनासम्मको क्षमता रहेको रबरको आधुनिक डुंगा सञ्चालनमा छन् । रारा ताल रारा नेपालको भर्जिन पदमार्गसहितको गन्तव्य हो । साहसिक यात्राको गन्तव्य पनि हो । रारा ताल बिहान कालो, दिउँसो नीलो र साँझ सप्तरङ्गी देखिन्छ । तालको वरिपरि मनोरम सल्लाघारी छ । साँझ तालको वरिवरि पैदल यात्रा गर्न सकिन्छ । प्रकृतिसँग विचरण गर्न मिल्छ । चराचुरुङ्गीको चिरबिरले मन प्रफुल्लित बनाउँछ । तालमा बोटिङ गर्न मिल्छ । तालको छेउमा टेन्टमा रात बिताएर आनन्द लिन सकिन्छ । चन्दननाथ मन्दिर कर्णालीको प्रमुख धार्मिक पर्यटकीयस्थल चदननाथ भैरवनाथ मन्दिर पनि एक हो । जुम्ला खलंगाको बीचमा रहेको चन्दननाथ मन्दिरमा एक वर्षमा ५२ हप्ता हुने भएकोले ५२ हाते लिंगो खडा गर्नुपर्ने प्रचलन छ । लिंगोलाई रातो, सेतो, रङ्गी विरङ्गी कपडाले ढाकिन्छ । लिंगोको टुप्पोमा पताका लगाएर मन्दिरमा ठड्याइन्छ । ठड्याउने क्रममा लिंगो भााँचियो वा खण्डित भयो भने पूरै देशमा अनिष्ट हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ । देवताको जयघोष र पूजा आरती, भजनकिर्तनका साथ लिंगो फेर्ने चलन रहेको छ । चन्दननाथ मन्दिरसँगै जोडिएको बटुक भैरवनाथ मन्दिरमा पनि ४८ हातको लिंगो र ४८ हातकै ध्वजा र नेजा राखिएको छ । ६७० सालमा चढाएको लक्ष्मी नारायणको मूर्तिमा लेखिएको मिति हेर्दा २०७९ सालको लिंगो फेर्ने कार्य ३ हजार पटक भएको देखिन्छ ।
बडादशैँमा घुम्नै पर्ने मधेशका ११ शक्तिपीठहरु, जहाँ हुन्छ देवीको जयकार
सुभाष कायस्थ/न्युज कारखाना जनकपुरधाम । बडादशैँ सुरु भएसँगै देशभरसहित मधेशका शक्तिपीठहरुमा अहिले दशनार्थी तथा भक्तजनहरुको चहलपहल बढेको छ । एकाबिहानैदेखि देवीको दर्शन, पूजाआजा र भाकल पूरा गर्न आउने श्रद्धालुको भीडले मन्दिर परिसरलाई भरिभराउ भएको छ । बिहानैदेखि कतै घण्टी, त कतै शंख त कतै धार्मिक गीतसंगीत तथा भजनकिर्तनसहितको सांस्कृतिक कार्यक्रम र सप्तशतीको पाठले गुञ्जयमान छन् जनकपुरधामसहित मधेश प्रदेशका शक्तिपीठहरु भक्तिमय बनेको छ । मिथिला संस्कृति, भोजपुरा र अवध क्षेत्र समेटिएका मधेश प्रदेश धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक सम्पदा र लोकपरम्पराको अनुपम संगम हो । यहाँका शक्तिपीठहरू केवल पूजाआजा गर्ने स्थल मात्र होइनन्, पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको विश्वास, सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक पहिचानका जीवन्त उदाहरण पनि हुन् । बडादशैँको नवरात्रमा देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपको आराधना गरिने भएकाले मधेशका धनुषा, सिरहा, सप्तरी, बारा, पर्सालगायतका जिल्लाका शक्तिपीठहरू आस्था, शक्ति र सांस्कृतिक परम्पराको संगमले विशेष धार्मिक महत्व बोकेका छन् । मनवाञ्छित फल प्राप्ति, परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्दै यी शक्तिपीठहरुमा दैनिक हजारौको संख्यामा भक्तजन यहाँ पुग्छन् । त्यसैले, यस वर्षको वडादशैँलाई धार्मिक यात्रासँगै मधेशको संस्कृति र सम्पदा नजिकबाट बुझ्ने अवसरका रूपमा घुम्नैपर्ने आवश्यक छ । वडादशैंमा घुम्नैपर्ने यी हुन मधेशका प्रमुख शक्तिपीठहरु । १. जनकपुरधामको राजदेवी मन्दिर बडादशैँ, विशेष गरी नवरात्र र विजयादशमीको समयमा मिथिलाका राजा जनकका कुलको रुपमा मानिएका जनकपुरधामका यी राजदेवी मन्दिरमा भक्तजनको उल्लेखनीय भीड लागेको छ । देवी दुर्गाको स्वरुप रहेका राजदेवी मन्दिर निकै शक्तिशाली देवीको रुपमा परिचित छन् । राममन्दिरसँगै टाँसिएर रहेका यी राजदेवी मन्दिरमा विजयादशमीको अष्टमीका दिन यहाँ १५ हजारभन्दा बढी बलि प्रदान हुने गर्दछन् । जनकपुरधाममा वैष्णव परम्परा र शक्ति उपासना सँगसँगै विकसित भएको देखिन्छ । जानकी मन्दिरले राम–सीताको आस्थालाई प्रतिनिधित्व गर्दा राजदेवी मन्दिरले भगवती तथा दुर्गा उपासनाको महत्वपूर्ण पक्षलाई प्रस्तुत गर्छ । विजयादशमी शुरु भएसँगै यहाँ दशनार्थीहरुको लाखौको संख्यामा भीड लाग्ने गरेका छन् । कपडाको पण्डालले प्रत्येक वर्ष स्थानीय महावीर युवा कमिटीले लाखौ रुपैया मन्दिरलाई दुल्हिन झै सजाउने गरेका छन् । यसपटक पनि मन्दिरलाई निकै सुशोभित ढंगले सजाइएको छ । अष्टमीका दिन त यहाँ ठूलै मेला लाग्ने गरेको छ । प्रत्येक कात्तिक र चैते दशैंमा दशमी अवधिभर ठूलो मेला लाग्ने गरेको छ । मन्दिरको स्थापना कहिले भएको हो भन्ने कुनै यकिन तिथिमिति नभएपनि राम मन्दिर स्थापना भएकै बेला करीब डेढ वर्षअघि भएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ । राजदेवी मन्दिरसँग जोडिएको अर्को चर्चित विषय वडादशैँका बेला महिलाको मन्दिरभित्र प्रवेश निषेध हो । घटस्थापनादेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म महिलालाई मन्दिरको भित्री भागमा प्रवेश गर्न नदिई झ्यालमै प्रतिकात्मक स्वरुपलाई दर्शन तथा पूजापाठको व्यवस्था गरिँदै आएको छ । मासिक चक्रियको बेला महिला अशुद्ध भएको कारण त्यसको स्पर्शले देवी रिसाउने जनविश्वासले प्रवेश निषेध गरिएको स्थानीय मान्यता छ । २ सप्तरीको छिन्नमस्ता भगवती हिन्दु धार्मिक परम्परा तथा प्रचलित ऐतिहासिक विवरण अनुसार यस मन्दिरको स्थापना १३ औँ शताब्दीतिर सिम्रौनगढका कर्णाटवंशी राजा शक्रसिंहदेवले गरेको मानिन्छ । देवीलाई सुरुमा शक्रेश्वरी वा सखडेश्वरीका रूपमा पुकारिदैँ आएकोमा पछि सखडा भगवती नामले प्रचलित भएको बताइन्छ । मूर्तिको शिर काटिएको वा शिरविहीन रहेको जनविश्वासका कारण देवीलाई छिन्नमस्ता देवी भनिएको स्थानीय मान्यता छ । यस नामकरणसँग दिल्लीका सुल्तान गयासुद्दिन तुगलकको सेनाको आक्रमण सम्बन्धी कथासमेत जोडिएको छ । दशमहाविद्यामध्ये एकः हिन्दू तान्त्रिक परम्परामा छिन्नमस्ता दशमहाविद्यामध्ये एक मानिन्छिन् । उनको स्वरूपले आत्मत्याग, शक्ति, जीवन–मृत्युको चक्र र अहङ्कारमाथिको विजयलाई प्रतीकात्मक रूपमा लिने गरिएको छ । नेपाल र भारतको श्रद्धालुले भरिने यो मन्दिर अन्तराष्ट्रिय शक्तिपीठको रुपमा परिचित छन् । सप्तरीको छिन्नमस्ता गाउँपालिकाको सखडामा यो मन्दिर अवस्थित छ । जिल्लाको सदरमुकाम राजविराजबाट ११ किलोमीटर टाढा दक्षिणतर्फ छन् यी मन्दिर । छिन्नमस्ता देवीको यस स्थानलाई तान्त्रिक साधनाको केन्द्रको रुपमा पनि लिने गरिएको छ । यहाँ परम्परागत तान्त्रिक विधिअनुसार प्रत्येक विजयादशमीमा नवरात्रा अवधिभर पूजा गर्ने गरिएको विश्वास छ । यस मन्दिर परिसरमा छिन्नमस्तासँगै दक्षिणकाली, महिषासुरमर्दिनी, चामुण्डा र भैरवीका स्वरूपलाई जोडेर पञ्चभगिनीको धार्मिक मान्यता प्रचलित छ । बडादशैँ, महाअष्टमी र चैते दशैँका बेला यहाँ विशेष पूजा, मेला र श्रद्धालुको भीड लाग्छ । यस मन्दिरको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको मिथिला क्षेत्रको मध्यकालीन राजवंशीय इतिहास, तान्त्रिक परम्परा र जनआस्थाको एकै ठाउँमा सङ्गम हुनु हो । ३. बाराको गढीमाई भगवती मन्दिर बाराको गढीमाई शक्तिपीठ पशुबलिको परम्पराले जोडिएको छ । बारा जिल्लाको महागढीमाई नगरपालिकाको बरियारपुरस्थित यो गढीमाईलाई पनि निकै शक्तिशाली देवीको रुपमा परिचित छन् । बाराको गढीमाई मन्दिर मधेश प्रदेश मात्र नभई नेपाल भारतकै चर्चित देवीस्थल मध्ये एक हुन् । गढीमाई मन्दिर अन्तराष्ट्रिय पहिचान बनाइसकेका शक्तिपीठ हुन् । यसको प्रमुख विशेषता भनेको प्रत्येक पाँच वर्षमा आयोजना हुने बलिप्रदान हो । लाखौको संख्यामा यहाँ बलिप्रदान हुने गर्छ । प्रत्येक पांच वर्षमा मंसिर महिना हुने बलिप्रदान अब २०२९ सालमा आयोजना हुनेछ । पञ्चवर्षिय कार्यक्रम बाहेक प्रत्येक विजयादशमीमा यहाँ ठूलो मेला लाग्नेगर्छ । अन्य शक्तिपीठ जस्तै गढीमाईमा आस्था र विश्वासका पूजा गर्ने भक्तजनहरुको भीड लाग्ने गर्छन । ४. सप्तरीको कंकालिनी भगवती मन्दिर पूर्वपश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत सप्तरीको भारदहस्थित अवस्थित छन् कंकालिनी भगवती मन्दिर । सप्तरीको अर्को प्रसिद्ध शक्तिस्थल हो । भारदह क्षेत्रमा रहेको यस मन्दिरमा सप्तरीसहित धनुषा, महोत्तरी, मोरंग, सुनसरी, सिरहा र सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रबाट श्रद्धालु आउने गर्छन् । बडादशैँका बेला यहाँ निकै बढी चहलपहल हुन्छ । स्थानीय जनश्रुतिअनुसार भारदहमा बस्ती विस्तार वा जमिन खन्ने क्रममा दुर्गास्वरूपको मूर्ति भेटिएको र त्यसपछि देवीको पूजा सुरु भएको बताइन्छ । यो मन्दिरको उत्पत्तिबारे प्रचलित लोकविश्वास हो; यसलाई निश्चित ऐतिहासिक तिथि मिति कतै उल्लेख नभएकाले सदियौंदेखिको रहेको भन्ने जनविश्वास छ । दशैँको विशेष पूजा नवरात्र तथा दशैँमा विशेष पूजा र बलि प्रदान परम्परा पनि छन् । यहाँपनि हजारौको संख्यामा बोका, राँगा र परेवाको बलिप्रदान दिने गरिएको । भाकल गरेका भक्तजनहरुले बलिप्रदान दिने गरेका छन् । पारिवारिक कल्याण, सुख समृद्धि र मनोकामना पूरा हुने विश्वासका साथ भक्तजन यहाँ पुग्छन् । ५. सप्तरीको राजदेवी भगवती मन्दिर सप्तरीको प्रमुख शक्तिपीठहरु मध्ये जिल्लाको सदरमुकाम राजविराजस्थित राजदेवी भगवती मन्दिर पनि एक हुन् । जनकपुरधामको राजदेवी मन्दिरभन्दा फरक, सप्तरीको राजविराजमा पनि राजदेवी भगवतीको प्रसिद्ध मन्दिर छन् । राजविराजको राजदेवी मन्दिरमा बडादशैँका बेला विशेष पूजा हुने र नेपाल तथा भारतका श्रद्धालु आउने गरेको छ । मन्दिरको स्थापत्यमा प्यागोडा शैली उल्लेख गरिएको छ । यस मन्दिरको महत्व मुख्यतः स्थानीय शक्ति उपासना, दशैँको धार्मिक परम्परा र राजविराज क्षेत्रको सांस्कृतिक जीवनसँग सम्बन्धित छ । यसको स्थापना मिति तथा प्राचीन इतिहासबारे विस्तृत विवरण नभएकाले यस मन्दिरलाई सदियौंदेखिको रहेको भन्ने जनविश्वास छ । ६. पर्सा, वीरगञ्जको गहवामाई मन्दिर पर्साको विरगञ्जस्थित गहवामाई मन्दिर अन्तराष्ट्रिय रुपमा प्रसिद्ध देशकै प्रमुख शक्तिपीठमध्ये एक हुन् । पर्सा क्षेत्रको धार्मिक पहिचानमा यस मन्दिरले ठूलो महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ । नवरात्र र दशैँमा देवी दुर्गाको आराधना, विशेष पूजा तथा धार्मिक जमघट यहाँका मुख्य गतिविधि हुन् । दशैंमा लाखौको संख्यामा भक्तजनहरुको भीड लाग्ने गरेको छ । वीरगञ्जको व्यस्त सहरी जीवनबीच मन्दिरले धार्मिक परम्पराको निरन्तरता कायम राखेको छ । गहवामाई मन्दिरलाई सप्तरीको छिन्नमस्ता वा बाराको गढीमाईसँगै मधेशका महत्वपूर्ण भगवतीस्थलमध्ये एक हुन् । ७. महोत्तरीको सोनासती महारानी मन्दिर महोत्तरीको औरही नगरपालिका ८ भोइल गाउँस्थित सोनासती महारानी मन्दिरपनि मधेश प्रदेशका प्रमुख शक्तिपीठ मध्ये एक हुन् । यसलाई सोनामाई मन्दिर पनि भनिन्छ । मिथिला क्षेत्रका साथै भारतको बिहारबाट समेत हजारौको संख्यामा श्रद्धालु यहाँ आउने गर्छन् ।यस शक्तिपीठको मुख्य विशेषता चाहिँ दशैँको भूतमेला हो । बडादशैँको षष्ठीदेखि दशमीसम्म यहाँ परम्परागत भूतमेला लाग्ने गर्छ । ती भूत मेलाले अन्तराष्ट्रियस्तरमै छुटै पहिचान बनाएका छन् । यस मन्दिरलाई तन्त्रमन्त्रले गर्दा सिद्धपिठको रुपमा लिने गरिन्छ । भूतप्रेत, तन्त्रमन्त्र तथा नकारात्मक प्रभावबाट मुक्ति पाइने जनविश्वासका कारण भक्तजन यहाँ पुग्छन् । सन्तान प्राप्ति, पारिवारिक सुख र संकट निवारणको कामना गर्दै पूजा गर्ने परम्परा छ । सोनासती महारानीको मूर्ति स्थापना हुनुअघि कहचरिया स्थानको पुरानो सिसौको रूखसँग देवीको बासस्थानसम्बन्धी जनश्रुति जोडिएको छ । ८. सर्लाहीको चमेलीमाई मन्दिर सर्लाही जिल्लाको सलेमपुरस्थित चमेलीमाई मन्दिर पनि प्रदेशका प्रमुख शक्तिपीठमध्ये पर्दछन् । यहाँ नेपालका विभिन्न भाग तथा भारतबाट समेत श्रद्धालु दर्शनका लागि आउने गरेको विवरण पाइन्छ । देवी चमेलीमाईलाई शक्ति स्वरूपा तथा भक्तजनको कल्याण गर्ने देवीका रूपमा पूजा गरिन्छ । नवरात्र र दशैँको समयमा विशेष पूजापाठ हुने भएकाले यस क्षेत्रको धार्मिक चहलपहल बढ्छ । स्थानीय जनआस्था र परम्पराले मन्दिरलाई सामुदायिक धार्मिक पहिचानसँग जोडिएको छ । ९. रौतहटको दुर्गा भगवती मन्दिर रौतहटको दुर्गा भगवतीपुर गाउँपालिको मत्सरी गाउँस्थित यो दुर्गा मन्दिर यस क्षेत्रको महत्वपूर्ण ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थल हो । रौतहटको ऐतिहासिक दुर्गा मन्दिरलाई प्रदेश प्रमुख धार्मिक स्थलमध्ये उल्लेख गरिएको छ । यहाँ पनि दशैँमा ठूलो मेला गरेको छ । दुर्गा उपासनाको केन्द्रको रुपमा पनि यस मन्दिरलाई लिने गरिन्छ । यहाँ देवी दुर्गालाई शक्ति, सुरक्षा र कल्याणकी अधिष्ठात्रीका रूपमा पूजा गरिन्छ । नवरात्रको विशेषताः घटस्थापनादेखि महानवमीसम्म पूजापाठ, धार्मिक अनुष्ठान र श्रद्धालुको हजारौको संख्यामा आवागमन हुन्छ । यस मन्दिरको स्थापना विक्रम संवत् १९८४ अर्थात् सन् १९२७ मा भएको उल्लेख छ । १०. सिरहाको दुर्गा मन्दिर सिरहाको सदरमुकाम लहानस्थित यो दुर्गा मन्दिर निकै शक्तिशाली आस्थाको केन्द्र रहेको छ । लहानस्थित दुर्गा मन्दिर सिरहा जिल्लाको नवरात्रका बेला विशेष चहलपहल हुने देवीस्थलमध्ये एक हो । मधेशका प्रमुख शक्तिपीठबारे प्रकाशित विवरणमा पनि यस मन्दिरलाई उल्लेख गरिएको छ। नवरात्रमा नौ दिनसम्म देवी दुर्गाको आराधना गर्ने परम्परा छ । दशैँका अवसरमा विशेष पूजा, प्रसाद र हजारौको संख्यामा भक्तजनहरुको जमघट हुन्छ । ११. सप्तरीको चण्डी भगवती मन्दिर सप्तरीको राजविराजस्थित चण्डी भगवती मन्दिर पनि देशकै प्रमुख देवीस्थल मध्ये एक हुन् । राक्षसहरुलाई बध गर्न माता भगवतीले विभिन्न रुप लिएका मध्ये एक हुन् । महिषासुर, चण्ड–मुण्ड, र शुम्भ–निशुम्भ जस्ता शक्तिशाली राक्षसहरूलाई वध गर्नका लागि ब्रह्मा, विष्णु, र शिव लगायत सम्पूर्ण देवहरूको शरीरबाट निस्किएको तेज (ऊर्जा) मिलेर चण्डी देवीको प्रादुर्भाव भएको हो । चण्ड-मुण्डकोसंहारको क्रममा उनले ’चण्ड’ र ’मुण्ड’ नामक महाभयानक राक्षसहरूको वध गरेकी हुनाले उनलाई चामुण्डा वा चण्डी भनिएको हो । दुर्गा सप्तशतीमा चण्डीपाठ गरिन्छ । चण्डीलाई महाकाली, महालक्ष्मी र महासरस्वतीको एकीकृत रूप मानिएको छ । यसलाई सप्तरीको राजदेवी मन्दिरभन्दा अलग पहिचान गर्नुपर्छ । मन्दिरमा चण्डी भगवतीको पूजा हुन्छ र बडादशैँमा विशेष धार्मिक गतिविधि हुने गर्छ । दशैँमा विशेष पूजापाठ र भक्तजनको भीड लाग्छ । मधेश प्रदेशका अन्य शक्तिपीठहरुमा रौतहटको गौरस्थित राजदेवी मन्दिर, सप्तरीको राजविराजस्थित वैष्णवी काली मन्दिर, सप्तरीकै राजविराजस्थित बागेश्वरी मन्दिर, पर्साको वीरगञ्जस्थित बिरतामाई मन्दिर, सप्तरीको पाटोस्थित डोक्नश्वर मन्दिर रहेका छन् ।
मानव बेचबिखनसम्बन्धी अमेरिकी प्रतिवेदन हङकङद्वारा अस्वीकार
हङकङ, २४ असोज । हङकङ विशेष प्रशासनिक क्षेत्र सरकारले अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको 'सन् २०२६ मानव बेचबिखन प्रतिवेदन' मा गरिएका दाबीहरूलाई शुक्रबार दृढतापूर्वक अस्वीकार गरेको छ। उक्त प्रतिवेदनले हङकङको स्तर 'टियर २' बाट घटाएर 'टियर ३' मा झारेको थियो। हङकङ सरकारले ती दाबीहरूलाई पूर्णतया आधारहीन र हङकङको प्रतिष्ठामा आँच पुर्याउने प्रयासको संज्ञा दिएको छ। शुक्रबार सरकारका प्रवक्ताले बताएअनुसार प्रतिवेदनका दाबीहरू हङकङको वास्तविक अवस्था र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस सहरबारे गरेका सकारात्मक मूल्याङ्कनहरूसँग गम्भीर रूपमा बाझिएका छन्। प्रवक्ताका अनुसार हङकङमा मानव बेचबिखन कहिल्यै पनि व्यापक समस्याका रूपमा रहेको छैन र आपराधिक समूहहरूले यस सहरलाई मानव बेचबिखनको गन्तव्य वा ट्रान्जिट बिन्दु (पारवहन विन्दु) का रूपमा प्रयोग गरेको कुनै सङ्केत पनि देखिएको छैन। प्रतिवेदनले अघिल्लो प्रतिवेदन अवधिको तुलनामा शङ्कास्पद मानव तस्करहरू माथि चलाइएको मुद्दामा आएको कमीलाई हङकङको स्तर घटाइनुको कारण बताएको छ। यसले चीनको तिब्बत (सिजाङ) र सिन्जियाङ क्षेत्रहरूमा मानव अधिकारसम्बन्धी आरोपहरू दोहोर्याएको छ र दक्षिण-पूर्वी एसियामा ठगीजन्य गतिविधिहरूमा संलग्न गराउन चिनियाँ नागरिकहरूको बेचबिखन भइरहेको भन्दै तथाकथित चिन्ताहरू पनि उठाएको छ। हङकङ सरकारका अनुसार अधिकारीहरूले सन् २०२५ मा १२,१०० प्रारम्भिक जाँचहरू गरेका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७ प्रतिशतले बढी हो। उक्त जाँचका क्रममा १५ जना मानव बेचबिखनका पीडितहरू पहिचान गरिएका थिए। ती सबै हङकङका बासिन्दाहरू थिए, जसलाई रोजगारीको प्रलोभन देखाएर दक्षिण-पूर्वी एसियाली देशहरूमा लगिएको थियो। तर, हङकङ सरकारले उनीहरूलाई सुरक्षित रूपमा हङकङ फर्काउन सहयोग गर्नुका साथै सम्भावित मानव बेचबिखन पीडितका रूपमा पहिचान गरी घटनाहरूको अनुसन्धान गर्यो; यसबाट मानव बेचबिखनविरुद्ध लड्ने र आफ्ना बासिन्दाहरूको सुरक्षा गर्ने सरकारको प्रतिबद्धता झल्किन्छ। कानुनका प्राध्यापक तथा 'चिनियाँ एसोसिएसन अफ हङकङ एण्ड मकाउ स्टडीज' का निर्देशक विली फुले शुक्रबार 'ग्लोबल टाइम्स' सँग कुरा गर्दै अमेरिकाद्वारा गरिएको यो स्तर कटौती विश्वसनीय मूल्याङ्कन नभई राजनीतिक रूपमा प्रेरित बदनाम गर्ने प्रयास भएको बताए। फुका अनुसार वासिङ्टनको वास्तविक उद्देश्य मानव अधिकारलाई बहाना बनाएर चीनको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्नु, हङकङको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा कमजोर पार्नु र चीनको विकासलाई रोक्नु हो। फुले बताएअनुसार हङकङमा मानव बेचबिखनसम्बन्धी गतिविधिलाई समेट्ने ५० भन्दा बढी कानुनी प्रावधानहरूका साथै पीडितको पहिचान, कानुन कार्यान्वयन, अभियोजन, संरक्षण र सहयोगका लागि विस्तृत संयन्त्रहरू विद्यमान छन्। उक्त प्रतिवेदनले अमेरिकाको आफ्नै मानव बेचबिखन र मानव अधिकारसम्बन्धी समस्याहरूबाट ध्यान अन्यत्र मोडेको तथा मानव अधिकारका मुद्दाहरूको बारम्बार राजनीतिकरण गर्दा वासिङ्टनको विश्वसनीयतामा आँच पुगेको पनि उनले उल्लेख गरे।
स्वतन्त्रता दिवस भोजका लागि २३ हात्ती मार्ने निर्णय, बोत्सवाना सरकारको आलोचना
काठमाडौँ, १७ असोज । बोत्सवानाले आफ्नो ६०औँ स्वतन्त्रता दिवस मनाउन मासुको जोहो गर्न २३ वटा हात्ती मार्ने अनुमति दिएपछि पशु अधिकारकर्मीहरूको तीव्र आलोचना खेप्नुपरेको छ। विश्वमै सबैभन्दा बढी हात्तीको जनसङ्ख्या रहेको यो दक्षिणी अफ्रिकी मुलुकले बेलायतबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको ६० वर्ष पुगेको अवसरमा देशभर विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दैछ। बीबीसीका अनुसार बोत्सवानाको वातावरण तथा पर्यटन मन्त्रालयले जारी गरेको अनुमतिपत्रले अधिकारीहरूलाई "विशेष अवसर वा सत्कारका लागि" भनी वर्णन गरिएको प्रयोजनका लागि २३ वटा हात्ती र अन्य वन्यजन्तुको सिकार गर्न छुट दिएको छ। तर, सरकारकाे यस निर्णयले वन्यजन्तु संरक्षण समूहहरूमा चिन्ता बढाएको छ। बोत्सवानास्थित 'एलिफेन्ट प्रोटेक्सन सोसाइटी' (हात्ती संरक्षण समाज) का अध्यक्ष ओइट्से नावालेबताएअनुसार हात्तीहरूलाई अझ बढी संरक्षणको आवश्यकता छ। उनले चेतावनी दिए कि उत्सवको भोजका लागि हात्तीको प्रयोग गर्दा वन्यजन्तु संरक्षणबारे गलत सन्देश जान सक्छ । साथै, आधिकारिक रूपमै हात्ती मार्ने कार्यलाई स्वीकृति दिँदा यसलाई स्वीकार्य मानिने अवस्था सिर्जना भई अवैध सिकारलाई समेत बढावा मिल्न सक्छ। "बन्दुकको आवाजका कारण सधैँ एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा लखेटिँदा हात्तीहरूले आफ्नो सामाजिक संरचना गुमाएका छन्," नावाले भने। उता, बोत्सवानाका केही नागरिकले 'खुर-मुख रोग' को प्रकोपका बिच वन्यजन्तुको मासु उपभोग गर्ने विषयमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, अधिकारीहरूले रोगको फैलावट नियन्त्रण गर्न विभिन्न उपाय लागू गरेका छन्।माउनका एक वृद्ध, छेनात्से मोनवेलाले आफ्नो समुदायलाई हात्तीको सट्टा भैँसी उपलब्ध गराइनुपर्ने बताए। उनले हात्तीको सांस्कृतिक र वातावरणीय महत्त्व रहेको तर्क गर्दै उत्सवका लागि कुन जनावर प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय गर्दा बोत्सवानाको वन्यजन्तु संरक्षणसम्बन्धी विगतको इतिहासलाई ध्यानमा राख्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन । ती २३ वटा हात्तीलाई आठ जिल्लामा विभाजन गरिने भएको थियो। शुक्रबार बिहानसम्म कतिवटा मारिए भन्ने कुरा तत्काल स्पष्ट हुन सकेकाे छैन। स्थानीय सञ्चारमाध्यमका रिपोर्टहरूमा बासिन्दाहरू हात्तीका मृत शरीर वरिपरि जम्मा भएर मासु सङ्कलन गरिरहेको देखाइएको थियो। केही क्षेत्रमा मानिसहरूले चक्कु प्रयोग गरी सिधै जनावरको शरीरबाट मासु काटिरहेको दृश्य पनि देखिएको थियो। चोबे जिल्लामा एउटा विद्यालय परिसरमा रहेको हात्तीको मृत शरीरबाट स्थानीय बासिन्दाले मासु सङ्कलन गरेको घटनापछि स्थानीय सांसदले चिन्ता व्यक्त गरेका थिए । सांसद सिमासिकु मापुलाङ्गाले यसरी जथाभाबी मासु वितरण गर्दा वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि समस्या सिर्जना हुन सक्ने बताए। उनले स्वच्छता कायम गर्न र वितरणलाई व्यवस्थित बनाउन मासुलाई साना प्याकेटहरूमा तयार पार्नुपर्ने सुझाव दिए। वन्यजन्तुको बाहुल्यता भएका केही समुदायमा हात्तीको मासु खाइन्छ, विशेष गरी कानुनी रूपमा गरिएको सिकारबाट प्राप्त मासु स्थानीय स्तरमा वितरण गर्दा। यद्यपि, बोत्सवानाभरि यसलाई दैनिक उपभोग्य मुख्य खाद्य पदार्थका रूपमा लिइँदैन। देशको कानुनले वन्यजन्तुको मासुमा कडा नियन्त्रणको व्यवस्था गरेको छ; सामान्यतया यसको स्वामित्व राख्नका लागि उक्त मासु कानुनी सिकारबाट प्राप्त भएको प्रमाण आवश्यक पर्छ। यस विवादले बोत्सवानाले आफ्नो विशाल हात्तीको जनसङ्ख्यालाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्नेबारे लामो समयदेखि चलिरहेको बहसलाई पुनः ब्युँताएको छ। बोत्सवानामा १ लाख ३० हजारभन्दा बढी हात्ती रहेका छन्। वन्यजन्तु क्षेत्रको नजिक बसोबास गर्ने समुदायहरूले हात्तीले बालीनाली र सम्पत्तिमा क्षति पुर्याएको गुनासो बारम्बार गर्दै आएका छन् भने यी जनावरहरूसँगको जम्काभेटका कारण केही मानिसको ज्यान समेत गएको छ। सरकारले हात्तीको जनसङ्ख्या व्यवस्थापन गर्न र मानिस तथा वन्यजन्तुबिचको द्वन्द्व कम गर्नका लागि 'नियमित सिकार' को बचाउ गर्दै आएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार सिकारबाट प्राप्त हुने रकम स्थानीय समुदायमा संरक्षण र विकासका कार्यहरूमा खर्च गरिन्छ। बोत्सवानाले सन् २०१४ मा तत्कालीन राष्ट्रपति इयान खामाको कार्यकालमा 'ट्रफी हन्टिङ' (मनोरञ्जनात्मक सिकार) मा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। पाँच वर्षपछि उनका उत्तराधिकारी मोकग्वेत्सी मासिसीको पालामा उक्त प्रतिबन्ध फुकुवा गरियो। सन् २०२४ को निर्वाचन जितेर पदभार सम्हालेका राष्ट्रपति डुमा बोकोको कार्यकालमा पनि सिकारको क्रम जारी छ। सरकारको भनाइ अनुसार सिकारबाट प्राप्त राजस्व संरक्षण र स्थानीय विकासमा सहयोग पुर्याउन प्रयोग गरिन्छ। वातावरण तथा पर्यटन मन्त्री विन्टर म्मोलोत्सीले गत वर्ष संसद्लाई जानकारी गराएअनुसार सन् २०२५ मा हात्ती पाइने क्षेत्रका परियोजनाका लागि विशेष हात्ती सिकार कोटाबाट १ करोड ५६ लाख पुला अर्थात करिब ११ लाख अमेरिकी डलर बराबर आम्दानी भएको थियो। यद्यपि, संरक्षणवादी समूहहरूले सिकारको यो स्तर दिगो छ कि छैन भन्ने प्रश्न उठाइरहेका छन्। बोत्सवानाको सिकार नीतिका समर्थकहरूको तर्क छ कि अन्तर्राष्ट्रिय आलोचनाले सधैँ हात्तीको ठूलो जनसङ्ख्यासँगै बसोबास गर्ने ग्रामीण समुदायले भोग्नुपर्ने कठिनाइहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्दैन। उनीहरू भन्छन् कि हात्तीको बासस्थान र मानिसका खेत तथा बस्तीहरू एकअर्कासँग जोडिँदै जाँदा हात्तीले बालीनाली र पूर्वाधार नष्ट गर्न सक्छन् तथा मानिसहरूका लागि खतरा पनि निम्त्याउन सक्छन्।
आज अन्तर्राष्ट्रिय गरिबी निवारण दिवस, बिभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइदैँ
स्वच्छ खाद्यन्नको महत्त्व र यसलाई जोगाउनु पर्ने आवश्यकता
विश्व खाद्य दिवस, बिभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइदैँ
पथरीमा पाँचौँ सिरिजंघा वडाध्यक्ष कप फुटबल प्रतियोगिता हुँदै
सप्तकोसी मोटरबोट दुर्घटना : तीनजनाको मृत्यु, चार बेपत्ता
गौरादह १ का ७६ जग्गादाता सम्मानित
सातै प्रदेशका मुख्यमन्त्री सहभागी हुने अन्तरप्रदेश सम्मेलन विराटनगरमा
राप्रपा कोशी अधिवेशनमा ‘रक्सी र मासु’को विषयले विवाद
पथरी गोल्डकप चलिरहँदा बढ्यो असन्तुष्टि, सम्मानदेखि निमन्त्रणासम्म प्रश्नैप्रश्न
एनआरटी सेमिफाइनलमा: साविक विजेता सलहेस ३–० ले पराजित
पथरीशनिश्चरे गोल्डकप उपाधि रक्षा गर्ने दबाबमा सलहेस, एनआरटीलाई रोक्ने चुनौती
राजश्वको दायरामा आउन व्यापारीलाई प्रमुख रजकको आग्रह, कर शिक्षा अभियान चलाइने
रौतहटमा अपराधदेखि विपद्सम्म चुनौती, तीन महिनामा ५७ लाख बढीको सामान बरामद
रास्वपाका निलम्बित धनुषा सभापति यादवसँग तीन दिनभित्र स्पष्टीकरण माग
पिकअपमा माछाको आडमा पटका तस्करी, रौतहटका युवकसहित दुईजना प्रहरी नियन्त्रणमा
बढी भाडा यात्रुलाई फिर्ता, चर्को आवाज निकाल्ने दुई मोटरसाइकल ट्राफिक प्रहरीको नियन्त्रणमा
गोलबजारका तत्कालीन मेयर साहसहित सातजनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा
रास्वपा धनुषा सभापतिले वैवाहिक सम्बन्ध विच्छेद गराउन दबाब दिएको एसपी खड्का आरोप
महोत्तरीमा सात महिनामा साढे ४ करोडभन्दा बढीको अवैध सामान बरामद
भोटेकोशी बाढी अपडेट : १ हजार ४ सय ५८ जनाको शव फेला
१३६ किलो गाँजासहित ट्रक र चालक पक्राउ
भोटेकोशी बाढी : बागमती प्रदेशमा २३ सय परिवार विस्थापित, तीन सय उद्योगमा पौने तीन अर्बको क्षति
चाडपर्वमा ललितपुरमा सुरक्षा कडा : १ हजार ३४९ प्रहरी परिचालन
दसैँ–तिहारमा पूर्वी चितवनको सुरक्षा ‘क्यामेराको नजर’मा, गस्तीमा बडी वनदेखि जीपीएससम्म
विश्व पर्यटन दिवसको अवसरमा स्मार्ट दरबार होटलमा एक दिने चित्रकला प्रदर्शनी
गोदावरीमा साझा बसको रात्रीकालीन सेवा विस्तार
आयुर्वेददेखि वातावरण संरक्षणसम्म : भारतमा सम्मानित भए डा. तिम्सिना
फार्मदेखि किचेनसम्म खाद्य स्वच्छतामा वरपीपल रिसोर्ट अति उत्तम
पर्वतको फर्सेमा २५ घर बगे, प्रहरी घटनास्थल पुग्न सकेन
पोखरा महानगपालिकाले दियो बाढी पीडितलाई ४५ लाख
नेकपा नेता पुनले भेट प्रधानमन्त्री शाह, राेल्पा पहिराेबारे गराए ध्यानाकर्षण
मुस्ताङ प्रहरीले फाडयो ४ रोपनीको गाँजा खेत
निर्मल पुर्जाको निधनमा अन्नपुर्ण गाउँपालिकामा शोक बिदा
म्याग्दी मालिकाको बिम गाउँमा पाथीभरा माताको मन्दिर स्थापना
पेस्तोल र लागूऔषध सहित तीन जना पक्राउ
रुकुम पश्चिममा सय मिटर तल जिप खस्दा दुईजनाको मृत्यु ·
लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री आचार्यले पाए विश्वासको मत
लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री आचार्यले विश्वासको मत लिदैँ
तीन दिन देखी बेपत्ता कपिलवस्तुको मेयर सिंह मृत फेला
मोटरसाइकलमा जनताको ढोकासम्म पुग्ने सांसद हरिप्रसाद भुसाल
रास्वपा महाधिवेशनः लुम्बिनी प्रदेशबाट सुबास शर्मा र सुशील अधिकारी बलिया दाबेदार
सुन जस्तो देखिने पहेँलो धातु सहित २ जना पक्राउ
नौवस्ता कारगारभित्र अवैध कारोबार, सदैव झडप
घुम्ने हाे दशैंमा ‘भर्जिन’ प्रदेश कर्णाली ? यी हुन सक्छन् उपयुक्त विकल्प
जाजरकोटमा बोलेरो दुर्घटना, दुई जनाको मृत्यु
कर्णालीका सांसदको आफन्त मोह, स्वकीयमा ज्वाइँदेखि छोरासम्मलाई नियुक्ति
कांग्रेस मुगु सभापतिमा तिलकबहादुर मल्ल
कर्णाली योजना आयोगको उपाध्यक्ष डा. खत्रीले लिए शपथ
वीरेन्द्रनगरमा धमाधम निर्माण हुँदै फोर लेन सडक
कर्णालीका सांसदले दशैँ भत्ता बुझे, मुख्यमन्त्री र मन्त्रीले सोमबार बुझ्ने
जेनजी आन्दोलनमा फरार भएका कैदी खोज्न कर्णालीमा पाँच हजार प्रहरी खटाइने
रास्वपा सभापति लामिछाने तीन दिने भारतकाे धार्मिक भ्रमणमा
सुदूरपश्चिमका एमाले सांसद थापाले पदबाट राजीनामा
कांग्रेसले सुदूरपश्चिमको बजेटमाथिको छलफल बहिष्कार गर्ने
महाकाली नदीमा पिलर भाँचिएपछि चुँडियो झोलुंगे पुल
भोटेकोशी बाढी पीडितलाई सुदुरपश्चिम सरकारको २ करोड सहयोग
सुदुर पश्चिमका मुख्यमन्त्री भट्टले पाए विश्वासको मत
सुदुरपश्चिमका मुख्यमन्त्रीमा भट्ट नियुक्त, आजै ३ बजे सपथ
सुदुरपश्चिम प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा भट्टले तीन बजे सपथ लिने
स्पेनमा भयानक रेल दुर्घटना: ६४ को मृत्यु, दर्जनौँ घाइते
ब्राजिलको राष्ट्रपति निर्वाचनमा पराजित भएपछि बोल्सेनारो अमेरिका पलायन
काठमाडौं, ११ कात्तिक । ब्राजिलको राष्ट्रपति निर्वाचनमा पराजित भएपछि फ्लाभियो बोल्सेनारो अमेरिका पलायन भएका छन् । राष्ट्रपतीय चुनाव हारेको दुई दिनपछि नै बोल्सोनारोले ब्राजिल छोडेका थिए । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका एक वरिष्ठ अधिकारीले बोल्सोनारो र उनको परिवारलाई अमेरिका प्रवेश गर्न दिने र उनीहरूलाई भिसा जारी गर्ने निर्णय गरेको जानकारी दिएका छन् । ब्राजिलका अधिकारीहरूले फ्लाभियो बोल्सोनारो कहाँ छन् भन्नेबारे अनुसन्धान गरिरहेको बताएका छन् । ब्राजिलको लिबरल पार्टीका राष्ट्रपतीय उम्मेदवार फ्लाभियो बोल्सोनारो, राष्ट्रपतीय चुनावको दोस्रो चरणमा पराजित भएका थिए । आइतबार भएको चुनावको दोस्रो चरणमा राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले बोल्सोनारोलाई पराजित गरेका थिए। बोल्सोनारोमाथि खेलकुद सट्टेबाजीसम्बन्धी एउटा मुद्दा र उनका पिता जायर बोल्सोनारोको बारेमा बनाइएको चलचित्रसँग जोडिएको विषयमा अनुसन्धान भइरहेकाले उनले ब्राजिल छाडेको बताइन्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार ब्राजिलको चुनावमा धाँधली भएको आशंका गरेका थिए ।
इजरायलमा नयाँ प्रधानमन्त्री चुनिन २८ दिनकाे समय, यस्ताे छ सरकार गठन प्रकिया
काठमाडौं, ११ कात्तिक। इजरायलमा अहिलेसम्म कुनै पनि दलले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न सकेका छैनन्, जसको अर्थ यहाँ सधैं गठबन्धन सरकार बन्ने गरेको छ। सरकार गठनको यो प्रक्रिया मतगणना सकिएपछि सुरु हुन्छ। इजरायलका राष्ट्रपतिले विभिन्न दलका नेताहरूसँग परामर्श गर्छन् र जसले सरकार गठन गर्न सक्ने सबैभन्दा बढी सम्भावना देख्छन्, त्यही नेतालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गर्छन्। त्यसपछि ती नेतासँग गठबन्धन बनाउन २८ दिनको समय हुन्छ। यदि थप समय आवश्यक परेमा उनीहरूले १४ दिनको म्याद थपका लागि अनुरोध गर्न सक्छन्। यदि यो अवधिभित्र वार्ता सफल भएन भने राष्ट्रपतिले अर्को कुनै नेतालाई गठबन्धन बनाउने प्रयास गर्नका लागि छनोट गर्न सक्छन्। यदि त्यो प्रयास पनि असफल भएमा 'नेसेट' (इजरायली संसद्) का सदस्यहरूले राष्ट्रपतिलाई तेस्रो नेतालाई मौका दिन आग्रह गर्न सक्छन्। यदि त्यो प्रयाससमेत असफल भएमा नयाँ निर्वाचनको घोषणा गरिन्छ। सन् २०१९ देखि २०२२ को बीचमा इजरायलमा पाँच पटक निर्वाचन भयो किनकि राजनीतिक दलहरू पटक-पटक एक-अर्कासँग सहकार्य गर्न असफल भइरहेका थिए। सन् २०२२ को निर्वाचनपछि बेन्जामिन नेतान्याहुको 'लिकुड' पार्टी १२० सिटमध्ये ३२ सिट जितेर सबैभन्दा ठूलो दल बन्यो। पछि उनले केही अति-दक्षिणपन्थी दलहरूसँग गठबन्धन गरे, जसले उनलाई र उनका सहयोगीहरूलाई ६४ सिटसहितको बहुमत दिलायो।
पूर्व मिस स्विट्जरल्यान्डको ट्रम्पमाथि बलात्कारको आरोप, भनिन, 'लुगा च्याते, रगत बग्याे'
काठमाडौं, ११ कात्तिक । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पुनः एकपटक विवादमा तानिएका छन्। डेमोक्रेटिक पार्टीले ट्रम्पविरुद्ध यौन हिंसाका गम्भीर आरोपहरू समेटिएको एउटा नयाँ प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ। उक्त प्रतिवेदनमा पूर्व 'मिस स्विट्जरल्याण्ड' तथा मोडल बिट्रिस केउलले ट्रम्पमाथि बलात्कारको आरोप लगाएको उल्लेख छ। केउलका अनुसार सन् १९९३ को नोभेम्बरमा घटेको एउटा घटना, यसलाई उनले यसअघि केवल दुर्व्यवहार र अवाञ्छित स्पर्शका रूपमा वर्णन गरेकी थिइन्, अहिले भनिएकाे छ याे वास्तवमा ट्रम्पद्वारा गरिएको बलात्कार थियो। यसबाहेक, अमेरिकी तल्लो सदन (हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्स) का डेमोक्र्याटहरूद्वारा तयार पारिएको उक्त प्रतिवेदनमा ट्रम्प र कुख्यात यौन अपराधी जेफ्री एपस्टिनबीच सम्बन्ध रहेको आरोपबारे विस्तृत विवरण दिइएको छ। ह्वाइट हाउसले प्रतिवेदनमा लगाइएका सबै आरोपहरूलाई स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरेको छ। ह्वाइट हाउसका एक प्रवक्ताले बताए अनुसार यसको उद्देश्य अमेरिकी जनताको ध्यान राष्ट्रपति ट्रम्पका ऐतिहासिक उपलब्धिहरू र रिपब्लिकन पार्टीको बढ्दो लोकप्रियताबाट अन्यत्र मोड्नु हो। अमेरिकी तल्लो सदन (हाउस) को न्यायिक समितिका डेमोक्र्याट सदस्यहरूले ५३ पृष्ठको एक प्रतिवेदनमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमाथि लागेका यौन दुराचारसम्बन्धी आरोपहरूको फेरि चर्चा गरेका छन्। ट्रम्प कुनै समय जेफ्री एपस्टिनका नजिकका साथी थिए। नाबालिगहरूको यौन तस्करीसँग सम्बन्धित आरोपमा हिरासतमा रहेका बेला सन् २०१९ मा एपस्टिनको मृत्यु भयो, जसलाई आधिकारिक रूपमा आत्महत्या भनी ठहर गरिएको थियो। बलात्कारका आरोपहरूबारे, डेमोक्र्याटिक पार्टीले 'मिस स्विट्जरल्याण्ड' रहिसकेकी बिट्रिस केउलसँगको एक अन्तर्वार्तालाई उद्धृत गरेको छ। केउलका अनुसार, उनी २४ वर्षकी हुँदा पहिलो पटक ट्रम्पलाई भेटेकी थिइन्। यो भेट न्युयोर्कको प्लाजा होटलमा आयोजित एक सुन्दरी प्रतियोगिताका क्रममा भएको थियो, जुन होटल त्यस समयमा ट्रम्पको स्वामित्वमा थियो। केउलको दाबी छ कि ट्रम्पले उनलाई "म तिम्रो ख्याल राख्नेछु" भनेका थिए र भिसा प्राप्त गर्न तथा न्युयोर्क विश्वविद्यालयमा भर्ना पाउन सहयोग गर्ने वाचा गरेका थिए। त्यसको केही समयपछि जेफ्री एपस्टिनले उनलाई सम्पर्क गरे र मार-ए-लागोमा आयोजना गरिएको एउटा पार्टीमा निम्त्याए। प्रतिवेदनमा दाबी गरिएअनुसार पछि ट्रम्पका एक प्रतिनिधिले केउल लाई एटलान्टिक सिटीस्थित 'ट्रम्प प्लाजा होटल' को एउटा कोठामा भेट्न बोलाए। केउलको आरोप छ कि कोठाभित्र पस्नेबित्तिकै ट्रम्पले उनलाई समाते र बलात्कार गरे। यस आक्रमणका क्रममा उनका लुगाहरू च्यातिए, साथै उनको शरीरमा विभिन्न चोटपटक र कोतरिएका दागहरू लागे। एक अन्तर्वार्तामा केउलले उक्त घटनालाई अत्यन्तै क्रूर भएको बताएकी छिन्। डोनाल्ड ट्रम्पले निरन्तर रूपमा यो दाबी गर्दै आएका छन् कि जेफ्री एपस्टिन कुनै गलत काम वा गैरकानूनी गतिविधिमा मुछिनु धेरै अघि नै उनले एपस्टिनसँगको आफ्नो मित्रता तोडिसकेका थिए। अमेरिकी न्याय विभागलाई 'एपस्टाइन फाइलहरू' सार्वजनिक गर्नबाट रोक्न ट्रम्पले महिनौँसम्म कानुनी लडाइँ लडे। तर, अन्ततः उनले अमेरिकी कंग्रेसद्वारा पारित एउटा विधेयकमा हस्ताक्षर गरे, जसले यी कागजातहरू सार्वजनिक रूपमा खुला गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको थियो। डेमोक्र्याटहरूका अनुसार, मोडल केउलको भनाइ ट्रम्पमाथि लगाइएका यौन हिंसासम्बन्धी विगतका अन्य आरोपहरूसँग मेल खान्छ। तल्लो सदनको न्यायिक समितिका डेमोक्र्याटिक सदस्य जेमी रस्किनले न्याय विभागमाथि राष्ट्रपतिलाई बचाउनका लागि उनका कथित अपराधहरू लुकाएको आरोप लगाए। उनले भने, "कम्तीमा पाँच जना महिलाले ट्रम्पमाथि बलात्कारको प्रत्यक्ष आरोप लगाएका छन्, जुन घटनाहरू या त एपस्टाइनसँग जोडिएका छन् वा एपस्टाइनको उपस्थितिमा भएका थिए।" यस सन्दर्भमा, डेमोक्र्याटहरूले महान्यायाधिवक्ता टड ब्लान्चसँग ट्रम्प र एपस्टाइनबीचको सम्बन्धबारे निष्पक्ष छानबिन गर्न एक विशेष अनुसन्धानकर्ता नियुक्त गर्न माग गरेका छन्। 'अमेरिकी न्याय विभाग ट्रम्पलाई जोगाउन केन्द्रित छ' उनीहरूको तर्क छ कि न्याय विभाग र एफबीआई न्याय सुनिश्चित गर्नुको सट्टा ट्रम्पलाई बचाउन केन्द्रित छन्। यो विशेष अनुसन्धानकर्तालाई पूर्व राष्ट्रपति मात्र नभई, एपस्टाइनलाई सहयोग गर्ने वा उक्त षड्यन्त्रमा संलग्न अन्य सबै व्यक्तिहरूको पनि छानबिन गर्ने जिम्मेवारी दिइनुपर्छ। यद्यपि, डेमोक्र्याटहरूले यो पनि स्वीकार गरे कि न्याय विभागबाट, टड ब्लान्चको नेतृत्वमा, यस्तो कदम चालिने सम्भावना अत्यन्त न्यून छ, किनकि ब्लान्च यसअघि ट्रम्पका निजी वकिलका रूपमा काम गरिसकेका व्यक्ति हुन्। तिखो टिप्पणी गर्दै उनीहरूले भने, "राष्ट्रपतिलाई जसरी पनि बचाउनका लागि, न्याय विभाग आफैं अहिले एपस्टाइन मानव बेचबिखन प्रकरणलाई ढाकछोप गर्न लागिपरेको छ। टड ब्लान्च डोनाल्ड ट्रम्पका निजी वकिलबाट अब उनका 'निजी महान्यायाधिवक्ता' बन्न पुगेका छन्।"
अमेरिकी आप्रवासनमा ट्रम्पले ल्याएका ५ ठूला परिवर्तन तर 'गाेल्डेन टिकट' फ्लप
काठमाडौं, ११ कार्तिक। डोनल्ड ट्रम्पका भाषणमाहरूमा आप्रवासन सधैं केन्द्रबिन्दुमा रहँदै आएको छ। सन् २०१५ मा आफ्नो पहिलो राष्ट्रपतीय कार्यकालका लागि उम्मेदवारी घोषणा गर्न 'ट्रम्प टावर' को सुनौलो एस्केलेटरमा उक्लिँदा, उनले मेक्सिकोमाथि सीमापारि लागुऔषध र अपराध पठाएको आरोप लगाएका थिए र त्यसयता यो विषय उनको राजनीतिक अभियानको मुख्य नारा बन्दै आएको छ। आप्रवासीहरूको आगमन रोक्ने उद्देश्यले पहिलो कार्यकालमा अघि सारिएका उनका केही योजनाहरूलाई अदालतले रोकिदिएको थियो। तर, दोस्रो कार्यकालमा भने यस्ता अवरोधहरू कम भएका छन्; यसको मुख्य कारण सर्वोच्च अदालतको अनुकूल संरचना र कंग्रेसबाट सीमा नियन्त्रणका लागि प्राप्त अर्बौं डलरको थप बजेट हो। अमेरिकामा कसलाई बस्न दिने भन्ने प्रश्न आगामी मध्यावधि निर्वाचनमा मतदाताहरूका लागि एउटा ठूलो मुद्दा बनेको छ। यस निर्वाचनलाई धेरैले ट्रम्पको राष्ट्रपतीय कार्यकालप्रतिको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरेका छन्। सन् २०२४ को सफल चुनावी अभियानका क्रममा उनले सीमा बन्द गर्ने र ठूलो सङ्ख्यामा आप्रवासीहरूलाई देश निकाला गर्ने वाचा गरेका थिए र उनले यी दुवै वाचा पूरा गरेका छन् भन्ने कुरामा सायदै कसैले शंका गर्न सक्ला। तर, कडा कदमको समर्थन गर्नेहरूमा समेत अहिलेको यो कठोर कारबाही केही बढी नै भयो कि भन्ने चिन्ता देखिन थालेको छ। उनको यो प्रमुख नीति मुख्यतया पाँच तरिकाले कार्यान्वयनमा आएको छ: धेरै हदसम्म बन्द रहेको सीमा जो बाइडेनको राष्ट्रपतीय कार्यकालमा सीमा पार गर्नेहरूको संख्या ह्वात्तै बढ्यो। सन् २०२३ र २०२४ मा मात्रै दक्षिणी सीमामा आप्रवासीहरूसँगका ४५ लाखभन्दा बढी 'भेटघाट' रेकर्ड गरिए, जसले अमेरिकातर्फ अघि बढिरहेका मानिसहरूको ठूलो संख्यालाई दर्शाउँछ। बाइडेन प्रशासनले अन्ततः शरणसम्बन्धी दाबीहरूमा कडाइ गरेर र अमेरिकामा अवैध रूपमा प्रवेश गर्ने आप्रवासीहरूलाई कुनै कानुनी प्रक्रिया पूरा नगरी फिर्ता पठाएर मासिक संख्यामा उल्लेख्य कमी ल्यायो। जब ट्रम्प पुनः सत्तामा फर्किए आप्रवासीहरूको त्यो ठूलो प्रवाह निकै कम भयो। सीमामा हुने यस्ता भेटघाट वा आगमनको संख्या ह्वात्तै घट्यो। ट्रम्पको कार्यकालको पहिलो वर्षको अन्त्यसम्म आइपुग्दा बाइडेन प्रशासनका बेला विश्वभर चर्चाको विषय बनेका अस्तव्यस्त दृश्यहरू धेरै हदसम्म हराइसकेका थिए। उदाहरणका लागि, सन् २०२५ को नोभेम्बरमा टेक्सासको सीमावर्ती सहर 'एल पासो' को भ्रमण गर्दा बीबीसीले त्यहाँका सडकहरू शान्त अवस्थामा पायो। जबकि, केही समय अघिसम्म त्यही ठाउँमा हजारौं आप्रवासीहरूका लागि अस्थायी शिविरहरू खडा गरिएका थिए, जहाँ उनीहरू अमेरिकी आप्रवासन प्रक्रियाको प्रतीक्षा गर्दै बस्ने अनुमति पाएर बसेका थिए। अमेरिकी इतिहासकै "सबैभन्दा सुरक्षित" सीमा भनेर उनले प्रायः वर्णन गर्ने अवस्था हासिल गर्न ट्रम्प प्रशासनले आक्रामक र बहुआयामिक रणनीति अपनाएको छ। यसमा सीमानामा शरणार्थी आवेदनहरूलाई प्रभावकारी रूपमा रोक्ने, पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई अमेरिकाभित्र छाड्ने अभ्यासको अन्त्य गर्ने, सीमानामा सेना परिचालन गर्ने र उत्तरतर्फ (अमेरिकातिर) आउँदै गरेका आप्रवासीहरूको प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न मेक्सिकोलाई दबाब दिने जस्ता कार्यहरू समावेश छन्। होमल्याण्ड सेक्युरिटी (गृह सुरक्षा) सचिव मार्कवेन मुल्लिनले १६ अक्टोबरमा जारी गरेको एक विज्ञप्तिमा भने, "राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी जनतालाई सुरक्षित सीमानाको वाचा गर्नुभएको थियो, र तथ्याङ्कले उहाँले त्यो पूरा गर्नुभएको पुष्टि गर्छ, नतिजाहरू एकदमै स्पष्ट छन्: कडा कार्यान्वयन प्रभावकारी हुन्छ।" पर्खाल निर्माण कार्यमा तीव्रता अमेरिका-मेक्सिको सीमाना—जुन करिब २,००० माइल (३,२१८ किलोमिटर) लामो छ, त्यहाँ एउटा "ठूलो र सुन्दर पर्खाल" बनाउने प्रतिबद्धता ट्रम्पको सन् २०१६ को चुनावी अभियानको मुख्य वाचा थियो। ट्रम्पको "वन बिग ब्युटिफुल" खर्च विधेयक अन्तर्गत प्राप्त ४६.५ अर्ब डलरको नयाँ बजेटका कारण, उनको कार्यकालमा यस निर्माण कार्यले थप गति लिएको छ। सरकारी तथ्याङ्क अनुसार, ट्रम्प ह्वाइट हाउसमा फर्कनुअघि नै सीमानासँग जोडिएको करिब ६४४ माइल लामो "प्राथमिक पर्खाल" र अमेरिकी भूभागभित्र अलि भित्रपट्टि ७५ माइल लामो "द्वितीयक" पर्खाल निर्माण भइसकेको थियो। त्यसयता, थप २५० माइल नयाँ पर्खाल निर्माण सम्पन्न भएको छ। यसमा प्राथमिक र द्वितीयक पर्खालका साथै जलमार्गमा बनाइएका अवरोधहरू र अवैध प्रवेश पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने प्रविधिहरू पनि समावेश छन्। हाल थप १,४४३ माइल लामो अवरोध (पर्खाल वा बार) निर्माणको क्रममा छ। तर, विज्ञहरूले वास्तवमा के निर्माण गरिएको छ, केवल सुधार वा अद्यावधिक मात्र होइन, भन्ने विषयमा अझ जटिल तस्बिर प्रस्तुत गरेका छन्। यसका साथै, उक्त पर्खालले आप्रवासनसम्बन्धी समग्र तथ्याङ्कमा पारिरहेको प्रभावबारे बहस हुन सक्छ। "नयाँ पर्खाल निर्माण कार्य वास्तवमै तीव्र गतिमा अघि बढेको भए पनि सीमा पार गर्ने मानिसहरूको संख्यामा कुनै उल्लेखनीय परिवर्तन आएको छैन," अमेरिकन इमिग्रेसन काउन्सिलका आप्रवासन प्रवर्तन विज्ञ आरोन राइक्लिन-मेल्निकले भने। सीमा पर्खालका कारण आप्रवासीहरूले सीमा पार गर्ने क्रम घटेको भन्ने कुनै संकेत नदेखिएको उनले बताए । तर, पनि यो संख्या घट्नुमा ट्रम्पका नीतिहरू र उनले दिएका सन्देशहरूको भूमिका बढी छ। यता ट्रम्पले भने अझै पनि यस पर्खाललाई एक सफल नीतिका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन् र यसको खर्च मेक्सिकोले व्यहोरेको दाबी गर्न छाडेका छैनन्। "म पर्खालको राजा हुँ," अक्टोबर १७ मा केन्टकीमा आयोजित एक र्यालीमा ट्रम्पले भने। "अनि अर्को कुरा, त्यो पर्खालका लागि मेक्सिकोले नै पैसा तिरेको हो। मैले उनीहरूमाथि भन्सार शुल्क र अन्य यस्ता खर्चहरू लगाएँ, जुन उनीहरूले इतिहासमै कहिल्यै तिरेका थिएनन्।" हिरासत र देशनिकालाको संख्यामा तीव्र वृद्धि ट्रम्पको आप्रवासन नीतिसँग सम्बन्धित अधिकांश समाचारहरू अमेरिकाको भित्री भूभागबाट आएका छन्। त्यहाँ 'इमिग्रेसन एन्ड कस्टम्स इन्फोर्समेन्ट'का अधिकारीहरूले अमेरिकामा गैरकानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका भनिएका व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गर्न सञ्चालन गरेका अभियानहरूले देशभरका सहरहरूलाई तरङ्गित बनाएका छन्। आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा ट्रम्पले "अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो देशनिकाला अभियान" तत्काल सुरु गर्ने वाचा गरेका थिए। अधिकारीहरूका अनुसार, यो अभियान सुरुमा अपराधमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरेर अघि बढाइनेछ। 'युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, बर्कले' र 'युसीएलए' द्वारा सञ्चालित 'डिपोर्टेसन डाटा प्रोजेक्ट' (अमेरिकी आप्रवासनसम्बन्धी तथ्याङ्क राख्ने संस्था) का अनुसार ट्रम्प पुनः सत्तामा आएयता पक्राउ पर्नेहरूको संख्या र त्यसपछि आप्रवासनसम्बन्धी हिरासत केन्द्रहरूमा राखिनेहरूको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। यस वर्षको जुलाई महिनामा मात्रै करिब ५०,००० मानिसहरूलाई हिरासतमा लिइएको छ, जुन एक कीर्तिमान हो। तर, सोही तथ्याङ्कले के देखाउँछ भने पक्राउ परेकाहरूमध्ये ठूलो हिस्सा त्यस्ता व्यक्तिहरूको छ, जसको कुनै आपराधिक पृष्ठभूमि वा अपराधमा दोषी ठहरिएको रेकर्ड छैन। जुलाई २०२६ मा आपराधिक पृष्ठभूमि भएका आप्रवासीहरूलाई हिरासतमा लिने दर घटेर २७ प्रतिशतमा पुगेको थियो, जुन अहिलेसम्मकै सब भन्दा कम हो। देशनिकाला गरिनेहरूको संख्यामा पनि व्यापक वृद्धि भएको छ। यस वर्षको जुलाईको मध्यसम्ममा, आइसले दैनिक औसत १ हजार २५५ जनालाई देशबाट बाहिर निकालिरहेको थियो। बाइडेनको कार्यकालको अन्तिम महिनाहरूमा यो संख्या दैनिक करिब ७७० थियो यद्यपि बाइडेनको कार्यकालको अन्तिम वर्षमा पनि देशनिकाला गरिनेहरूको संख्यामा तीव्र वृद्धि भएको थियो। तर अमेरिकी सहरहरूमा आइसद्वारा अपनाइएका कार्यशैलीले धेरै अमेरिकीहरूलाई असहज बनाएको छ; यसमा ती व्यक्तिहरू पनि समावेश छन् जसले व्यापक रूपमा अझ कडा प्रतिबन्धहरूको समर्थन गरेका थिए। सन् २०२६ को सुरुतिर मिनियापोलिसमा सञ्चालित 'अपरेसन मेट्रो सर्ज', जुन दुई महिनासम्म चलेको एक व्यापक प्रवर्तन कारबाही थियो र जसका कारण दुई अमेरिकी नागरिकको ज्यान गयो, पछि यो कुरा अझ स्पष्ट हुँदै गयो। २१ अक्टोबरमा जारी गरिएको न्युयोर्क टाइम्स र सिएना सर्वेक्षणले ५० प्रतिशत मतदाताहरूले डेमोक्र्याटहरूले यो मुद्दा सम्हाल्ने विश्वास गर्छन् भन्ने कुरा पत्ता लगाएको छ, जबकि रिपब्लिकनहरूका लागि ४६ प्रतिशत, यो मुद्दा परम्परागत रिपब्लिकन शक्ति भए पनि। सेप्टेम्बरको अन्त्यमा पोलिटिको र पब्लिक फर्स्टबाट गरिएको एक छुट्टै सर्वेक्षणले यस मुद्दामा रिपब्लिकनहरू बीच गहिरो मतभेद फेला पारेको छ, जसमा ३१ प्रतिशत गैर-मागा रिपब्लिकनहरू (जसको अर्थ ट्रम्पको आन्दोलनसँग नमिल्नेहरू छन्) विश्वास गर्छन् कि अभियान धेरै आक्रामक भएको छ। शरणार्थी भर्ना संख्यामा भारी गिरावट गत वर्ष ह्वाइट हाउसमा फर्किएलगत्तै, ट्रम्पले शरणार्थी भर्ना प्रक्रिया स्थगित गरिदिएका थिए। उनले त्यतिबेला भनेका थिए कि यो प्रक्रिया तब मात्र पुनः सुरु हुन सक्छ जब यसबाट अमेरिकाको हित हुने कुरा पुष्टि हुन्छ। यद्यपि, फेब्रुअरीमा ट्रम्पले हस्ताक्षर गरेको एक कार्यकारी आदेशमार्फत दक्षिण अफ्रिकाका 'अफ्रिकानर' हरूका लागि यो प्रक्रिया आंशिक रूपमा पुनः खोलियो। ह्वाइट हाउसले बारम्बार दाबी गर्दै आएको छ कि उनीहरूको हत्या भइरहेको छ र उनीहरू "उत्पीडन" मा परेका छन् तर प्रिटोरियास्थित सरकारले भने यो दाबीलाई अस्वीकार गरेको छ। आर्थिक वर्ष २०२६ का लागि शरणार्थी भर्नाको सीमा सुरुमा ७,५०० तोकिएको थियो। तर, प्रशासनले "अकल्पनीय आपतकालीन शरणार्थी अवस्था" उत्पन्न भएको बताए पछि यस वर्षको मे महिनामा उक्त सीमा बढाएर १७,५०० पुर्याइयो। समग्रमा, शरणार्थी भर्ना प्रक्रिया निकै सुस्त भएको छ। विदेश मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार, आर्थिक वर्ष २०२६ मा १६,२९२ जना शरणार्थीहरूलाई अमेरिकामा भर्ना गरिएको थियो, जसमध्ये १६,२८७ जना दक्षिण अफ्रिकी थिए। तुलनात्मक रूपमा हेर्दा, बाइडेन प्रशासनको अन्तिम दुई आर्थिक वर्षहरू २०२३ र २०२४ मा क्रमशः ६०,००० र १,००,००० मानिसहरू देशमा प्रवेश गरेका थिए। आर्थिक वर्ष २०२४ मा सबैभन्दा बढी मानिसहरू प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो, अफगानिस्तान, सिरिया र भेनेजुएलाबाट आएका थिए। ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा 'टेम्पोररी प्रोटेक्टेड स्टाटस' भनिने मानवीय सुरक्षा व्यवस्था खारेज गरिए पछि निर्वासनबाट सुरक्षा पाइरहेका लाखौं मानिसहरूले उक्त सुरक्षा गुमाए। यस व्यवस्थाअन्तर्गत यदि कुनै व्यक्तिको गृहदेश फर्कनका लागि असुरक्षित मानिन्थ्यो भने आवश्यक जाँचबुझ पूरा गरेका व्यक्तिहरूलाई अमेरिकामा बस्ने र काम गर्ने अधिकार दिइन्थ्यो। यस्ता देशहरूमध्ये हाइटी पनि एक थियो। जुन महिनामा, सर्वोच्च अदालतले अमेरिकामा रहेका करिब ३,५०,००० हाइटीवासीहरूका लागि 'टीपीएस' अन्त्य गर्ने ट्रम्प प्रशासनको निर्णयलाई सदर गर्यो। भिसामा कडाइ र १० लाख डलरको 'गोल्डेन टिकट' विभिन्न नीतिगत परिवर्तनहरूमार्फत अमेरिकामा आएर बस्न र काम गर्नका लागि उपलब्ध अन्य कानुनी बाटोहरूमा पनि कडाइ गरिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले सुरक्षा जोखिमका रूपमा ठहर्याएका दर्जनौं देशहरूका हकमा भिसा र यात्रामा पूर्ण वा आंशिक रोक लगाइएको छ। अमेरिकामा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई ग्रिन कार्डको लागि आवेदन दिन उनीहरूको गृह देशमा फिर्ता पठाउने बढ्दो जाँच र नयाँ नियमहरूले त्यो प्रक्रियालाई सुस्त बनाएको छ। र, सेप्टेम्बर २०२५ मा दक्ष कामदारहरूका लागि नयाँ एच-वन बी भिसामा १,००,००० डलर शुल्क (जसमा प्रायः भारतीयहरू प्रभावित भए) ले अमेरिकी प्रविधि उद्योगलाई स्तब्ध पारेको थियो। यस वर्षको मे महिनामा अमेरिकी नागरिकता र आप्रवासन सेवाहरूले सामाजिक सञ्जालमा जनाए अनुसार २०२७ को लागि दर्ता ४० प्रतिशतले घटेको छ। "तथ्याङ्कले ठूलो मात्रामा कम ज्याला दर्ताहरू सहित कार्यक्रमको दुरुपयोग गर्ने दिनहरू सकिएको स्पष्ट संकेत दिन्छ, र कार्यक्रमले उच्च दक्ष विदेशी कामदारहरूलाई आकर्षित गर्ने र अमेरिकी कामदारहरूको ज्याला, काम गर्ने अवस्था र रोजगारीका अवसरहरूको सुरक्षा गर्ने आफ्नो उद्देश्यलाई राम्रोसँग पूरा गरिरहेको छ," विज्ञप्तिमा थपिएको छ। अहिलेको लागि अदालतले १,००,००० डलरको शुल्क रोकेको भए पनि यसको खतराले रोजगारदाताहरूलाई निरुत्साहित गरेको देखिन्छ। तर केही विज्ञहरूले अमेरिकी जागिरहरूको सुरक्षा गर्ने, ज्याला बढाउने र फर्महरूलाई आउटसोर्सिङबाट रोक्ने प्रशासनको उद्देश्य मायावी साबित हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। व्हार्टन स्कूल अफ बिजनेसको एउटा अध्ययनले पत्ता लगायो कि एच -वन बी भिषा परिवर्तनहरूले अमेरिकामा जन्मेका कामदारहरूको ज्यालामा "कुनै उल्लेखनीय प्रभाव" पार्दैन, र प्रतिस्पर्धामा आएको कुनै पनि कमीले उत्पादकत्व वृद्धिमा कमी ल्याउनेछ। यद्यपि, अमेरिका प्रवेशका अन्य बाटोहरू पनि खुला गरिएका छन्, यदि तपाईंसँग अतिरिक्त १० लाख डलर छ भने। सन् २०२५ मा सुरु गरिएको "ट्रम्प गोल्ड कार्ड"ले धनी विदेशीहरूलाई अमेरिकामा आएर बस्न आकर्षित गर्ने उद्देश्य राखेको थियो। यसका लागि उनीहरूले अमेरिकी सरकारलाई १० लाख डलर "उपहार" स्वरूप दिनुपर्ने र साथै १५,००० डलरको फिर्ता नहुने आवेदन शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था थियो। त्यतिबेला ट्रम्पले यो कार्यक्रमले अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउने बताएका थिए। तर, हालसम्म यसमा सहभागी हुनेहरूको संख्या निकै न्यून देखिन्छ; अप्रिल महिनासम्ममा केवल एक जना आवेदकलाई मात्र स्वीकार गरिएको थियो।
पोखरा एभेन्जर्सले सुदूरपश्चिमलाई दियो १४६ रनको लक्ष्य
पाँचौं सिरिजंघा वडाध्यक्ष कप फुटबल : डिफेन्डिङ च्याम्पियन मंगलबारेलाई हराउँदै सुकेचौरी सेमिफाइनलमा
पथरी, ११ कात्तिक । पाँचौँ सिरिजंघा वडाध्यक्ष खुला नकआउट प्रतियोगिताअन्तर्गत बुधबार भएको खेलमा लेटाङको सुकेचौरी एफसी विजयी भएको छ। सुकेचौरीले डिफेन्डिङ च्याम्पियन मंगलबारे एफसीलाई १–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै सेमिफाइनलमा स्थान सुरक्षित गरेको हो। मोरङको पथरीशनिश्चरे नगरपालिका–३ स्थित सिरिजङ्घा खेलमैदानमा भएको प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा सुकेचौरीका रोहन गुरुङले निर्णायक गोल गरे। उनले खेलको १०औँ मिनेटमा गोल गर्दै टोलीलाई अग्रता दिलाएका थिए। त्यसपछि दुवै टोलीबाट थप गोल हुन नसकेपछि रोहनको गोल नै सुकेचौरीको जितका लागि निर्णायक बन्यो। खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका सुकेचौरीका प्रवेश बस्नेत म्यान अफ द म्याच घोषित भए। सिरिजंघा स्पोर्टिङ क्लबको आयोजनामा सञ्चालन भइरहेको प्रतियोगितामा आठवटा फुटबल टोली सहभागी छन्। प्रतियोगिताअन्तर्गत बिहीबार एलएक्स सिटी एफसी बेलबारी र ताडी स्पोर्टिङ क्लब मिक्लाजुङबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। खेल दिउँसो ३ बजे सुरु हुनेछ। कात्तिक १७ गतेसम्म सञ्चालन हुने प्रतियोगिताको विजेताले नगद एक लाख रुपैयाँसहित ट्रफी प्राप्त गर्नेछ भने उपविजेताले ५० हजार रुपैयाँ पाउनेछ।
श्रीलंकन थरिन्दु रथ्नायके सुदूरपश्चिम रोयल्समा अनुबन्ध
काठमाडौं, ११ कात्तिक । श्रीलंकाली अलराउन्डर थरिन्दु रथ्नायकेले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करणमा सुदूरपश्चिम रोयल्सबाट खेल्ने भएका छन्। ३० वर्षीय रथ्नायके बायाँहाते ब्याटर हुन्। उनी दायाँहाते अफ स्पिन र बायाँहाते स्पिन दुवै प्रकारले बलिङ गर्न सक्छन्। दुवै हातले बलिङ गर्न सक्ने क्षमताका कारण उनी फरक शैलीका बलरका रूपमा परिचित छन्। रथ्नायकेले श्रीलंकाका लागि चार टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेका छन्। त्यसमा उनले ६ विकेट लिएका छन् भने ब्याटिङमा ७७ रन बनाएका छन्। उनको टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा उच्च स्कोर ६५ रन हो। घरेलु तथा अन्य टी–२० प्रतियोगितामा उनले ८८ खेल खेल्दै ९८ विकेट लिएका छन्। यस क्रममा उनको उत्कृष्ट बलिङ प्रदर्शन ८ रन खर्चेर ४ विकेट लिनु हो। उनले टी–२० क्रिकेटमा ६३८ रनसमेत बनाएका छन्। प्रथम श्रेणी क्रिकेटमा ८२ खेल खेलेका रथ्नायकेले ३७८ विकेट लिएका छन् भने १ हजार ९२३ रन बनाएका छन्। त्यस्तै, लिस्ट ए क्रिकेटमा ९६ खेल खेल्दै १३३ विकेट र ९५२ रन बनाएका छन्।
माओलाई 'तानशाह' भने पछि चिनियाँ ब्रान्डहरूले ताेडे एम्बाप्पेसँगकाे सहकार्य
काठमाडौं, ११ कार्तिक । चीनमा दुई ठूला ब्रान्डहरूले फ्रान्सेली फुटबल सुपरस्टार किलियन एमबाप्पेसँगको सहकार्य तोडेका छन्। अनलाइनमा एउटा भिडियो भाइरल भएपछि यो कदम चालिएको हो, जसमा एमबाप्पेले चीनका पूर्व नेता माओत्सेतुङबारे ठट्टा गरेको देखिएको छ। चीनमा, सन् १९७६ मा निधन भएका देशका संस्थापक नेता माओत्सेतुङबारे ठट्टा गर्नुलाई अनादर मानिन्छ र यो अझै पनि सामाजिक रूपमा वर्जित विषयका रूपमा रहेको छ। मंगलबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै "तत्काल प्रभावबाट हामी किलियन एमबाप्पेसँगको सबै सहयोग समाप्त गर्दैछौं" भनिएको छ। यस वर्षको फिफा विश्वकपको समयमा चीनमा २७ वर्षीय फ्रान्सेली कप्तानले डोङपेङ स्पोर्ट्स ड्रिंक पिउँदै गरेको एआईबाट उत्पन्न तस्बिरहरू समेटिएका विज्ञापनहरू नियमित रूपमा देखाइएका थिए। चीनको सबैभन्दा ठूलो डेरी उत्पादक 'मेन्ग्निउ' ले पनि रियल म्याड्रिडका फरवार्डसँगको सम्बन्ध तोडेको छ। यो घटना नभएसम्म उनी सामाजिक सञ्जालमा लाखौं फलोअरहरू भएका चिनियाँ फ्यानहरूमाझ अत्यधिक लोकप्रिय थिए। 'किशोर म्युटान्ट निन्जा टर्टल' को मिममा देखिएको उनको उपस्थितिका कारण फ्यानहरूले उनलाई मायाले "गुइगुई" (कछुवाको चिनियाँ अनुवाद) भनेर उपनाम दिएका थिए। मेन्ग्निउले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ, "तत्काल प्रभावबाट हाम्रो कम्पनीले किलियन एमबाप्पेसँगको सबै सहयोग समाप्त गर्दैछ।" उसल अगाडी भन्याे, "चिनियाँ जनताको भावनामा ठेस पुर्याउने कुनै पनि शब्द वा कार्यको मेन्ग्निउ दृढतापूर्वक विरोध गर्दछ र यसमा शून्य-सहिष्णुताको नीति राख्छ।" एमबाप्पेको अनुहारलाई डिजिटल रूपमा परिवर्तन गरिएको र उनले "कुनै मान्छे, मलाई लाग्छ ऊ एक चिनियाँ तानाशाह हो" भनेर बताएको एउटा भिडियो अनलाइनमा आएपछि यी घोषणाहरू बाहिर आएका हुन्। यो फुटबलरको अनुहार र अन्य ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरू प्रयोग गरिएका थुप्रै मिमहरूमध्ये माओको छवि जोडिएको मिमलाई विशेष रूपमा लक्षित गरिएको थियो। चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल साइट 'वेइबो' मा “डोङपेङ बेभरेजले एमबाप्पेसँगको सहकार्य समाप्त गर्छ” भन्ने विषय शीर्ष ट्रेन्डिङमा रहेको थियो। एक वेइबो प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, "अत्यन्तै गम्भीर र गलत टिप्पणीहरूले सीमा नाघेका छन्। यी पूर्णतया अस्वीकार्य छन्।" अन्य प्रयोगकर्ताहरूले पनि 'डोङपेङ' कम्पनीलाई आफ्ना इनर्जी ड्रिंकका बोतलहरूबाट एमबाप्पेको तस्बिर हटाउन आग्रह गरेका छन्। चीनको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन फुटबल सञ्चारमाध्यममध्ये एक 'डोङकिउदी' ले सोमबार साँझ विज्ञप्ति जारी गर्दै एमबाप्पेको भनाइ "चीन र चिनियाँ जनताप्रति अपमानजनक" रहेको तथा यसले "चिनियाँ फुटबल प्रशंसक र चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याएको" जनाएको छ। सेप्टेम्बर महिनामा फ्रान्सेली खेलकुद पत्रिका 'एल इक्विप' सँगको अन्तर्वार्तामा एमबाप्पेले आफूलाई सैन्य तानाशाहको रूपमा चित्रण गरिएको एउटा मिमको सन्दर्भमा कुरा गरेका थिए। उनले भनेका थिए, "यसको एउटा पक्ष रमाइलो पनि छ। कतिपय मानिसहरूका लागि यो केवल मनोरञ्जनको विषय हो भन्ने बुझ्न सकिन्छ। तर, यसको अर्को पक्ष त्यति रमाइलो छैन, किनकि इतिहासमा यस्ता व्यक्तिहरूले ठूलो क्षति पुर्याएका छन्।" उनले थपे, "अरूको हत्या गर्ने वा लाखौं-करोडौं मानिसको जीवनमा पीडा निम्त्याउने व्यक्तिहरूसँग तुलना गरिनु... मलाई लाग्दैन कि मैले आफ्नो जीवनमा कहिल्यै त्यस्तो केही गरेको छु।" चीनमा यो विवाद तब थप चर्कियो, जब एमबाप्पे फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित व्यक्तिगत पुरस्कार 'बालोन डी'ओर'को दौडमा ह्यारी केनभन्दा पछि परे। यसअघि पनि ताइवान, तिब्बत र हङकङजस्ता संवेदनशील विषयहरूमा टिप्पणी गर्ने विश्वस्तरीय खेलकुद हस्तीहरू चीनमा विवादमा तानिएका छन् र त्यहाँका प्रायोजकहरूले उनीहरूसँगको सहकार्य तोडेका छन्। सन् २०२३ मा, एनबीएका पूर्व खेलाडी ड्वाइट हावर्डले ताइवानका उपराष्ट्रपति तथा हालका राष्ट्रपति विलियम लाइ चिङ-तेसँगको एक भिडियोमा ताइवानलाई 'देश' भनेर सम्बोधन गरेपछि चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा ठूलो आक्रोश पैदा भएको थियो। बेइजिङले ताइवान आफ्नो भूभाग भएको दाबी गर्दै यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिन बल प्रयोग गर्न सकिने चेतावनी दिँदै आएको छ। त्यस्तै, सन् २०१९ मा 'ह्युस्टन रकेट्स' का महाप्रबन्धक ड्यारिल मोरेले हङकङको विरोध प्रदर्शनलाई समर्थन गर्दै ट्वीट गरेपछि चीनले एनबीएसँगको प्रायोजन सम्झौता निलम्बन गरेको थियो र एक वर्षसम्म चिनियाँ टेलिभिजनमा एनबीएका खेलहरू प्रसारण गर्न रोक लगाएको थियो।
म्यानचेस्टर युनाइटेड प्रशिक्षक क्यारिककाे जागिर धरापमा, दिइयाे अन्तिम मौका
काठमाडौं, ११ कार्तिक । माइकल क्यारिकलाई म्यानचेस्टर युनाइटेडको नतिजामा सुधार ल्याएर आफ्नो जागिर बचाउने मौका दिइएको छ। उनी आगामी शनिबार चेल्सीविरुद्धको खेलमा मुख्य प्रशिक्षककै रूपमा टोलीसँग रहनेछन्। युनाइटेडको हालको दयनीय प्रदर्शनलाई हेर्दा फुटबल निर्देशक जेसन विलकोक्स र प्रमुख कार्यकारी ओमर बेराडाको यो निर्णयलाई आश्चर्यजनक मान्न सकिन्छ। गत आइतबार घरेलु मैदानमा बर्नमाउथसँग ३-० को लज्जास्पद हार बेहोर्नु अघि बुधबार च्याम्पियन्स लिगमा कोमोविरुद्ध टोली ४-१ को फराकिलो हारको सिकार भएको थियो। क्यारिकको नेतृत्वमा टोलीले पछिल्ला १२ खेलमा जम्मा दुई जित मात्र हासिल गरेको छ भने काराबाओ कपबाट पनि ब्राइटनसँग पराजित हुँदै बाहिरिसकेको छ। प्रिमियर लिगमा युनाइटेड १६औं स्थानमा छ, जुन रेलिगेसन जोन (तल्लो डिभिजनमा झर्ने क्षेत्र) भन्दा मात्र एक अंक माथि हो। यद्यपि, क्यारिकलाई पदमै कायम राख्न जोड दिएका विलकोक्सले ४५ वर्षीय प्रशिक्षकलाई आफ्नो प्रदर्शन र नतिजा सुधार्ने थप अवसर दिन चाहेका छन्। स्टामफोर्ड ब्रिजमा हुने आगामी खेलमा पनि टोलीको प्रदर्शन र नतिजा खराब रहेमा क्यारिकले आफ्नो जागिर जोगाउन सक्ने वा नसक्ने भन्ने अनिश्चित नै छ। च्याम्पियन्स लिगअन्तर्गत तीन दिनपछि युनाइटेडले रोमाको सामना गर्नेछ भने त्यसपछि अर्को शनिबार लिगमा एस्टन भिल्लासँग खेल्नेछ। क्यारिकलाई दिइएको यो समय सायद विलकोक्सका लागि पनि हो ताकि यदि क्यारिकलाई बर्खास्त गर्ने निर्णय लिइयो भने, उनको विकल्पमा अर्को प्रशिक्षक ल्याउने पूर्वतयारी गर्न सकियोस्। यदि युनाइटेडले एडी होउलाई मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा ल्याउन चाहेमा उनीहरूले न्युकासल युनाइटेडलाई करिब ३० लाख पाउण्ड (३ मिलियन पाउण्ड) क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने हुन्छ। यदि प्रशिक्षक परिवर्तन गर्ने निर्णय भएमा, विलकोक्सको पहिलो रोजाइमा एडी होउ नै छन्। गत जुलाईमा न्युकासल छोड्दा उनको सम्झौताका बाँकी सर्तहरूबारे भएको सहमतिअनुसार क्लबले उक्त क्षतिपूर्ति पाउनुपर्ने हुन्छ। साथै, युनाइटेडले हाउका सहायक जेसन टिन्डालको नेतृत्वमा रहेको सहयोगी टोलीका लागि पनि न्युकासललाई केही रकम तिर्नुपर्ने हुन्छ। यसैबीच, म्यानचेस्टर युनाइटेडका भर्ती निर्देशक क्रिस्टोफर भिभेलले भने जर्मनी र बायर्न म्युनिखका पूर्व मुख्य प्रशिक्षक जुलियन नागेल्सम्यानलाई नियुक्त गर्नुपर्ने पक्षमा जोड दिइरहेका छन्।
